Her mutsuzluk depresyon manasına gelmez!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Cumali Aydın, mutsuzluk ile depresyon arasındaki farklar ile depresyonun belirtileri, risk faktörleri ve ne vakit profesyonel takviye alınması gerektiği hakkında açıklamalarda bulundu.

Depresyon, mevsimin büsbütün değişmesi üzeredir; artık hava daima karanlık, daima soğuktur!

Mutsuzluk ve depresyon arasındaki temel farkın hava durumu metaforuyla açıklanabileceğini lisana getiren Cumali Aydın, “Günlük mutsuzluk, ansızın bastıran bir yaz yağmuruna misal; iş yerinde karşıt bir olay yaşanır, sevdiğiniz biriyle tartışırsınız, moraliniz bozulur ancak bir kahve içip arkadaşınızla konuştuktan sonra hava tekrar açar. Depresyon ise mevsimin büsbütün değişmesidir; artık ortalık daima karanlık, hava daima soğuktur ve siz giyinme üslubunuzla bu durumu değiştiremezsiniz.” dedi.

Kriterlere nazaran, sihirli formülün ‘süre ve işlevsellik’ olduğunu tabir eden Aydın, “Üzgün hissetmek olağandır, lakin neredeyse her gün, günün büyük kısmında süren ve en az iki hafta boyunca devam eden bir çökkünlük hali varsa alarm zilleri çalar. Buna ek olarak, daha evvel keyif aldığınız şeylere karşı bariz bir isteksizlik (anhedoni) başlamışsa ve uyku, iştah, güç düşüklüğü üzere bedensel sinyaller eşlik ediyorsa, bu artık ‘sadece bir ruh hali’ değil, tedavi gerektiren bir klinik tablodur. Örneğin, terfi alamadığına üzülen bir kişi hafta sonu hoş bir yemekte bunu unutabilirken, depresyondaki kişi terfiye değil, yemeğin varlığına karşı bile hissizleşir.” biçiminde konuştu.

Uzun süren mutsuzluk depresyon riskini artırır, lakin bu bir mukadderat değil!

Uzun süren mutsuzluğun her vakit depresyona dönüşebileceği inancının yanlışsız olmadığına işaret eden Cumali Aydın, “Uzun süren mutsuzluk, depresyon için önemli bir risk faktörüdür, adeta kuru bir ormanın kıvılcım beklemesi üzeredir. Lakin bu bir baht değildir.” dedi.

Kronik gerilime maruz kalan bir bireyin beynindeki hipokampus bölgesinde küçülme görülebildiğini hatırlatan Aydın, “Bu da depresyona giden yolun taşlarını döşeyebilir. Ama bu süreçte devreye giren esirgeyici faktörler vardır; toplumsal takviye, manalı uğraşlar ve ruhsal dayanıklılık. Örneğin, yıllardır ekonomik zorluk çeken bir birey, güçlü aile bağları ve manevi inançları sayesinde bu kronik mutsuzluğu taşıyabilir ve klinik depresyona dönüşmeden ayakta kalabilir. Mutsuzluğu bir bataklık üzere düşünün; uzun müddet içinde durmak riski artırır ancak yanlışsız nefes teknikleri ve yardım eli ile oradan çıkmak mümkündür.” diye konuştu.

Doğal mutsuzluğunuzu, oburlarının yapay mutluluğuyla kıyaslamayın!

Sosyal medyanın çağdaş çağın en büyük tuzaklarından biri olduğuna dikkat çeken Cumali Aydın, şöyle devam etti:

“Sosyal medya, herkesin hayatının yalnızca ‘en yeterli anlarından’ oluşan bir fragmanı sunar. Siz kendi kamera arkanızı, dağınık odanızı ve ağlama krizlerinizi bilirken, karşınızdakinin yalnızca ışıltılı kısmını görmek bir ‘karşılaştırma zehirlenmesi’ yaratır. Toplumsal Karşılaştırma Teorisi’ne nazaran, daima yukarı yanlışsız karşılaştırma yapmak yetersizlik hissini körükler. Araştırmalar, insanların arkadaşlarının olumsuz duygusal tecrübelerini sistematik olarak hafife aldığını gösteriyor. Bu da şu tehlikeli yanılgıya yol açıyor: ‘Herkes memnun, bir tek ben kötü hissediyorum; demek ki bende bir sorun var.’ Oysa hissettiğiniz şey büsbütün olağan bir insani dalgalanma olabilir. Kendi doğal mutsuzluğunuzu, oburlarının yapay mutluluğuyla kıyaslayarak kendinize haksız yere ‘hasta’ etiketi yapıştırmamanızı öneririm.”

‘Depresyonda değilim fakat üzgünüm’ demek, ‘dizim ağrıyor fakat kırık değil’ demeye benzer! 

‘Kendimi berbat hissediyorum lakin depresyonda değilim’ halindeki bakış açısının birçok vakit son derece hakikat ve sağlıklı bir içgörü olduğunu vurgulayan Aydın, “Ruh sıhhati okuryazarlığının en değerli göstergelerinden biri, duygusal acıyı patolojiden ayırt edebilmektir.” dedi.

“Kayıp, hayal kırıklığı yahut varoluşsal sorgulamalar sonucu kendinizi berbat hissetmeniz, ruhunuzun çalıştığını gösterir.” diyen Aydın,  ‘depresyonda değilim lakin üzgünüm’ demenin ‘dizim ağrıyor fakat kırık değil’ demeye benzediğini söyledi.

Ağrı var, gerçek ve can sıkıcı; ancak bacağın alçıya muhtaçlığı yok. Bu ayrımı yapabilmenin, kişinin hislerini yok saymadan onları sahiplenmesini sağladığını aktaran Aydın, “Ancak burada ince bir çizgi var: Şayet kişi, ‘ben güçlüyüm, depresyonda olamam’ üzere katı bir savunma düzeneğiyle gerçek belirtileri görmezden geliyorsa, bu da bir inkardır. Sevdiği birini kaybeden birinin derin yas tutması olağandır ve bu depresyon değildir; lakin bu yas yıllar sonra bile kişinin kendine bakımını büsbütün engelliyor ve daima bir vefat dileğine dönüşüyorsa, burada durup yine düşünmek gerekir.” açıklamasını yaptı.

Duygulara karşı verilen savaş, onları daha da büyütür!

Mutsuzlukla baş ederken birinci kuralın, onunla savaşmayı bırakmak olduğunu kaydeden Aydın, “Duygulara karşı verilen savaş, onları daha da büyütür.” dedi.

Bunun yerine Davranışsal Aktivasyon denilen yolun denenmesini öneren Aydın, “Beyniniz ‘hiçbir şey yapmak istemiyorum’ dediğinde bile, sizi evvelce memnun eden kısa bir yürüyüş, bir arkadaşa sesli ileti atmak üzere küçük bir hareketi yalnızca bir deney olarak yapın. Aksiyonu yapmadan motivasyonun gelmesini beklemek, arabayı itmeden motorun çalışmasını beklemeye benzeri. Fizyolojik olarak, nizamlı ve tempolu yürüyüşün hafif ve orta seviye depresyonda en az kimi ilaçlar kadar tesirli olduğu, çalışmalarla kanıtlanmıştır. Ayrıyeten, minnet (şükran) günlüğü tutmak, beynin olumsuz filtrelerini kırmak için bilimsel olarak desteklenen bir sistemdir. Her gece yatmadan evvel o gün düzgün giden 3 şeyi yazmak, vakitle nöral yolları olumluya yanlışsız kaydırabilir. Unutmayın, yemek yemek, duş almak üzere en temel öz bakım aksiyonları bile bu periyotta büyük bir zaferdir; kendinizi bunlar için takdir edin.” sözlerini kullandı.

‘Uyusam ve hiç uyanmasam’ üzere pasif mevt niyetleri bile hafife alınmamalı!

Geciktirilmemesi gereken noktanın, duygusal acının fonksiyonelliği büsbütün yuttuğu an olduğunun altını çizen Aydın, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Şu üç durum, acil durum sinyalidir: Birincisi, işe gidememek, derslere odaklanamamak yahut çocuğunuzla ilgilenememek üzere gündelik rollerinizin önemli biçimde aksaması. İkincisi ve en değerlisi, bir kurtuluş yolu olarak mevt fikrinin zihninizde sık sık belirmeye başlaması; ‘uyusam ve hiç uyanmasam’ üzere pasif vefat kanıları bile hafife alınmamalı. Üçüncüsü ise, artık acıya karşı hissizleştiğiniz, duygusal olarak büsbütün boşaldığınız ve hiçbir şeyin mana tabir etmediği o derin çukurdur. Bilhassa ‘benim durumum ümitsiz, kimse beni anlamaz’ kanısı, depresyonun size oynadığı en büyük oyundur ve yardım aramanın önündeki en büyük manidir. Bir uzmana ulaşmak için eksiksiz hissetmeyi beklemeyin; kendinizi bir arkadaşınız yerine koyun, o bu halde olsa ne yapmasını söylerdiniz? İşte o şefkati kendinize gösterip telefonu açtığınız an, güzelleşme seyahati çoktan başlamıştır.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı