Mahalle dizilerinden mafya dizilerine!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, dizilerdeki dönüşümü ve izleyici üzerindeki tesirlerini kıymetlendirdi.

Eski dizilere duyulan hasret güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayanıyor

Eski dizilere duyulan hasret sırf ferdî anılarla hudutlu değil; güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayandığını lisana getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Çünkü diziler yalnızca izlenen imaller değil, birlikte tecrübelenen toplumsal tecrübelerdi. Ailece televizyon izleme kültürü ortak hisler üretir, diziler gündelik bağlantının kıymetli bir modülü haline gelirdi. Bugün bu diziler hatırlandığında sadece kıssalar değil, o periyodun aile ortamı, toplumsal ilgileri ve duygusal atmosferi de yine hatırlanır. Tanıdık kurgu dünyalarının inanç, aidiyet ve duygusal istikrar sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle beşerler ağır hisler yaşadıklarında yahut zihinsel olarak yorulduklarında tanıdık anlatılara yönelerek ruhsal bir ‘güvenli alan’ oluştururlar.” dedi.

Eski dizilere olan ilgi duygusal dengeyi müdafaa gereksinimiyle da ilişkili

Günümüz dizilerinin yapısal dönüşümünün nostalji hissini güçlendirdiğine işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Bölümlerin çok uzun olması, tekrar eden sahneler ve anlatı yoğunluğunun zayıflaması izleyicinin eski dizileri daha manalı ve bütünlüklü olarak değerlendirmesine yol açmaktadır. Böylelikle nostalji sırf geçmiş hasreti değil, içerik kalitesi karşılaştırmasına dayanan bir algıya dönüşmektedir. Bu tarafıyla eski dizilere duyulan ilgi çağdaş hayatın karmaşıklığı karşısında duygusal dengeyi müdafaa muhtaçlığıyla da alakalıdır.” diye konuştu.

Eski dizilerdeki mahalle ilgilerine hasret de var 

Eski dizilerin mahalle bağları, komşuluk, dayanışma ve aile bağları üzere gündelik hayatın içinden temalar sunduğunu, sıradan insanlara benzeyen karakterlerle izleyiciyle güçlü bağ kurduğunu kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, “İzleyici bu karakterlerde kendisini görebiliyor, anlatıyla duygusal özdeşleşme kurabiliyordu. Günümüzde ise birçok üretimde gerçeküstü güçlü hayat üslupları, lüks yerler ve idealize edilmiş karakterler öne çıkmaktadır. İzleyicinin gündelik tecrübesiyle bağ kuramaması duygusal arayı artırmaktadır. Ayrıyeten aktüel dizilerde diyalogların daha teatral ve yapay olması, gündelik konuşma lisanından uzaklaşılması samimiyet algısını zayıflatmaktadır. Kent ömrünün hızlanması, bireyselleşmenin artması ve toplumsal ilgilerin zayıflaması geçmişteki bu sıcak ilgileri daha pahalı hale getirmektedir. Bu nedenle eski diziler izleyiciye daha yavaş, öngörülebilir ve duygusal istikrar sunan anlatılar olarak hatırlanmaktadır.” halinde konuştu.

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışı toplumsal dönüşüme işaret ediyor

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışını toplumsal dönüşümle ilişkilendiren Prof. Dr. Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Günümüzde rekabet, güç uğraşı ve çatışma temalarının ağırlaşması kültürel anlatıların yönelimini yansıtırken, birebir vakitte izleyicinin bağ ve davranış algılarını da etkileyebilir. Bilhassa anlatıların daima yüksek dramatik tansiyon ve travmatik olaylar üzerine kurulması dikkat çekmektedir. Daima kriz ve ağır duygusal ihtarım izleyicide duygusal yorgunluk oluşturmakta ve daha istikrarlı anlatılara duyulan hasreti artırmaktadır. Bu nedenle diziler sadece toplumsal eğilimleri yansıtmakla kalmaz, güç, otorite ve münasebet biçimlerine dair algıları tekrar üretir.”

Mafyatik diziler bir cins katarsis fonksiyonu görüyor

Bu dizilerin izleyici için duygusal boşalım alanı oluşturabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Süleymanlı, “İzleyici gündelik ömürde deneyimlediği tansiyonları ve bastırılmış hisleri karakterlerle kurduğu özdeşleşme üzerinden sembolik biçimde tecrübeler. Fakat bu süreç sadece katarsis değildir. Medya karakterleri tıpkı vakitte rol modeli fonksiyonu görebilir ve daima tekrar edilen güç, şiddet yahut çatışma temaları vakitle olağan kabul edilen davranış hudutlarını etkileyebilir. Bu nedenle tanınan kültür eserleri sadece cümbüş değil, kıymet algısını ve toplumsal normları şekillendiren güçlü kültürel araçlar olarak değerlendirilmelidir.” dedi.

Kuşaklar ortasında dizi tercihleri de farklılaşıyor

X ve Y nesillerinin televizyonun merkezi olduğu devirde yetiştikleri için kıssa bütünlüğü, karakter gelişimi ve duygusal bağ kurabilecekleri anlatılara daha fazla değer verdiklerini anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Diziler onlar için tıpkı vakitte aile içinde paylaşılan ortak bir tecrübedir. Z nesli ise dijital platformların tesiriyle daha süratli ilerleyen, görsel açıdan ağır ve kısa dikkat müddetine uygun içerikleri tercih etmektedir. Dijital platformların kısa sezonlu ve yüksek yapımlı üretimleri izleyici beklentisini yükseltmiş, televizyon dizilerinin anlatı temposu ve yapısı daha fazla eleştirilir hale gelmiştir. Buna karşın genç nesillerin da eski dizilerde daha doğal ilgiler ve güçlü toplumsal bağlar gördüklerini söz etmeleri dikkat caziptir. Bu durum, dijitalleşmeye karşın insanların gerçeklik hissi ve aidiyet sunan öykülere duyduğu gereksinimin sürdüğünü göstermektedir.” biçiminde konuştu.

“Güçlü erkek” ve “anti-kahraman” temaları artıyor

“Güçlü erkek” ve “anti-kahraman” karakterlerin artışına da değinen Prof. Dr. Süleymanlı, “Bu temalar gücü birçok vakit sertlik, denetim ve otorite ile ilişkilendirerek toplumsal cinsiyet algısını etkileyebilmektedir. Anti-kahraman karakterlerin olağanlaşması, gücün baskınlık ve çaba üzerinden tanımlandığı bir ilgi anlayışını görünür hale getirmektedir. Medya sırf toplumu yansıtmaz; tıpkı vakitte hangi davranışların kabul edilebilir olduğu konusunda referans çerçevesi sunarak toplumsal pahaları yine üretir. Bu nedenle bu çeşit temsiller uzun vadede alaka biçimlerinin ve rol beklentilerinin dönüşümünde tesirli olabilir.” tabirinde de bulundu.

İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğiliminde

Eski dizilerin romantize edilmesinin hem nostalji tesiri hem de medya ortamındaki dönüşümle bağlantılı olduğuna da vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğilimindedir; lakin günümüz dizilerinin yüksek tempo, ağır çatışma ve daima dramatik tansiyon üzerine kurulması geçmişi daha sakin gösteren bir etkendir. Bunun yanında günümüz dizilerinde ticari dertlerin belirleyici olması, reyting odaklı senaryo değişimleri ve karakter derinliğinin gereğince gelişememesi de eski dizilerin daha dengeli ve bütünlüklü olduğu algısını güçlendirmektedir.” diye konuştu.

Mahalle kültüründen mafya kültürüne geçiş neyi anlatıyor?

Mahalle kültüründen mafya temalı anlatılara geçişin toplumsal dönüşümün bir yansıması olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Mahalle dizileri dayanışmayı, itimadı ve kolektif hayatı temsil ederken; günümüz üretimlerinde ferdi rekabet, güç münasebetleri ve çatışma temaları öne çıkmaktadır. Bu dönüşüm birebir vakitte medya üretiminde sanatsal dertlerden ticari tasalara yönelimin artmasıyla da ilişkilendirilebilir. Reyting ve ekonomik beklentiler çatışma merkezli anlatıların daha fazla tercih edilmesine yol açmıştır. Bu nedenle diziler sadece cümbüş değil, toplumun paha dünyasını ve duygusal iklimini şekillendiren kültürel metinlerdir. Eski dizilere duyulan hasret de bu dönüşümün izleyici şuurundaki yansıması olarak okunabilir.” halinde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı