Edebiyat, lisan, kültür ve iktidarın kesişiminde: “Karşılaştırmalı Edebiyat”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

 VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Ben Hutchinson’ın kaleme aldığı “Karşılaştırmalı Edebiyat” isimli yapıtı okurlarla buluşturuyor. George Steiner’ın “Okumak karşılaştırmaktır” kelamından hareket eden eser, mukayeseli edebiyatın sadece akademik bir yol olmadığını, birebir vakitte bir manaya biçimi olduğunu ortaya koyuyor. Hutchinson, disiplinin tarihî gelişimini farklı düşünür ve yaklaşımlar üzerinden ele alırken edebiyat, lisan, kültür ve iktidar arasındaki alakaları de mercek altına alıyor.

VakıfBank Kültür Yayınları’nın edebiyat kitaplığı, Ben Hutchinson’ın kaleme aldığı ve Ömer Fatih Parlak’ın Türkçeye çevirdiği “Karşılaştırmalı Edebiyat” ile genişlemeye devam ediyor. George Steiner’ın “Okumak karşılaştırmaktır” kelamı, Hutchinson’ın çalışmasının hem çıkış noktasını hem de temel argümanını özetliyor: Karşılaştırma, sadece akademik bir sistem değil, tıpkı vakitte manaya hareketinin temelinde yer alan bir süreçtir. Fakat bu üniversal dürtüyü bir disipline dönüştürme gayreti, beraberinde değerli epistemolojik ve siyasal soruları da getiriyor. Hangi edebiyatlar birbiriyle karşılaştırılacak? Bu karşılaştırmalara hangi lisanlar aracılık edecek? Ve bütün bu tercihler kimin çıkarına hizmet edecek? Hutchinson, bu soruların izini mukayeseli edebiyatın tarihî gelişimi boyunca sürüyor. Herder’in Volksgeist kavramından Goethe’nin Weltliteratur vizyonuna; Curtius ve Auerbach’ın savaş devrindeki çalışmalarından Wellek’in Amerikan ekolüne; Said’in Oryantalizm tenkidinden Spivak’ın gezegensellik davetine uzanan bu tarihî çizgi, mukayeseli edebiyatın her devirde hegemonya ile hem gayret ettiğini hem de bu hegemonyanın bir kesimi olarak konumlandığını ortaya koyuyor. Disiplinin tarihinin çağdaşlığın tarihiyle iç içe olduğu ve mukayeseli edebiyatın yaşadığı meselelerin modernitenin problemlerine kültürel bir ayna tuttuğu görüşünü savunan Hutchinson, bu aynayı didaktik bir katiyetle değil, mukayeseli metodun tabiatına uygun bir çoğulculukla tutuyor. “Karşılaştırmalı Edebiyat”, göçlerin ve kültürlerarası temasların giderek arttığı, buna karşılık kültürel içe kapanma eğilimlerinin de güç kazandığı günümüzde, alana kapsamlı bir giriş sunuyor. Kitabın dört ana eksenini “pratikler ve ilkeler”, “tarih ve kahramanlar”, “disiplinler ve tartışmalar” ile “geleceğe dair sorular” oluşturuyor. Bu eksenler, hem mukayeseli edebiyat alanına yeni adım atanlar hem de disiplini kavramsal seviyede yine düşünmek isteyenler için dengeli ve verimli bir çerçeve sunuyor.

Kitaptan:

“Yoruma dayalı niteliğine karşın, Hermann Rorschach’ın mürekkep lekesi testi mukayeseli edebiyat için öğretici bir benzetme sunar. En az iki yazı biçiminin karşılıklı incelenmesi olarak anlaşıldığında, mukayeseli edebiyat hem en doğal hem de en şuurlu biçimde inşa edilmiş entelektüel bir etkinliktir. Bir metni ya da geleneği anlamlandırmaya çalışırken, onu içgüdüsel olarak öbür bir metin ya da gelenekle karşılaştırırız. Objenin bir yanı oburunu yansıtır ve biçimlendirir (görüntünün yarısı­nı kapattığınızda, süratle her türlü yapısal bütünlüğünü yitirir). Bununla birlikte, karşılaştırmaya bir ekip siyasal, tarihî ve kültürel ön kabulü beraberimizde getiririz; bunlar sayesinde karşılaştırma yaparken bir yandan da manayı var etmiş oluruz. Bir metni diğer bir metni anlamak için kullanmak –örneğin Shakespeare’in Fırtınasını Montaigne’in ‘Yamyamlar Üzerine’ denemesiyle birlikte okumak ya da Tang Hanedanlığı Çin şiirini modernist periyot Avrupa şiiriyle karşılaştırmak– kişinin kendi beğenileri ve bilgisi hakkında bir şeyler açığa çıkarır. En azından, bu beğeni ve bilginin bağlama oturtulması yoluyla manalı bir şeyler öğrenilebileceği inancını… Karşılaştırma, şahsen prosedürü aracılığıyla, edebiyatı okumanın tıpkı vakitte edebiyata mana yüklemek olduğunu açıklığa kavuşturur.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı