Yaz tatilinin yeni sokağı: Ekran!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Yaz tatiliyle birlikte çocukların ekran başında geçireceği müddet de yeniden gündeme geldi. Üsküdar Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümünden Arş. Gör. Seher Sav, yaz tatilinde çocukların ekran kullanımına ait değerlendirmelerde bulundu.

Sokakların yerini büyük ölçüde dijital platformlar aldı

Geçmişte çocukların yaz tatillerini sokaklarda, mahalle arkadaşlarıyla oyun oynayarak geçirdiğini hatırlatan Psikolog Seher Sav, “Yıllardır olduğu üzere bir yaz tatili daha geldi. Yakın vakte kadar yaz tatilleri hem çocuklar hem de aileler tarafından coşkuyla karşılanırdı. Çocuklar günlerini mahallede, sokak aralarında, arkadaşlarıyla birlikte oyun oynayarak geçirirdi. Son yıllarda ise tatiller eskisi kadar coşkuyla karşılanmıyor üzere görünüyor. Zira çocukların akranlarıyla bir araya geldiği, sevinçle dolan sokakların yerini büyük ölçüde dijital platformlar aldı. Bu durum karşısında aileler ve uzmanlar ekseriyetle ekranı bir bağımlılık sorunu olarak ele alıyor.” dedi.

Eskiden saatlerce oyun oynayan çocuklara bağımlı denmiyordu

Çocukların gelişimleri boyunca oyun oynadıklarını ve oyun oynama isteklerinin güçlü olduğunu lisana getiren Sav, “Oyunları engellendiğinde öfke, kızgınlık ve bazen saldırganlık üzere reaksiyonlar gösterebilirler. Aslında çocukluk periyodundaki oyunlar, sohbetler ve akranlarla geçirilen anlar ekseriyetle vakit kavramından bağımsızdır. Çocuk kendini yaptığı aktifliğe kaptırır ve saatlerin nasıl geçtiğini fark etmez. Bu durum tarih boyunca böyleydi. Evvelce bir çocuk sabahtan akşama kadar saklambaç oynadığında buna saklambaç bağımlılığı denmezdi. Fakat günümüzde ekran karşısında belirli bir mühlet geçiren çocuklar için kolaylıkla ekran bağımlısı tabiri kullanılabiliyor. Bu sebeple tahlil olarak da birçok vakit ekranı sınırlamak gündeme geliyor.” diye konuştu.

Teknoloji kullanımına daha gerçekçi yaklaşılmalı

Uzmanların tekliflerinin çoklukla günde 1 ila 3 saat arasında ekran müddetiyle hudutlu kalınması yönünde olduğunu kaydeden Seher Sav, “Ancak birçok anne-baba, bu tekliflerin gerçek ömürde uygulanmasının her vakit kolay olmadığını deneyimlemektedir. Bu bahse biraz daha serinkanlı ve gerçekçi bakmak gerekir. Bir çocuğun rastgele bir aktiflikle uzun müddet ilgilenmesi, tek başına o aktifliğe bağımlı olduğu manasına gelmez. Tahminen de asıl değişen şey, evvelce saatlerce sokakta oyun oynayan çocukların anne-babalarının kelamını daha kolay dinlemesi; bugün ise ekran başındaki çocukların anne-babalarının isteklerini daha fazla ertelemesi ya da duymamazlıktan gelmesidir. Örneğin evvelden annesi ekmek istediğinde oyununu bırakıp bakkala giden çocuk, bugün ekran başındayken annesinin isteğini duymayabiliyor ya da erteleyebiliyor. Bu durumu çabucak bağımlılık olarak isimlendirmek, sorunu çözmekten çok bizi asıl sorundan uzaklaştırabilir.”

Ekran mühletine değil sorumluluk alışkanlığına odaklanın

Ebeveynlerin ekran müddetinden çok sorumluluk alışkanlıklarına odaklanması gerektiğini söz eden Seher Sav, şöyle devam etti:

“Konuyu teknoloji bağımlılığı olarak değil, ebeveyn-çocuk ilgilerinde ve sorumluluk alışkanlıklarında yaşanan değişimler üzerinden de düşünmek gerekir. Sorumluluklarını yerine getiren bir çocuğun ekran karşısında uzun mühlet vakit geçirmesi, onun teknoloji bağımlısı olduğu manasına gelmez. Bugünün çocuklarının oyun ve cümbüş anlayışında ekranın kıymetli bir yer tuttuğunu kabul etmek gerekir. Ekranı büsbütün yok saymak ya da hayatlarından büsbütün çıkarmaya çalışmak birçok vakit gerçekçi değildir. Burada değerli olan, sonların sadece müddet üzerinden değil, sorumluluklar üzerinden kurulmasıdır.”

Önce sorumluluk, sonra keyifli etkinlik

Çocuklara ekran konusunda hudut koyarken sırf mühlet odaklı yaklaşılmaması gerektiğini belirten Seher Sav, “İster yaz tatili olsun ister okul dönemi, çocuklara koyduğumuz sonlar öncelikle sorumluluklarla ilgili olmalıdır. Ödev yapmak, kitap okumak, imtihana çalışmak ya da tatil kitabından bir kısım tamamlamak çocukların her vakit istekli olduğu etkinlikler olmayabilir. Okuldan gelen ya da yaz tatilinde uykudan uyanan bir çocuk, sorumluluklarını yerine getirmeden direkt ekran başına geçtiğinde vakit kavramını kolaylıkla kaybedebilir. Bu durumda yapılması gereken işler ertelenir ya da büsbütün unutulur. Bu sebeple çocuklara şu alışkanlık kazandırılmalıdır: Evvel sorumluluk, sonra keyifli aktiflik. Okul periyodunda evvel ödev yapılmalı, akabinde ekran kullanılmalıdır. Yaz tatilinde de evvel planlanan akademik etkinlikler tamamlanmalı; örneğin kitap okunmalı, tatil kitabından bir kısım yapılmalı ya da belirlenen kadar test çözülmelidir. Bunlar tamamlandıktan sonra çocuk özgür bırakılmalıdır.” dedi.

Aileler dijital dünyada da çocuklarının kimlerle görüştüğünü bilmeli

Ekran kullanımının büsbütün zararsız olmadığını da hatırlatan Seher Sav, şöyle devam etti: 

“Elbette ekranın çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebileceği durumlar da vardır. Bu sebeple aileler, çocuklarının hangi dijital platformlarda vakit geçirdiğini bilmelidir. Bilhassa çevrim içi mesajlaşmanın olduğu oyunlarda, çocuktan yaşça büyük bireylerle irtibat kurulması risk oluşturabilir. Evvelden aileler çocuklarının sokakta kiminle oynadığını takip ederdi. Bugün de çocukların çevrim içi ortamlarda kimlerle etkileşim kurduğunu bilmek gerekir.”

Yaz tatili için aile sözleşmesi önerisi

Yaz tatilinin ekran konusunda sorun yaşayan aileler için değerli bir fırsat sunduğunu söz eden Seher Sav, “Aileler çocuklarıyla birlikte kısa ve önemli bir aile toplantısı yapabilir. Bu toplantıda yaz tatiline dair ortak kararlar alınabilir ve hatta küçük bir yaz tatili sözleşmesi hazırlanabilir. Çocuklara sadece ekrana bakma demek birçok vakit kâfi olmaz.  Çocuklarımıza toplumsal ve akademik etkinlikler konusunda yönlendirmeler yapmıyorsak dijital mecralar kaçınılmaz hale gelir. Bunun yerine onlara bir yaz tatili planı sunmak gerekir. Çocuğun yaşına ve sınıf seviyesine uygun formda günlük akademik etkinlikler belirlenebilir. Örneğin kahvaltıdan sonra kitap okuma, tatil kitabından muhakkak sayfaları tamamlama ya da kısa bir tekrar çalışması yapılabilir. Bu vazifeler tamamlanmadan dijital platformlara geçilemeyeceği çocuğa açıkça söylenmelidir. Aileler bu hususta kararlı olmalı ve taviz vermemelidir. Aileler dengeli ve kararlı olduğunda çocuklar vakitle sorumluluklarını yerine getirmeyi öğrenir. Böylelikle hem vazifelerini tamamlar hem de oyunlarını ve dijital etkinliklerini daha keyifli bir formda sürdürebilirler.” diye konuştu.

Her yeni teknolojik gelişmeye bağımlılık etiketi yapıştırmayın!

Dijital teknolojilerin her geçen gün hayatımızda daha fazla yer kapladığını ve kaplamaya da devam edeceğini söz eden Seher Sav, “Bu sebeple her yeni teknolojik gelişmeye bağımlılık etiketi yapıştırmak yerine, çocuklarımızın sorumluluklarını üstlenmelerine yardımcı olmalı ve onları bu yeni dünyaya şuurlu bir biçimde hazırlamalıyız.” formunda kelamlarını tamamladı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı