İsmail Gelenbevî’nin eski sıkıntıları ve tahlilleri irdeleyen eşsiz yapıtı: “Risaleler”

BEĞENDİM

ABONE OL

News

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), “Risaleler” isimli kitabı okurlarıyla buluşturuyor. 18. yüzyıl Osmanlı ulemasının önde gelen isimlerinden İsmail Gelenbevî’nin kaleme aldığı “Risaleler” adlı yapıtta, Gelenbevî’nin modal kipler, zihnî varlık, nefsü’l-emr, var olmayan şeylerin gerçekliği ve bilgisi, mahiyetlerin kendinde sabitlikleri ve vahdet-i vücûd üzere fikir tarihinin temel sorunları üzerine kaleme aldığı birtakım kısa risaleler sunuluyor.

VBKY’nin klasikler kitaplığı, “Risaleler” kitabıyla genişlemeye devam ediyor. 18. yüzyıl Osmanlı ulemasının önde gelen isimlerinden İsmail Gelenbevî, yapıtların şerh ve haşiye biçiminde yazıldığı ve klasik periyodun sıkıntılarına ait ayrıntıların incelendiği bir devirde lisan, matematik, geometri, astronomi, mantık ve metafizik üzere disiplinlerle ilgilenmiştir. Bu disiplinlere ait yeni metinler kaleme almak yerine eski sıkıntıları ve tahlilleri irdeleyen haşiye, risale ve kısa notlar biçiminde eserler üretmiştir. Bilal Taşkın’ın editörlüğünü yaptığı bu derlemede Gelenbevî’nin modal kipler, zihnî varlık, nefsü’l-emr, var olmayan şeylerin gerçekliği ve bilgisi, mahiyetlerin kendinde sabitlikleri ve vahdet-i vücûd üzere niyet tarihinin temel sorunlarına odaklanan birtakım kısa risalelerinin çevirisi sunulmaktadır.

Kitaptan:

“Denilmiştir ki; haricî gereklilik, zihnî gereklilikten mutlak olarak daha dar kapsamlıdır. Fakat muhtemelen bu kelam, mutlak zihnî gerekliliğin, ‘hakkında aklın kesin kanaat getirdiği şey’ formunda açıklanması durumunda geçerli olur ki, [burada aklın kesin kanaat oluşturması, doğrudan] iki tarafın [yani gerektiren ve gereklinin] tasavvur edilmesiyle gerçekleşebileceği üzere, diğer bir aracı ile de gerçekleşebilir. Şu var ki, bu konu tartışmaya açıktır. Çünkü “[kenarları eşit olan] üçgenin açılarının eşit olmasının [nef sü’l-emrdeki] gerekliliği” [örneğinde], [150b] zihnî gerekliliğin bulunmadığı noktasında kuşku yoktur. Denilse ki: Burada kastedilen, bir şeyin -bir aracının mülahaza edilmesi şartıyla- zihinde [başka bir şeyden] ayrılmasının imkânsız olmasıdır. Bu durumda kelam konusu önerme, bir vakit ya da nitelik kaidesi ile mecburî olan önerme üzere olur. Deriz ki: Çift olmaklığın, dört için gerekliliği hakkında ne dersin? Şayet, çiftliğin dörtten ayrılmasının, her iki tarafın tasavvur edilmesi kaidesiyle imkânsız olduğunu söylersen, derim ki: Bu [şarta göre], bir arada tasavvur edilen her iki şey ortasında bir gerekliliğin bulunması gerekir ki, bunun geçersiz olduğu apaçıktır. Bu meseleden kaçınmanın tek yolu, bu mutlak kavramı, zihnî gereklilik diye isimlendirmektir. Çünkü zihnî gereklilik onun kimi fertlerinde bulunmaktadır.”

Yazar Hakkında;

1730’da Manisa’nın Kırkağaç ilçesine bağlı Gelenbe’de doğdu. Asıl ismi İsmail’dir, ama Gelenbevî namı ile anılır. Müderrislik unvanını aldıktan sonra birtakım resmî misyonlarda bulunmuştur. Son periyot Osmanlı mütefekkirleri ortasındaki değerli isimlerden olan Gelenbevî farklı disiplinlere ait çok sayıda risale kaleme almıştır.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Klasik

Kitabın ismi: Risaleler: İdeoloji, Kelam, Tasavvuf

Yazar: İsmail Gelenbevî

Editör: Bilal Taşkın

Kitap Editörü: Mehmet Necmeddin Beşikci

Son Okuma: M. Halit Çelikyön

Kapak Görseli ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan

Sayfa sayısı: 144

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

0 0 0 0 0 0