Sinemanın Tüm Renkleri Altın Portakal’da

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

63. Milletlerarası Antalya Altın Portakal Film Festivali perdesinde perşembe günü; kısa sinemalar, belgeseller ve sinema okulları öğrenci sinemaları yansıdı. 

Bunlardan birincisi; Ulusal Belgesel Yarışması’nda yer alan, “Modernist: Usmanbaş”tı. Gösterimin akabinde direktör Enver Serdar Kökçeoğlu, üretimci Elif Dizdaroğlu, müzisyen Mine Pakel, kurgucu Hazal Bayar ve ses dizayncısı Vahid Moghadasi, Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Perge Salonu’ndaki söyleşiye katıldı. Türkiye’de çağdaş müziğin öncüsü İlhan Usmanbaş’ı anlatan belgeselin, Usmanbaş’la yaptığı röportaja dayandığını söyleyen Elif Dizdaroğlu, devamındaki kıssayı şöyle anlattı: 

“2018’de yılında Mimaroğlu filmi sırasında Usmanbaş’la tanıştım; röportaj yaptık. 2019’da da telefonla görüşmeye devam ettik. 2021’de 100’üncü yaşı ile ilgili YouTube’da özel bir röportaj yaptık. Sonra aslında birileri, belgeselini yapar diye bekledik ancak kimse yapmayınca 2022’de de İlhan Usmanbaş’ı ziyaret ettik ve belgesel yapmak için müsaade aldık. O da kabul edince çekimlere başladık, sponsor aradık, o ara zelzele oldu. Biraz bekleyip sponsor da bulup tekrar çekimlere başladık. 2025’te tamamladık ancak ne yazık ki İlhan Usmanbaş’ı da kaybettik 30 Ocak’ta” 

Yönetmen Enver Serdar Kökçeoğlu, belgeselin kıymetini şu sözlerle tabir etti: 

“Çok uzun bir ömür, biliyorsunuz; cumhuriyetten evvel 1910’larda yani Osmanlı’da doğmuş. Ve neredeyse hem ülkenin tarihini hem de müziğin tarihini birebir yaşamış biri. Bizim de Türk modernleşmesiyle özellikle işitsel çağdaşlaşmaya bir düşkünlüğümüz olduğu için dedik ki onu, modernist inadıyla anlatacağız. Bu ülkede çağdaş müzik, elektronik müzik daima 18-19. yüzyıl müziği halinde dinlenmiştir. 20. yüzyıl müziği gerçekten dinlenmez; zordur, karanlıktır…”

Kökçeoğlu’nun lisana getirdiği görsel dünyanın nasıl oluşturulduğunu ise sinemanın kurgucusu Hazal Bayar anlattı: 

“Valla ben çok zorlandım. Aslında büsbütün grafik olarak baktık. Çok fazla text, kareler, kareler, bunların ölçüsü, simetrisi vesaire; bunları ayarlamak çok zordu. Karenin içinde bir şeyleri bölüp onları yerleştirmek biraz zorladı açıkçası. Bir de elimizde çok fazla arşiv imgesi olunca onu da kullanmak, göstermek istedik. Ben şahsî olarak da modüllü manzara, bölünmüş ekranlar, çoklu ekran anlatımlarını seviyorum. Burada da o biçimi oturtabildik hem müzik hem de sinemanın avangart yapısından dolayı”

“Gazze’de kamera taşıyan, şehit olur”

Ulusal Belgesel Film Yarışması’ndaki “Kül ve Tuz” ekibi de gösterimden sonra seyirci karşısına çıktı. Yönetmen Çağatay Yurt, üretimci Tunç Akkoç, üretim yardımcısı Dr. Elif İlhamoğlu Akkoç, dramaturg Dr. Simay Yılmaz ve yürütücü üretimci Sadık Ebu Amir, soruları cevapladı. 

Gazze’de bir ressam, bir itfaiyeci, bir ambulans çalışanı, bir fırıncı, yetim kalan altı çocuk ve taarruzlarda çocuklarını kaybeden bir anne ile babanın öyküleri üzerinden ilerleyen filmi, yürütücü imalcisi Sadık Ebu Amir anlattı:

“Aslında savaşı ya da vefatları yansıtmak istemedik. Gerçeği anlatmak ve gerçek insanları, acıları ve güç ömür kaidelerini göstermek istedik. Bu üretimde oyuncu yok; her şey gerçek. Oradaki gerçeği aktaran Mahmut bey, tek bir telefonla bu çekimleri gerçekleştirdi zira beşerler orada kamera taşıyamaz; taşıdığı anda vurulur ve şehit olur. Mahmut bey bu güç kaidelere karşın ulaşabildiği her yere gitti”

Türkiye’nin birinci görüntü sanatkarı ve 2024 Venedik Bienali Altın Aslan Yaşam Boyu Başarı Ödülü sahibi Nil Yalter’in sanatını ele alan “Zor Zanaat”, AKM Perge Salonu’nda seyirciyle buluştuktan sonra yönetmen Levent Çetin, soruları cevapladı. 

Çetin, Nil Yalter hakkında belgesel yapma fikrinin köklerinin aslında 90’larda öğrenci olduğu periyoda uzandığını söyledi: 

“90’lı yıllar Türkiye’de görüntü sanatının bilinmeye başladığı, ivme kazandığı periyottu. O yıllarda birinci sefer ismini duymuştum ve Aksanat’taki standını görmüştüm. Yeni medya teknolojilerini kullanmaya başladığı periyottu ve Türkiye’deki birinci interaktif sergiydi. Daha sonra  kendisiyle pandemi periyodunda konuştuk. Kültür Bakanlığı’na başvurduk, takviye alamadık. O sıra Venedik Bienali’nde ödül aldı ve daha sonra tekrar bakanlığa başvurduğumda takviye çıktı”

Hazırlık ve çekim sürecinin, Yalter sayesinde kolay geçtiğini lisana getiren Çetin, “Bütün arşivini benimle paylaşması işimi çok kolaylaştırdı. Zira kendi arşivini yapan ve bilgisayara çok yatkın, arşivini sistemli bir biçimde kategoriye koyan bir insan olduğu için onunla çalışmak çok kolaydı” diye konuştu. 

“Bunlar, sanatın zekâtıdır”

Belgesel Yarışma sinemalarından “Uzakta”; 2007’de Şırnak’taki bir oyunculuk atölyesine katılan çocuk ve gençlerin izini, 2016’da, kentte yaşanan çatışmalar ve sokağa çıkma yasaklarının akabinde takip eden bir yapım. Belgeselin yönetmeni Tayfur Aydın, imalcisi Şükrü Acar, ortak imalcisi ve iştirakçilerinden Murat Toprak, post yapım süpervizörü Afrail Gök, Almanya yapım amiri Jidar Oğur, danışmanı Mehmet Eryılmaz ve kurgucusu Amir İtminan, gösterim sonrası söyleşiye katıldı. 

Tayfur Aydın, öyküyü en başından şöyle anlattı:

“2007’de Facebook’tan bir bildiri gelmişti bana: “Bu yaz tatile gitmeyip Şırnak’ta çocuklara eğitim vermek ister misiniz?” Ben de gittim. Yüze yakın çocuk geldi ve o kadar güçleri, büyük hayalleri vardı ki… Sinemayla bir ilgim yoktu; bir kamera almayı düşündüm hatta kaseti nereye koyacağımı İstanbul’daki bir arkadaşımı arayıp ona sordum. Ve kamerayı çocuklara çevirip “Büyüyünce ne olacaksınız?” dedim. Daha sonra onlarla iletişimi kesmemeye, mümkün olduğunca onları takip etmeye çalıştım lakin hiçbir biçimde onların karşısına çıkmadım, irtibat kurmadım. Sonra kentte çok büyük olaylar oldu. Ve ben birinci çekime gittiğimde inanılmaz etkilendim. “Bu çocukların isteği, memnunluğu nasıl ellerinden alındı?” diye daima sordum kendime”

Belgeselin danışmanlığını üstlenen Mehmet Eryılmaz’sa Türkiye’nin bir hafızaya muhtaçlığı olduğuna dikkat çekti: 

“Karl Jaspers’in ‘Unutmak ihanettir’ kelamı çok değerli. Türkiye kendisiyle yüzleşmiş bir ülke değil. Ben de o devirlerde, 12 Eylül’de, MİT, Emniyet ve Mamak tezgahından geçmiş biri söylüyorum; bu ülkenin sosyolojisine, tarihine borcumuz var. Sanatkarların bu yaptıkları aslında kendi sanatsal uğraşlarının zekâtlarıdır” 

Kurgucu Amir İtminan da Eryılmaz’ı, “En büyük günah nedir? Ümitsizlik, Tanrı’dan ümidin kesilmesi en büyük günahtır. Zinadan, hırsızlıktan daha büyük günahtır. Ve bence en berbat günah, insanların ümitlerini ellerinden almak” kelamlarıyla destekledi.

Antarktika’ya tek başına!

Belgesel Yarışma kısmının bugünkü son konuğu, “Beyaz Kıtaya Yolculuk” takımıydı. Antarktika’yı tek başına geçerek Güney Kutbu’na ulaşma amacıya yola çıkan, 51 yaşındaki eski olimpik kürekçi Ali Rıza Bilal’i takip eden filmin yönetmeni Tayfun Belet, iştirakçiler Ali Rıza Bilal, Göksu Tugay Bilali kameraman Yusuf Kala ile müzisyenler Ömer Oral ve Ferhat Çınar, gösterimin akabinde seyircilerin karşısına çıktı. 

İnsanın yalnızlığı üzerine düşündüğü periyotta Ali Rıza Bilal’le tanıştığını lisana getiren yönetmen Tayfun Belet, “Burada tek başına, haftalar süren bir seyahate çıkan biri ve 360 derecelik bir kamerayla 51 gün süren sonsuz bir çekim var. Bu bir motivasyon filmi olmamalı, dedim. Bu, nitekim kendimizle baş başa kaldığımızda bizi nasıl bir şey bizi bekliyor; onu göstermeli” diye konuştu.

Bu şiddetli seyahatte üstesinden gelmek zorunda kaldığı aksaklıklar olup olmadığı sorulan Ali Rıza Bilal, şunları anlattı:

“Çok aksaklık oldu.  Orası ortalama eksi kırk derecede ve kameraları, pilleri her vakit sıcak tutmanız lazım. Onları daima koltuk altında taşımak zorundaydım, beden ısısıyla şarjları dolu tutmak için. Ancak bir yandan da her ânı çekmek istiyor insan; zira oraya bir kere gidebilirsin! Bazen burnumdan sümükler akarken, bazen çıplakken çekmek zorunda kaldım. Kayak bağlaması kırıldı, solar panel bozuldu, çelik termoslardan biri kırıldı, iki ocağın biri gitti, dört akaryakıt pompasının ikisi bozuldu!” 

Yolculuk sonrası fizikî ve ruhsal olarak bir denetim sürecinden geçip geçmediği yönündeki soruya ise Bilal, şöyle karşılık verdi: 

“Bir tedaviye girdim; birkaç tahtamın eksik olduğunda hemfikirdirler zaten! Ayaklarım çok berbattı; hem ayak parmaklarımın hem de ellerimin son üç parmaklarının hissiyatı dört ay sonra filan geldi. Ruhsal olarak güzel hazırlandığımı düşünüyordum. Bu ekspedisyonu iki kişi yapmakla tek kişi yapmak arasında dağlar kadar fark var. Ben kürekçiyim, tek çifteciyim yani tek başıma kürek çektim neredeyse 18 yıl; o yüzden biraz büyük konuştum fakat lakin kazın ayağı o denli değilmiş! Fizikî olarak çok güç lakin ruhsal olarak 100 bin milyon katı daha güç tek başınıza yaptığınızda”

Muhtarların savaşı, kısa sinema oldu

Yarışma dışında özel gösterim kapsamında seyirciyle buluşan belgesellerden de  “Yıkılmak” filminin yönetmeni Mehmet Ali Sevimli, görüntü yönetmeni Hakan Akgün ve kameraman Ender Yeğin de söyleşiye katıldı. 

Babasının köyü olan Pirsultanlı’daki muhtarlık seçimlerinin tansiyonlu atmosferini perdeye aktaran direktör, “Haberlerde gördüğümüz muhtarlık seçimlerinin iç dinamiklerini anlatmak istedik. Babamın köyünde bir seçime denk geldim ve bunun bir filmi olmalı, dedim. Çok da çekişmeliydi; iki- üç oy farkla bitmişti. Olağan seçimler beş yılda bir olduğu için beş sene bekledik” diye konuştu.

Görüntü yönetmeni Hakan Akgün ise tarafsız kalmak için iki takıma ayrıldıklarını ve her grubun dönüşümlü olarak farklı adayların çekimini gerçekleştirdiğini belirtti. 

Bugün Altın Portakal’da müsabaka ve özel gösterim programındaki kısa sinemalar de seyirciyle buluştu. Gösterimin akabinde söyleşiye katılan gruplardan “Kadının Adı Yok” filminin yönetmeni Çağla Karslıoğlu, imalcisi Zeynep Sutherland, üretim amiri Elçin Pinçe, bestekar Emre Şener, başrol oyuncusu Kayra Zabcı ve yapım asistanı Betül Görgü, soruları cevapladı. 

Film; direktör Çağla Karslıoğlu’nun ergenliğinden beri başucu kitabı olan, Duygu Asena’nın tıpkı isimli yapıtından uyarlanmış. Üretimci Zeynep Sutherland, bu sinemayla Duygu Asena’ya da bir selam göndermek istediklerini lisana getirerek şöyle dedi: “Çünkü anlatmaya çalıştığı şeyler, şu anda hâlâ yaşadığımız şeyler; hâlâ bayanlarla ilgili bir sürü sorun yaşıyoruz Türkiye’de”

Ulusal Kısa Film Yarışması’nda yer alan “Dünya Senin Bildiğin Gibi Değil” filminin gösteriminin ardındanise yönetmen Samet Karaman, oyuncu- üretimci Erdem Kaynarca ve senarist Bilgesu Kasapoğlu Akçardak seyirci karşısına çıktı. 

Aile münasebetleri, mülkiyet ve güven temalarını sorgulayan sinemanın senaristi Bilgesu Kasapoğlu Akçardak, şunları söyledi:

“Mülkiyet ve itimat duygusu benim çok önemsediğim iki mevzu hayatta. Bugün de yaşadığımız dünyanın en büyük sıkıntısının, itimat duymak ve emniyetli beşerler yaratmakla bağlı olduğunu düşünüyorum. Aile teması da günümüzde politik manada bir kıymet taşımaya başladı artık fakat bu türlü şeylerin üstten ve yüzeysel bir biçimde dayatılmasının mümkün olmadığını düşünüyorum. Bu, babaannemin başına gelen gerçek bir kıssa. Alışılmış geliştirip günümüze uyarladık ancak babaannem de bir gün kapıya gelen bir dilenci para istediğinde ‘Bozuk param yok’ demiş. Dilenci de ‘Siz verin, bozdurup getiririm’ demiş. Babaannem de vermiş. Dilenci de hakikaten bozdurup geri getirmiş. Bence çok değerli bir öykü; iki insanın birbirine güvenebilmesi”

Sumru Yavrucuk’tan bildiri var!

Bir diğer yarışma filmi “Kısa Akıl” da benzeri bir mevzu işliyordu; bu kere oğlunun borçlarını kapatmak için mülkünü satmak isteyen lakin bunun için aklî istikrarının yerinde olduğuna dair rapor almaya çalışan bir anne ile raporu verecek doktor arasındaki iletişim üzerinden misal temalar ele alınıyor. Filmin senarist- yönetmeni Soner Alan, ortak üretimci Merve Balbay Alan, oyuncular Özgür Emre Yıldırım ve Melissa Dilber, gösterimin akabinde seyircilerin karşısındaydı. 

Hikâyeyi; kendi deneyimlerinden ve psikiyatr bir arkadaşının yaşadığı örnekten hareketle kurduğunu söyleyen direktör Soner Alan, “Hastanelerde yaşlılığın; insanlığın biraz daha diğer bir formu olduğunu fark ettim; güya hepimiz üzere değiller. Bunun hakkında bir sinema yapma hissi oluştu içimde lakin tam olarak hakikat kıssayı bulamamıştım” dedi. 

Başarılı oyuncu Özgür Emre Yıldırım ise grupla evvelce tanışıklığı olmamasına karşın kendisine gönderilen belgeden ve senaryodan çok etkilendiğini lisana getirerek “Annemi kimin oynayacağını sorduğumda ‘Sumru hanımla görüşüyoruz’ dediler. Yani güzel bir öyküyle sahiden gerçek oyunculara ulaşabiliyorsunuz; Sumru hanımı getirip bir kısa sinemada oynatmak hiç kolay değil” dedi ve Sumru Yavucuk’un gönderdiği bildirisi okudu: 

“Sanıyorum evvelden plan yaparak yine Tanrı’yı güldürdüm. 35 yıl sonra Antalya’nın en hoş mevsimi, şenlik vakti, sinemamızın beyazperdeyle birinci buluşmasını görmeyi, o sinema kokan salonlarda sohbet etmeyi hayal ediyordum. Ama bir müddettir geçirmekte olduğum rahatsızlık sebebiyle konutumda istirahat etmem uygun görüldü. Direktörüme, oyuncu arkadaşlarıma muvaffakiyetler, sevgili seyircimize uygun seyirler diliyorum” 

“Her oyuncu karlı sinemada oynamak ister”

Kışın karlar altında kalacağı için güzün toplu mezar kazan ancak varsayım edilenden fazla mevt yaşanınca mezarsız kalan köylülerin kıssasını anlatan “Karayazı”, Ulusal Kısa Film Yarışması kapsamında sinemaseverlerle buluşan filmlerdendi. Gösterimin akabinde yönetmen Ahmet Duvar, üretimciler İclal Havva Köprücü Duvar, Abdülhamit Güler, yardımcı direktör Merve Özgez, oyuncular Gürkan Korkmaz ve Mert Can Sevimli soruları yanıtlandırdı. 

Yönetmen Ahmet Duvar’ın, memleketi Erzurum’dan aşina olduğu öykü, oyuncu Gürkan Korkmaz’ın da ‘arzu ettiği’ bir şeymiş: 

“Her oyuncu karlı sinemada oynamak ister, yani her oyuncunun kar dileği vardır. Hasebiyle bizi oyuncu olarak ziyadesiyle tatmin etti, doyurdu. Kaidelere gelince kar bile üşüyordu, diyebilirim” 

Yönetmen Ahmet Duvar da Korkmaz’ın “Fazlasıyla doyurdu” tabirine, şu kelamlarıyla açıklık getirdi: 

“Setlerde yemek sorunu sahiden çok kıymetlidir. Köy halkı, çok sağ olsunlar, bizi o denli besledi, doyurdu ki tıka basa yemekten, o sofradan o sofraya gitmekten bîzar olduk”

Geleceğin sinemacıları da Altın Portakal’daydı

Festivalin, bu yıl 3’üncü sefer gerçekleştirdiği Sinema Okulları Öğrenci Filmleri Yarışması’nın birinci kısmında bugün Mardin Artuklu Üniversitesi’nden “Abbaraların Şarkısı” (Özlem Orhan), İstanbul Gelişim Üniversitesi’nden “Dostlar Sağolsun” (Orhan Kerem Kartal), Dokuz Eylül Üniversitesi’nden “Drunk Steps” (Amir Rezaei), İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden “Özge” (Ömer Nakay), Koç Üniversitesi’nden “Saç, Kağıt, Makas” (Yasemin Çinal) ve Akdeniz Üniversitesi’nden “Uzunyayla” (Deniz Kurşun) sinemaları seyirci karşısına çıktı. 

“Abbaraların Şarkısı” filminin yönetmeni Özlem Orhan, sinemada Mardin’in klâsik ‘leyli geceleri’ni anlattığını ve sinemadan evvel sesle ilgili olduğu için bu iki ilgi alanını bu formda birleştirdiğini söyledi. “Dostlar Sağolsun”un yönetmeni Orhan Kerem Kartal ise gasilhane sahnelerinde çok zorlandıklarını belirterek “Gasilhanede çekim için müsaade aldık ancak bir meyyit gelirse çıkmamız gerektiğini söylediler. Zira çekim var diye cenaze sahiplerini bekletemezdik. O gün Karasu’da kimse ölmesin, diye dua ettik ve çok şükür o gün kimse ölmedi” diye konuştu. Yedi yıldır Türkiye’de yaşayan, “Drunk Steps”in yönetmeni, İranlı Amir Rezaei, çocukluğundan beri yaptığı break dansı Türkiye’de sürdürdüğü takımla kendi kültürünü tanıtmak istediğini lisana getirdi. “Özge” ile deneysel bir sinema yaptığını belirten  Ömer Nakay, sinemanın isminin da buna işaret ettiğini söyledi. Yasemin Çinal, “Saç Kağıt Makas”la; yaşanmış bir olaydan hareketle bir bayanın kıssasını saç ve görünürlük üzerinden kurduğunu söylerken Deniz Kurşun, “Uzunyayla” ile birkaç yıl evvel bölgeye kurulan fabrikaların tesiriyle susuz kalan Uzunyayla halkının yaşadıklarını anlatmak istediklerini belirtti. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı