Prof. Dr. Gül Esra Atalay: “Dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmemiz gerekiyor!”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Gül Esra Atalay, 21 Mart Nezaket Günü kapsamında, dijital platformlarda bağlantı lisanı ve nezaket kültürünü kıymetlendirdi.

Dijital bağlantıda mimik ve tonlama yok

Dijital ortamlarda kurulan irtibatın yüz yüze bağlantıdan farklı dinamiklere sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Atalay, “Dijital platformda irtibat kurarken günlük ömürde konuşmalarımıza eşlik eden mimikler, jestler, ses tonlamaları yok. Bundan ötürü muhatabımız bizi sırf kullandığımız sözlerle kıymetlendiriyor. Bu sonlu bağlantı biçimi birçok yanlış anlamalara neden olabiliyor. Kıymetsiz üzere görünen küçük bir kelime seçimi bile çok daha sert algılanabiliyor. Yüz yüze bağlantıda genelde kendimizi daha fazla denetim ediyoruz; zira karşımızdaki kişinin yansılarını anında görüp buna nazaran kendi bildirimizi yine şekillendirebiliyoruz. Dijitalde ise bu geri bildirim gecikmeli ya da hiç yok. Bu da bağlantısı daha soğuk ve riskli hale getiriyor. Hasebiyle nazik bir irtibat üslubu kullanmaya dikkat etmek her zamankinden daha kıymetli hale geliyor.” dedi.

Sosyal medyada sert lisanın nedeni yalnızca bireyler değil

Sosyal medyada kullanılan lisanın birçok vakit daha sert ve kırıcı olabildiğini söz eden Prof. Dr. Atalay, “Bunun birkaç nedeni var. Birincisi, beşerler ekranın ardında kendilerini daha inançta hissediyor. İkincisi, süratlilik baskısı var. Birden fazla vakit düşünmeden çabucak yazıp gönderiyoruz. Üçüncüsü de toplumsal medyanın algoritmik yapısı daha keskin, daha savlı, hatta daha saldırgan içerikler daha fazla görünür oluyor. Yani yalnızca kişisel değil, yapısal bir teşvik de kelam konusu. Toplumsal medyada karşımızdakinin bir insan olduğunu, yazdıklarımızdan, kullandığımız sözlerden olumsuz etkilenebileceğini daha az düşünüyoruz. Yüz yüze irtibatın avantajları ortadan kalktığında, bilhassa anonimlik kelam mevzusuysa çok daha kaba ve kırıcı olunabiliyor.” diye konuştu.

Bu durumun literatürde “çevrimiçi disinhibisyon etkisi” olarak isimlendirildiğini belirten Prof. Dr. Atalay, dijital ortamlarda kurulan irtibatın bazen gerçek değilmiş üzere algılanabildiğine dikkat çekti ve “Çevrimiçi ortamlarda kurulan etkileşimin gerçek değilmiş üzere algılanması olarak özetlenebilecek bu tesir altında beşerler toplumsal medyada karşımızdakinin ne hissettiğini düşünmeden, olduğundan daha açık kelamlı, daha gözü pek ve ne yazık ki daha kaba olabiliyor. Meğer ekranın gerisinde tekrar bir insan olduğunu hatırlamak değerli.” halinde konuştu.

Emojiler yanlış anlaşılmaları azaltabiliyor

Yazılı dijital bağlantıda tonlama ve mimik olmadığı için yanlış anlaşılmaların daha sık yaşanabildiğini belirten Prof. Dr. Atalay, günlük bağlantıda emojilerin bu boşluğu kısmen doldurduğunu söz etti ve “Aslında emojiler bu boşluğu doldurmak, karşı tarafa iletisi kendi yüklediğimiz mana ve his bagajıyla birlikte göndermek için kullanılıyor. Günlük toplumsal medya yazışmalarında emojiler kurtarıcı olabiliyor. Lakin daha resmi yazışmalarda emoji kullanmak güzel karşılanmayabilir. Gayri önemli olarak görülebilir. Bu durumda yazdığımız iletisi denetim etmeden göndermemek, göndermeden evvel kesinlikle bir sefer sesli okuyarak istediğimizin dışında bir mana ya da duyguyu çağrıştırıp çağrıştırmadığına dikkat etmek yeterli olabilir. Kısa, net, ima, ironi ve esprilerden arındırılmış bir üslup yanlış anlaşılmaların önüne geçebilir.”  ifadesinde bulundu.

Anonimlik hürmet hudutlarını zayıflatabiliyor

Dijital ortamlarda anonimlik ve ara hissinin hürmet ve nezaket hudutlarının aşılmasını kolaylaştırabildiğini tabir eden Prof. Dr. Gül Esra Atalay, “Anonimlik ve ara hissi dijital irtibatı daha da kırılgan hale getiriyor. Beşerler kimlikleri görünür olmadığında ya da karşısındakini ‘gerçek’ bir insan olarak hissetmediğinde, normalde söylemeyecekleri sözleri çok daha rahat lisana getirebiliyor. Bu ortamda toplumsal normlar gevşiyor, sonlar esniyor; hasebiyle hürmet ve nezaket ihlalleri artıyor. Bilhassa tanımadıkları bireylere karşı, düşünmeden ve ölçüsüzce reaksiyon verebilen bir kullanıcı profili ortaya çıkıyor.” dedi.

Olumsuz yorumların gayesi haline gelen bireyler için bu süreç önemli bir ruhsal yıpranmaya dönüşebildiğini anlatan Prof. Dr. Atalay, “Üstelik toplumsal medyada görünürlük ve ilgi çekme isteği bu davranışları besliyor. Kendi kıymetlerini sergilemek, kendince gerçek tarafta olduğunu göstermek ya da ahlaki bir üstünlük kurmak ismine, birden fazla vakit kâfi bilgiye sahip olmadan diğerlerini kolay kolay yargılayan ve linç eden bir dijital kalabalık oluşabiliyor. Ahlaki poz kesme olarak isimlendirilen bu duruma toplumsal medyada giderek daha çok rastlıyoruz. Bunun mağdurları için ise toplumsal hayat çok zorlaşıyor.” formunda konuştu.

Dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmeliyiz

Dijital nezaket kültürünün gelişmesi için bireylerden ailelere ve eğitim kurumlarına kadar çok katmanlı bir sorumluluk bulunduğunu belirten Prof. Dr. Atalay, “Dijital nezaket kültürünün gelişmesi için sorumluluk çok katmanlı bir yapıda.  Bireyler olarak biraz daha yavaşlamak, düşünerek yazmak ve empati kurmak güzel olabilir. Günümüzde dijital nezaket hem ailelerin hem de eğitim kurumlarının çocuklara, gençlere genel terbiye ve hürmet eğitimlerinin değerli bir modülü olmalı. Aileler çocuklara yalnızca teknoloji kullanmayı değil, dijital ortamda nasıl davranılması gerektiğini de öğretebilirler.  Eğitim kurumları bunu bir ömür mahareti olarak ele almalı. Hülasa, dijital dünyada da insan kalmayı öğrenmemiz gerekiyor.” biçiminde kelamlarını tamamladı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı