Vakit, entropi ve nedensellik üzerine yeni yaklaşımlar: “Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Alison Fernandes’in kaleme aldığı “Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi” adlı yapıtı okurlarla buluşturuyor. Bu çalışma sebep-sonuç bağlantısında görülen zamansal asimetriyi açıklamaya yönelik deney ve gözleme dayalı teşebbüsleri inceliyor.

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) bilim kitaplığı, Alison Fernandes’in kaleme aldığı, Mustafa Bayrak’ın Türkçeye çevirdiği “Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi” adlı yapıtla genişlemeye devam ediyor. Gündelik tecrübemizde sebeplerin her vakit sonuçlardan evvel geldiğini düşünürüz. Pekala bu durum nasıl açıklanabilir? Nedensellikteki bu zamansal asimetri, ne tabiat maddelerinin vakit açısından ne simetrik yapısından ne de vaktin kendisinde var olduğu varsayılan bir asimetriden kaynaklanıyor. Bu titiz çalışma, sebep-sonuç alakasında gözlemlenen zamansal asimetriyi açıklamaya yönelik yeni ampirik yaklaşımları ele alıyor. İstatistiksel mekanik, faillik ve çatallanma asimetrisi üzere farklı açıklama modellerini inceleyen kitap, bu yaklaşımların her birinin değerli katkılar sunduğunu; lakin tek başlarına şimdi tam bir açıklama sağlamadıklarını ortaya koyuyor. Görünen o ki, nedenselliğin zamansal asimetrisini anlamak, bu üç yaklaşımın birlikte değerlendirilmesini gerektiriyor.

Bilim ideolojisi açısından kitap, bilimin nasıl işlediğine dair kavrayışımızı derinleştirirken farklı bilimsel teoriler ortasında bağ kurmaya da yardımcı oluyor. Zamansal asimetrilerin birbirleriyle nasıl bağlı olduğunu ve nihayetinde kozmosun entropik özelliklerine nasıl dayandığını göstererek bütüncül bir çerçeve sunuyor. Kitap boyunca fizik kanunları ve faillik kavramı üzerinden şu temel sorulara cevap aranıyor: Neden nedenler sonuçlardan evvel gelir? Neden geçmişi “tam” olarak görebilirken geleceğe tıpkı katiyen bakamayız? “Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi”, bu sorulara disiplinlerarası bir perspektifle yaklaşarak okuru vakit, nedensellik ve bilim üzerine tekrar düşünmeye davet ediyor.

 Kitaptan:

“Nedenler her vakit sonuçlarından evvel geliyor üzere görünür. Bu asimetriyi nasıl açıklayabiliriz? Nedenselliğin zamansal asimetri­si tabiat kanunlarındaki bir zamansal asimetriden kaynaklanmaz; kanunlar genel itibariyle zamansal olarak simetriktir. Bu asimet­ri, vaktin kendisindeki bir asimetriden de kaynaklanmıyor üzere durmaktadır. Bu kitapta, nedenselliğin zamansal asimetrisini açıklamaya yönelik son periyottaki deneysel teşebbüsleri inceleye­ceğiz: İstatistiksel mekanik açıklamaları, faillik açıklamaları ve çatal asimetrisi açıklamaları. Bu yaklaşımların hiçbiri tamam­lanmış değildir ve nedenselliğin zamansal asimetrisinin eksiksiz bir açıklaması kuvvetle beklenen bu üç programın da katkısını gerektirecektir.” 

Yazar Hakkında;

Dublin Üniversitesi (Trinity College Dublin) İdeoloji Kısmında öğretim üyesi olarak misyon yapmaktadır. Columbia Üniversitesinde A Deliberative Account of Causation (Sebep-Sonuç Bağlantısına Dair Düşünsel Bir Açıklama) başlıklı teziyle ideoloji tabibi unvanını almıştır. 2017-2018 yıllarında, Christoph Hoerl ve Teresa McCormack’ın liderliğindeki disiplinlerarası AHRC projesi “Time: Between Metaphysics and Psychology” (Zaman: Metafizik ve Psikoloji Arasında) kapsamında, Warwick Üniversitesinde doktora sonrası araştırmacı olarak vazife almıştır. Ayrıca 2016-2017 yıllarında Pittsburgh Üniversitesi Bilim İdeolojisi Merkezi’nde doktora sonrası araştırma vazifelisi olarak çalışmıştır. Metafizik ve bilim ideolojisi alanlarında çalışmakta olup, zamansal asimetriler, fiziğin temelleri ve faillik üzerine odaklanan Fernandes şu anda Daniel Deasy ile birlikte İrlanda Vakit İdeolojisi Derneğinin eş yöneticiliğini yürütmektedir.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Bilim           

Yazan: Alison Fernandes

Kitabın ismi: Nedenselliğin Zamansal Asimetrisi  

Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya    

Kapak: Faruk Özcan

Son Okuma: Fazilet Alçık    

Türkçesi: Mustafa Bayrak

Sayfa sayısı: 144

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı