İzmir sarsıntıya hazırlanıyor: Kentin geleceği itimatla şekilleniyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İzmir’de zelzeleye karşı kapsamlı seferberlik sürüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde hazırlanan Deprem Master Planı kapsamında 10 farklı uzman takım çalışmalarını sürdürüyor. Kentin zelzele riskinin tüm boyutlarıyla ele alındığı çalışmada yaklaşık 40 fay zonu, taban yapısı ve 118 bin yapıya ait envanter inceleniyor. Çalışmayla, sarsıntı öncesinden afet sonrasına kadar kentin dirençliliğini artıracak kapsamlı bir yol haritasının ortaya konulması hedefleniyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kenti afetlere karşı daha dirençli hale getirmek hedefiyle Deprem Master Planı için kapsamlı bir çalışma başlattı. Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen proje, sadece zelzelenin yaratacağı hasarı evvelden hesaplamayı değil, İzmir’in afet öncesi ve sonrası tüm süreçlerini kapsayan uzun vadeli bir yol haritası oluşturmayı hedefliyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025-2029 Stratejik Planı’ndaki “Çoklu Krizlere Dirençli Kent Belediyeciliği” gayesi doğrultusunda hazırlanan Deprem Master Planı kapsamında; jeoloji ve jeofizikten yapı stokuna, altyapıdan afet idaresine, hukuktan iktisada ve toplumsal bilinçlendirmeye kadar 10 ayrı çalışma grubu vazife yapıyor.

Amaç sadece sarsıntı riskini azaltmak değil

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Deprem Master Planı Proje Koordinatörü Prof. Dr. Özgür Özçelik, çalışmanın sırf zelzele riskini azaltmaya odaklanmadığını belirterek, “Deprem Master Planı ile aslında kenti tüm varlıklarıyla ele alarak sarsıntı riskini azaltmaya yönelik çalışmaları bir araya getireceğiz. Fakat sırf risk azaltma üzerine odaklanmayacağız. Deprem sonrasında kentin mümkün olduğunca süratli bir halde eski işlevlerine kavuşması, hatta daha güzelinin yine inşa edilmesi için yapılması gerekenleri de ortaya koyacağız” diye konuştu.

İzmir’in sarsıntı açısından karşı karşıya olduğu risklerin Türkiye’deki birçok kent için de benzerlik taşıdığını söz eden Özçelik, mevcut yapı stokuna ve kentleşme sürecine dikkat çekti. Özçelik, “Bugün artık bozulmuş bir yapısal etrafla karşı karşıyayız. Bunun birçok sebebi var. Teknik açıdan baktığımızda öne çıkan sıkıntılardan biri, kâfi ve nitelikli mühendislik hizmeti almamış, niteliği düşük ya da vakit içerisinde yaşlanmış bir yapı stokunun bulunması. Öbür taraftan İzmir, göç alan ve süratli büyüyen bir kent. Kent ve bölge planlama açısından da bu süratli büyümeye ve gelişmeye her vakit gereğince ayak uyduramamış bir planlama süreci kelam konusu” dedi.

10 çalışma kümesiyle çok boyutlu inceleme

Deprem riskinin tek bir başlık altında değerlendirilemeyeceğini belirten Özçelik, bu sebeple projenin 10 farklı çalışma grubu üzerinden yürütüldüğünü söyledi. Özçelik, “Çok boyutlu ve çok yönlü bir problemle karşı karşıyayız. Bu sebeple soruna de çok yönlü bakmamız gerekiyor. Projeyi bu anlayışla 10 farklı çalışma grubu halinde kurguladık. Bütün kenti farklı boyutlarıyla incelemeye çalışıyoruz” sözlerini kullandı.

İlk basamakta zelzele tehlikesi ortaya konulacak

Çalışmaların başladığını ve birçok kümenin etkin olarak misyon yaptığını belirten Özçelik, bilhassa jeofizik ve jeolojik çalışmalar ile sarsıntı tehlikesinin belirlenmesine yönelik çalışmaların değer taşıdığını söyledi. Bu çalışmalar sonucunda İzmir’in sarsıntı açısından maruz kaldığı tehlikenin karakterize edileceğini belirten Özçelik, elde edilecek bilgilerin üstyapı ve altyapı risklerinin hesaplanacağı çalışmalara temel oluşturacağını kaydetti.

Güvenli konutlar en kritik başlıklardan biri

Master Plan’ın en kıymetli çıktılarından birinin yapı stokunun risk durumunun ortaya konulması olacağını belirten Özçelik, bilhassa konutlara dikkat çekti. Özçelik, “Bu çalışmanın tahminen de en değerli tarafı, zelzeleye dayanıksız yapılar konusunda vatandaşlara yol gösterebilmek. Bilhassa vatandaşların yaşadığı konut tipi yapıların risklerinin belirlenmesi ve bu risklerin nasıl ortadan kaldırılacağı ya da azaltılacağına ait gaye ve siyasetlerin ortaya konulmasını amaçlıyoruz” dedi.

“Arşivlerde kalacak bir plan istemiyoruz”

Deprem Master Planı’nın sadece tespit ve tekliflerden oluşan bir evrak olarak kalmaması gerektiğini vurgulayan Özçelik, planın uygulanabilir olmasının değerine dikkat çekerek, “Biz bu projenin arşivlerde kalacak, vakit içerisinde tozlanacak bir master plan olmasını istemiyoruz. Bir yol haritasını bütün ayrıntılarıyla ortaya koyabilirsiniz. Lakin bunu hayata geçirmek için gerekli kaynağı yaratamazsanız, o plan uygulanmayan bir proje olarak kalır. Master plan kapsamında sırf maksat ve siyasetler değil, bunların hayata geçirilmesi için gerekli kaynakların oluşturulmasına yönelik çalışmalar da değer taşıyor” dedi.

İzmir’in deprem bilgi bankası oluşturuluyor: Yaklaşık 40 fay zonu mercek altında

İzmir Deprem Master Planı kapsamında kentin sarsıntı tehlikesi, jeoloji ve jeofizik bilgileri üzerinden tekrar ele alınıyor. Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir’in yürüttüğü Jeoloji-Jeofizik paketi kapsamında, kentteki faylar ve taban özelliklerine ait mevcut dataların bir araya getirilerek kapsamlı biçimde kıymetlendirilmesi hedefleniyor. Çalışmanın temel gayesinin sarsıntı gerçekleşmeden evvel muhtemel tesirleri ortaya koymak olduğunu belirten Prof. Dr. Sözbilir, fay ve taban özelliklerine ait bilgilerin detaylı olarak incelendiğini söyledi.

“50 yıllık veri bankası oluşturuyoruz”

Sözbilir, son 50 yılın bilgilerinin bir araya getirilmeye çalışıldığını belirterek, bunun İzmir için kapsamlı bir deprem bilgi bankası oluşturacağını tabir etti. Sözbilir, “Bu bilgi bankası sadece fay ve taban araştırmalarıyla hudutlu kalmayacak. Elde edilen bilgiler yapı stoku envanterinden binaların zelzeleye dayanıklılığının kıymetlendirilmesine kadar birçok çalışmaya temel oluşturacak” dedi.

İzmir’in yaklaşık 40 farklı fay zonunun bulunduğunu belirten Sözbilir, bu faylardan rastgele birinin sarsıntı üretmesi durumunda kentin farklı bölgelerinin etkilenebileceğine dikkat çekerek, “Bergama Fayı çalışırsa daha çok Bergama etkileniyor. Tire Fayı çalışırsa Tire etkileniyor. Sisam Fayı çalışırsa Bayraklı etkileniyor üzere düşünebiliriz” dedi.

Kent merkezini Konak olarak alıp 100 kilometre yarıçaplı bir alan belirlediklerini aktaran Sözbilir, bu alan içerisinde hem karada hem de denizde yaklaşık 40 fay bulunduğunu tabir etti.

İzmir’in kendi içindeki değerli faylardan İzmir Fayı, Tuzla Fayı ve Gülbahçe Fayı’nın detaylı halde çalışıldığını belirten Sözbilir, bu fayların zelzele üretme potansiyelinin ortaya konulduğunu söyledi. “Deprem üretme potansiyeli yüksek faylar arasında bilhassa Tuzla Fayı öne çıkıyor. Bu faylar uzun müddettir zelzele üretmeyen faylar. Hasebiyle yakın vakitte kırılma mümkünlüğü yüksek olan faylar sınıfında değerlendiriliyor” dedi.

İzmir’deki fayların zelzele üretme potansiyeline ait değerlendirmelerde bulunan Sözbilir, tek bir fayın kırılması durumunda oluşabilecek en büyük zelzelenin 7,2 büyüklüğünde olabileceğini söyledi. Sözbilir, “Birden fazla fayın birlikte kırılıp kırılmayacağına yönelik çalışmalar da sürüyor” dedi.

Deprem riskinin yanı sıra tsunami tehlikesi de inceleniyor

İzmir’in etrafındaki deniz faylarının da çalışma kapsamında değerlendirildiğini belirten Sözbilir, kimi fayların kırılması halinde tsunami tehlikesinin de gündeme gelebileceğini söyledi. Bu sebeple İzmir Deprem Master Planı kapsamında sadece zelzele tehlikesinin değil, tsunami riskinin de ele alındığını belirten Sözbilir, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin daha evvel gerçekleştirdiği çalışmaların da mevcut bilgilerle birleştirildiğini söz etti.

Sözbilir, İzmir Deprem Master Planı ile Dirençli İzmir çalışmalarının kent genelinde yürütülen kapsamlı bir afet seferberliğinin kesimleri olduğunu belirterek, maksadın sarsıntı sonrasını beklemek yerine riskleri evvelce tespit ederek kenti hazırlamak olduğunu vurguladı.

Yapı stoku envanterinde 118 bin yapıya ulaşıldı

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin zelzele riskine karşı dirençliliğini artırmak emeliyle yapı stoku envanteri çalışmalarını sürdürüyor. Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’da yaklaşık 118 bin yapıya ait envanter çıkarıldı. Bu çalışmalarla birlikte yapı stoku envanterinin İzmir genelinde yaklaşık yüzde 12’si, merkez ilçeler bazında ise yaklaşık yüzde 32’si tamamlanmış oldu.

Bornova ve Karşıyaka’da mikrobölgeleme çalışmaları tamamlandı

İzmir’in sarsıntı riskinin belirlenmesi ve mümkün afetlere karşı daha dirençli bir kent oluşturulması gayesiyle yürütülen çalışmalarda sırf yapı stoku değil, tabana ait bilgiler de bedellendiriliyor. Bu kapsamda Bornova ve Karşıyaka’nın mikrobölgeleme saha çalışmaları da tamamlandı.

Elde edilen dataların yapı stoku envanteriyle birlikte değerlendirilmesiyle ilçelerin sarsıntı tehlikesi ve risklerinin daha detaylı ortaya konulması, gelecekte yapılacak planlama ve kentsel dönüşüm çalışmalarına bilimsel altyapı oluşturulması amaçlanıyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı