Erken yakalandığında görme kaybı korunabiliyor, hatta…

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilhassa ileri yaştaki şahıslarda görme kaybının en değerli nedenleri ortasında gösterilen sarı nokta hastalığı dünya genelinde milyonlarca insanı etkiliyor. 2020 yılında yaklaşık 196 milyon kişi sarı nokta hastalığıyla uğraş ederken, nüfusun yaşlanmasıyla birlikte bu sayının 2040 yılında 288 milyona çıkması bekleniyor. Ülkemizde de  benzer biçimde yaşlanan nüfus nedeniyle sarı nokta hastalığının sıklığı giderek artıyor. Tıp literatüründe “Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu” olarak isimlendirilen hastalık, gözün retina katmanında bulunan ve merkezi görmeyi sağlayan makula bölgesinin vakitle hasar görmesi sonucu gelişiyor. Hastalık ilerledikçe okuma, araç kullanma, yüz tanıma ve detayları seçme üzere durumlarda önemli zorluklar ortaya çıkabiliyor. Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Şahin,  son yıllarda geliştirilen yeni tedavi sistemleri sayesinde birçok hastada görme seviyesinin korunabildiğini, hatta kimi tablolarda görme kalitesinde makul ölçüde düzgünleşme sağlanabildiğini belirterek, “Erken teşhis, sarı nokta hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak ve görmeyi korumak için çok değerlidir. Başlangıç evrelerinde hastalık çoklukla belirti vermediği için rutin göz muayeneleriyle erken teşhis edilirse ömür biçimi değişiklikleri ve gerekli tedavilerle tedbirler alınabilmektedir. Bu nedenle bilhassa 50 yaş üzerinde olan ve ailesinde sarı nokta hastalığı bulunan şahısların, rastgele bir şikâyetleri olmasa bile nizamlı göz denetimlerini ihmal etmemeleri son derece önemlidir” diyor. 

Günlük ömrü değerli ölçüde etkiliyor

Sarı nokta hastalığı, gözün art kısmında bulunan retina katmanının merkezindeki makula 

bölgesini etkileyen ve bilhassa 50 yaş üzerindeki şahıslarda görülen ilerleyici bir hastalık. Sarı nokta denmesinin sebebi ise bu bölgede yüksek ışık maruziyetine karşı korunma sağlanması hedefiyle çokça lutein ve zeaksantin isimli sarı renkli pigmentler oluşması.   Makula; okuma, yazma, araç kullanma, yüzleri tanıma ve ince detayları seçme üzere merkezi görme fonksiyonlarından sorumlu oluyor. Bu bölgenin ziyan görmesi sonucunda merkezi görmede bulanıklık, biçimlerde bozulma yahut görme kaybı ortaya çıkabiliyor. Belirtiler önce tek beğenilen oluşabilirken hastalık ilerleyip her iki gözü de tuttuğunda günlük hayat kıymetli halde etkileniyor. Hastalık ilerledikçe merkezi görme kaybının belirginleşmesi nedeniyle hastalarda değerli meseleler yaşandığına vurgu yapan Prof. Dr. Özlem Şahin, “Bu tabloda hastalar okuma, yazma, araç kullanma, yüzleri tanıma ve düz çizgileri görme üzere durumlarda zahmet çekmektedir. Hastalık ileri evrede körlüğe varmasa da inançlı yürüyüşü zorlaştırmakta ve düşme riskini  artırmaktadır. Ayrıyeten görme kaybının yarattığı toplumsal izolasyon, depresyon ve bağımsız aktivitelerde azalma (yemek yapma, televizyon izleme vb.) hayat kalitesini önemli biçimde düşürebilmektedir” diye konuşuyor.  

Görme yetisinde süratle azalma yaşanabiliyor

Sarı nokta hastalığı temel olarak kuru tip ve yaş tip olmak üzere iki ana kümeye ayrılıyor. Hastaların büyük çoğunluğunda kuru tip geliştiğini anlatan Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Şahin, “Kuru tipte retina altında vakitle biriken ve drusen ismi verilen birikintiler ile buna eşlik eden hücre kaybı sonucunda görme yetisi yavaşça azalmaktadır. İleri evrelerinde de coğrafik atrofi olarak isimlendirilen ve retina hücrelerinde bariz kayıp ve bunun sonucunda görme kalitesinde azalmayla seyreden tablo gelişebilmektedir” bilgisini veriyor. “Yaş tip ise daha az görülmesine karşın görme kaybından en sık sorumlu olan formudur” diyen Prof. Dr. Özlem Şahin, şu bilgileri veriyor:  “Bu tipte retina altında olağandışı ve kırılgan yeni damarlar gelişmektedir. Bu damarlar sıvı yahut kan sızdırarak makulanın yapısını bozabilmekte ve görmede haftalar, hatta günler içinde bariz azalmaya neden olabilmektedir. Erken teşhis ve vaktinde tedavi, yaş tip sarı nokta hastalığında görmenin korunması açısından büyük değer taşımaktadır.” 

Sigara kullanımı riski yaklaşık 2 kat artırıyor!

İlerleyen yaş sarı nokta hastalığının en kıymetli risk faktörünü oluşturuyor. Görülme sıklığı özellikle 55 yaşından sonra besbelli olarak artıyor. Bunun yanı sıra sigara kullanımı, hipertansiyon, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar sarı nokta hastalığının gelişme riskini manalı ölçüde artıran risk faktörleri ortasında yer alıyor.  Güncel çalışmalar sigara kullanımının riski yaklaşık iki kat artırdığını gösteriyor. Ayrıyeten aile hikayesi ve kimi genetik varyasyonların da kıymetli risk faktörleri olarak kabul edildiğini aktaran Prof. Dr. Özlem Şahin,  “Obezite, fizikî hareketsizlik, sıhhatsiz beslenme alışkanlıkları ve düşük antioksidan alımı üzere faktörlerin de katkıda bulunabileceği düşünülmekle birlikte bunların tesirleri konusunda literatürde daha değişken sonuçlar bulunmaktadır” diyor. 

Bu problemleri göz arkası etmeyin 

Sarı nokta hastalığı erken evrede ekseriyetle belirti vermiyor yahut belirtiler çok hafif seyrediyor. Bu nedenle hastalar problemlerinin yaşlılığa bağlı olduğunu düşünüyor. Hastalık ilerledikçe merkezi görmede bozulma başladığına işaret eden Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Şahin, aşağıda yer alan belirtilerden birinin ortaya çıkması halinde vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğine dikkat çekiyor. 

• Düz çizgilerin eğri yahut dalgalı görünmesi 
• Okuma sırasında harflerin bulanıklaşması
• Karşıya  bakarken silik noktaların oluşması 
• Gölgelerin yahut birbirine yakın renklerin ayırt edilmesinde güçlük
• Karanlıkta görmenin besbelli biçimde zorlaşması
• Işığa karşı hassasiyet artışı
• Görüntülerdeki ayrıntıların kaybolma hissi 

Tedaviden başarılı sonuçlar elde ediliyor
Sarı nokta hastalığının teşhis sürecinde ayrıntılı göz muayenesinin yanı sıra retina görüntüleme prosedürleri ve optik koherens tomografi üzere gelişmiş teknolojilerden faydalanılıyor. Bu sayede retina katmanındaki değişiklikler detaylı biçimde incelenebiliyor. Tedavinin temel gayesi ise mevcut görmeyi korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Şahin, hastalığın tipi ve evresinin uygulanacak tedaviyi belirlediğini anlatarak, “Kuru tip sarı nokta hastalığında vitamin ve mineral destekleri uygun hastalarda hastalığın ilerleme riskini yaklaşık yüzde 25 oranında azaltmaktadır. Ayrıyeten yeşil yapraklı sebzelerden güçlü beslenme, omega-3 yağ asitlerinin tüketimi, tertipli idman, tansiyon ve kolesterol denetimi ile sigaranın bırakılması üzere hayat şekli değişiklikleri de ehemmiyet taşımaktadır” diyor. Son yıllarda ileri evre kuru tip hastaları için göz içi iğne tedavisinin de geliştirildiğini belirten Prof. Dr. Özlem Şahin, belirli aralıklarla göze uygulanan bu formülün hastalığın retina üzerindeki hasarının ilerleme suratını yavaşlatmaya yardımcı olabildiğini söylüyor. 

Görme seviyeleri korunabiliyor, hatta… 

Yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisinde  ise göz içine enjeksiyonla uygulanan ilaçlar değerli bir yer tutuyor. Bu tedaviyle, retina altındaki olağandışı damar oluşumunun ve sıvı sızıntısının denetim altına alınması hedefleniyor. Enjeksiyon tedavisi sayesinde hastaların görme seviyeleri korunabiliyor, hatta birtakım hastalarda görme yeteneğinde düzgünleşme sağlanabiliyor. Prof. Dr. Özlem Şahin, “Son vakitlerde bu iğne tedavilerinin sıklığının azalmasında değerli gelişmeler yaşanmakla bir arada, yılda 10-12’ye varan iğne sayıları görme sertliğinin korunmasında kıymetli rol oynamaktadır” diye konuşuyor. 

Sağlıklı hayat alışkanlıkları esirgeyici rol oynuyor

Genetik kökeni ağır bastığından sarı nokta hastalığını önlemek her vakit  mümkün olmasa da riski azaltmaya ve ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilecek birtakım tedbirler bulunuyor. Prof. Dr. Özlem Şahin, bu tedbirleri şöyle sıralıyor: “Özellikle sigara kullanmamak, tertipli fizikî aktivite yapmak, sağlıklı beden yükünü korumak ve kardiyovasküler risk faktörlerini denetim altında tutmak değer taşımaktadır. Ayrıyeten istikrarlı beslenme (yeşil yapraklı sebzeler, balıkta bulunan omega-3 yağları), kan basıncı/şeker/kolesterol denetimi üzere sağlıklı ömür usulü faktörleri hastalığın gelişimini yavaşlatmaktadır. Uzun müddetli güneş ışığına maruziyeti azaltmak için güneş gözlüğü kullanmak da retina sıhhatini muhafazaya yardımcı olmaktadır.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı