İBB’den Türkiye’de Bir Birinci: Yeni Kuşak Sıfır Atık Dönemi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İstanbul Büyükşehir Belediyesi sürdürülebilir kentler ve iklim değişikliğiyle çaba gayeleri doğrultusunda atık ve etraf idaresinde örnek bir uygulamayı hayata geçirdi. İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı uyumunda, İSTAÇ AŞ ve Adalar Belediyesi iş birliği ile yürütülen Geleceğe Dönüş İstanbul-Adalar Sıfır Atık Projesi kapsamında, Adalar ilçesinin tamamında tüm atıklar kaynağında başka toplanmaya ve dijital olarak izlenmeye başlandı. Pilot uygulama olarak Adalar ilçesinde başlatılan “Geleceğe Dönüş İstanbul” Sıfır Atık Projesinin Türkiye’nin öbür ilçelerine de örnek model olması hedefleniyor. 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından Adalar İlçesinde birinci olarak Büyükada’da başlatılan proje, elde edilen başarılı sonuçların akabinde Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada’yı da kapsayacak biçimde genişletildi. Adalar genelindeki haneler, işletmeler ve kamu kurumlarında uygulanan proje Türkiye’de birinci defa bir ilçenin tamamında atıkların kaynağında ayrıştırıldığı, tüm toplama süreçlerinin dijital olarak takip edildiği bütüncül bir atık idare modelidir. 

Pilot projenin Adalar geneline yaygınlaştırılması sürecinde gerekli araç, ekipman, insan kaynağı ve dijital izleme altyapısı tamamlanarak ilçenin tamamında sıfır atık uygulamalarını kesintisiz yürütebilecek teknik ve operasyonel bir grup oluşturuldu. Bu kapsamda oluşturulan takım, kaynağında başka toplama, dijital takip, eğitim ve farkındalık çalışmalarını eş vakitli olarak yürütüyor. 

VERİYE DAYALI AKILLI ATIK TOPLAMA

Yeni sistem kapsamında haneler ve kamu kurumlarında ikili toplama sistemi ile ambalaj atıkları ile öbür atıklar başka toplanırken, işletmelerde organik atık, ambalaj atığı ve öteki atıklar olmak üzere üçlü toplama modeli uygulanıyor. Bu sistem sayesinde geri dönüştürülebilir atıklar kaynağında ayrıştırılarak iktisada tekrar kazandırılırken, organik atıkların öteki atıklarla karışması önleniyor. Böylelikle geri kazanım oranları artırılıyor, tertipli depolama alanlarına gönderilen atık ölçüsü azaltılıyor, doğal kaynakların daha verimli kullanılması destekleniyor ve döngüsel ekonomi modeli güçlendiriliyor. Tıpkı vakitte atıkların dijital olarak raporlanması sayesinde toplama süreçleri daha aktif planlanabiliyor, operasyonel verimlilik artırılıyor ve sıfır atık uygulamalarının performansı ölçülebilir hale geliyor. 

Projenin en değerli bileşenlerinden biri olan Akıllı Atık Toplama Sistemi, İBB tarafından geliştirilen ve SAP (uluslararası geçerliliğe sahip kurumsal kaynak planlama sistemi) altyapısına entegre çalışan dijital bir platform üzerinden yönetiliyor. Her bina ve işletmeye özel tanımlanan barkodlar sayesinde hangi adresten, hangi cins atığın ne vakit ve ne kadar toplandığı anlık olarak izlenebiliyor. Sistem kapsamında her ay ortalama 2 bin 200 QR kod okutma süreci gerçekleştirilirken, bunun yaklaşık bin 200’ünü organik atık, binini ise ambalaj atığı toplama süreçleri oluşturuyor. Böylelikle tüm operasyon dataya dayalı olarak yönetilirken, sıfır atık performansı da anlık olarak takip edilebiliyor. 

ADALILAR’DAN GELECEĞE DÖNÜŞ SIFIR ATIK PROJESİNE DESTEK

Proje kapsamında Adalar genelinde iştiraki artırmak maksadıyla kapsamlı bir saha iletişimi ve farkındalık kampanyası başlatıldı. Adalar’a gelen yerli ve yabancı turistlere Şehir Hatları’nın iskele ve vapurlarında Adalar’ın birinci sıfır atık ilçesi olma amacı ve burada atıkları kaynağında ayrıştırmanın değeri ile ilgili anonslar yapılıyor. Böylelikle daha Adalar yolundayken ziyaretçiler farkındalığa davet ediliyor. Farkındalık çalışmaları ilçenin cadde ve sokaklarında konteyner alanları ve toplama noktaları, bilgilendirme panoları ile devam ediyor. Hane ve esnafa yönelik bilgilendirme faaliyetlerinde de gruplar kapı kapı broşür, afiş ve atık poşeti dağıtımı gerçekleştirdi. Üçlü atık ayrıştırma sistemine dahil olan işletmelerin vitrinlerine “Sıfır Atık Dostu İşletme” etiketleri uygulandı. Kafe ve restoranlara ise hem organik atık kutuları hem de masalarda kullanılmak üzere “Bu işletme atıklarını kaynağında ayrıştırıyor” içerikli bilgilendirme gereçleri yerleştirildi.

Uygulamanın yaygınlaştırılmasıyla birlikte somut sonuçlar da elde edilmeye başlandı. Ağustos 2024-Haziran 2026 devrinde 156 ton organik atık kaynağında farklı toplanırken, Aralık 2025-Haziran 2026 periyodunda yaklaşık 30 ton ambalaj atığı geri dönüşüme kazandırıldı. Bu sonuçlar, Türkiye’de birinci sefer ilçe ölçeğinde hayata geçirilen dijital sıfır atık modelinin kısa müddette alanda karşılık bulduğunu ve vatandaş iştirakiyle sürdürülebilir bir atık idaresi sistemine dönüştüğünü gösteriyor. 

Adalıların sisteme iştirakinde da kıymetli bir artış yaşandı. Ocak-Haziran 2026 devrinde sistemli olarak atık teslim eden mesken ve işletme sayısı yüzde 60 arttı. Bu sonuç, projenin sadece teknik altyapısıyla değil, vatandaşların iştiraki ve davranış değişikliği açısından da başarılı bir formda ilerlediğini ortaya koyuyor. 

Proje kapsamında etraf şuurunu artırmaya yönelik eğitim çalışmaları da yürütülüyor. Şubat 2026’da Büyükada’daki okullarda gerçekleştirilen sıfır atık eğitimleri kapsamında yaklaşık 450 öğrenciye eğitim verildi. 

İSTANBUL’DAN TÜRKİYE’YE ÖRNEK PROJE

Geleceğe Dönüş İstanbul-Adalar Sıfır Atık Projesi sırf Adalar için geliştirilen mahallî bir uygulama olmanın ötesinde; dijital altyapısı, izlenebilirliği, bilgi odaklı idare anlayışı ve vatandaş iştirakini merkeze alan, Türkiye’nin başka ilçelerinde de uygulanabilecek örnek bir model niteliği taşıyor. Proje ile geri kazanım oranlarının artırılması, karbon emisyonlarının azaltılması ve döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaştırılması hedeflenirken, vatandaşların sıfır atık uygulamalarına faal iştiraki da teşvik ediliyor. Proje ile atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri kazanım oranlarının artırılması, karbon ayak izinin azaltılması ve İstanbul’un sürdürülebilir etraf vizyonunun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı