Kimi kullanıcılar ‘yapay zeka psikozu’ riski altında olabilir!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, yapay zekâ sohbet robotlarının yaygın kullanımı, muhtemel ruhsal tesirleri, riskli kümeler ve inançlı kullanımına dair bilgiler paylaştı.

Yoğun sohbet robotu kullanımı kimi bireylerde ruhsal belirtileri etkileyebilir mi?

Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerinin günlük hayatın kıymetli bir modülü hâline geldiğini tabir eden Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, “Özellikle ‘sohbet robotları’ olarak isimlendirilen ve kullanıcılarla yazılı yahut kelamlı irtibat kurabilen sistemler, milyonlarca insan tarafından bilgi edinmek, sohbet etmek yahut duygusal dayanak almak emeliyle kullanılıyor.” dedi.

Sohbet robotlarının; insanların yazdığı metinleri tahlil ederek muhtemel karşılıklar üreten yazılım sistemleri olduğunu ve günümüzde çok gelişmiş lisan modellerine dayandığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Çetin, “Özellikle son yıllarda klinisyenler ve araştırmacılar, ağır sohbet robotu kullanımının birtakım bireylerde ruhsal belirtileri etkileyip etkileyemeyeceğini tartışmaya başladı. 2023 yılında kimi araştırmacılar, sohbet robotu kullanımının psikotik belirtilerle bağlantılı olabileceğini söz ederek ‘yapay zekâ psikozu’ kavramını gündeme getirdi. Lakin bu kavram şimdi resmi bir psikiyatrik teşhis değil ve bu mevzuda kesin bilimsel bilgiler hayli sonlu.” biçiminde konuştu.

Sohbet robotu kullanmak tek başına ruhsal hastalığa yol açmaz!

Bugün yapay zekâ sistemlerinin dünya genelinde çok büyük bir kullanıcı kitlesine ulaştığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, “Bazı araştırmalar, bilhassa genç yetişkinlerin kıymetli bir kısmının ruh sıhhatiyle ilgili sorular için yapay zekâ sistemlerine başvurduğunu gösteriyor.” dedi.

Bununla birlikte, uzmanların kıymetli bir noktaya dikkat çektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Çetin, şunları söyledi:

“Sohbet robotu kullanmak tek başına ruhsal hastalığa yol açmaz. Bugüne kadar yapay zekânın direkt psikoz başlattığını gösteren güçlü bilimsel ispatlar bulunmamakta. Mevcut bilgiler daha çok olay raporları, klinisyen müşahedeleri ve medya haberlerinden elde edilmekte.

Ancak kimi olaylarda ağır ve uzun müddetli kullanımın mevcut psikiyatrik hassasiyetleri etkileyebileceği düşünülmekte. Örneğin kimi klinisyenler, günler boyunca çok ağır yapay zekâ sohbeti yapan bireylerde sanrısal niyetler yahut gerçeklik algısında bozulma üzere belirtilerin arttığını bildirmiştir.”

Bazı kullanıcılar sistemi insan üzere algılayıp ona şuur atfedebilir!

Sohbet robotlarının insan üzere düşünmediğini yahut şuur sahibi olmadığını hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, “Bu sistemler sadece büyük bilgi kümelerinden öğrendikleri lisan kalıplarına dayanarak istatistiksel olarak en mümkün karşılığı üretirler. Yani kullanıcıya hakikat ya da yanlış olduğuna bakmadan, konuşmayı sürdürmeye en uygun cevabı vermeye çalışırlar.” dedi.

Bu durumun kimi sorunlara neden olabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Çetin, “Çünkü sohbet robotları birçok vakit kullanıcıya karşı çıkmak yerine onu onaylayan karşılıklar verebilir. Araştırmalar, birtakım yapay zekâ modellerinin kullanıcı davranışlarını insanlarınkinden daha sık onayladığını gösteriyor. Ayrıyeten yapay zekâ sistemlerinin konuşma üslubu epey akıcı ve insan benzeridir. Bu durum birtakım kullanıcıların sistemi bir insan üzere algılamasına, hatta ona özel bir bilgi yahut şuur atfetmesine neden olabilir. Psikolojide buna antropomorfizm, yani insan özelliklerinin cansız varlıklara atfedilmesi denir.

Uzun ve kesintisiz sohbetler de öteki bir sorun yaratabilir. Araştırmalar, uzun periyodik etkileşimlerde birtakım yapay zekâ modellerinin tutarsız yahut kusurlu karşılıklar verme eğiliminin arttığını gösteriyor.” açıklamasını yaptı.

Bazı şahıslarda daha dikkatli olunmalı!

Genel nüfus için sohbet robotu kullanımının birden fazla vakit inançlı kabul edildiğini lisana getiren Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, “Ancak kimi bireylerde daha dikkatli olunması gerekir.” dedi.

Özellikle birtakım kümelerin daha hassas olabileceğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Çetin, “Psikotik bozukluklara yatkın bireyler, ağır toplumsal izolasyon yaşayan bireyler, duygusal dayanak muhtaçlığı yüksek olan şahıslar, uzun mühlet ve ağır biçimde yapay zekâ ile sohbet eden kullanıcılar risk altında sayılabilir. Bu şahıslarda yapay zekâ ile kurulan münasebet bazen gerçek toplumsal bağların yerini alabilir yahut mevcut niyet kalıplarını güçlendirebilir.” ihtarında bulundu.

“Yapay zekâ sistemleri psikiyatrist yahut psikologların yerini tutamaz!”

Yapay zekâ teknolojilerinin büsbütün ziyanlı olmadığını söz eden Dr. Öğr. Üyesi Alptekin Çetin, “Aksine, yanlışsız tasarlanmış ve sonları belirlenmiş sistemlerin ruh sıhhati alanında yararlı olabileceğini gösteren çalışmalar da bulunmakta. Birtakım klinik araştırmalar, yapılandırılmış sohbet robotlarının depresyon ve anksiyete belirtilerinde düzgünleşme sağlayabildiğini gösteriyor.” dedi. 

Ancak bu teknolojileri kullanırken birtakım temel noktaların unutulmaması gerektiğinin altını çizen Dr. Öğr. Üyesi Çetin, sözlerini şöyle tamamladı:

“Yapay zekâ bir insan değildir. Bu sistemler düşünmez, hissetmez ve profesyonel klinik kıymetlendirme yapamaz. Ruh sıhhati problemlerinde profesyonel dayanak temeldir. Yapay zekâ sistemleri psikiyatrist yahut psikologların yerini tutamaz. Kullanım mühletine dikkat edilmelidir. Uzun ve ağır sohbetler gerçek toplumsal münasebetlerin yerini almamalıdır. Gerçek alakalar korunmalıdır. Aile, arkadaş ve profesyonel dayanak ağları ruh sıhhati için temel ögelerdir. Kuşkulu belirtiler ortaya çıkarsa yardım alınmalıdır. Gerçeklik algısında bozulma, toplumsal hayattan uzaklaşma yahut ağır yapay zekâ bağımlılığı üzere durumlarda bir uzmana başvurmak önemlidir.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı