“Dijital obezite” alarmı!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü Öğretim Üyesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Nöropazarlama Yüksek Lisans Programı Dr. Öğr. Üyesi Özgün Arda Kuş, “dijital obezite” konusuna dikkat çekti.

Dijital obezite gereksinimden fazla içerik tüketmektir

Dijital obezitenin son yıllarda giderek yaygınlaşan bir sorun haline geldiğini belirten Dr. Kuş, “Dijital obeziteyi, kişinin muhtaçlık duyduğundan çok daha fazla dijital içerik tüketmesi ve bu durumun günlük hayatını olumsuz yönde etkilemeye başlaması olarak tanımlayabiliriz. Daima sosyal medya akışında takılı kalmak, kısa görüntüleri kaydırırken vakit kavramını yitirmek ya da gereksiz bilgi tüketimini denetim edememek bu durumun en yaygın örnekleri arasında yer alıyor.” dedi. 

Bugün dijital platformların insan ömrünün merkezinde bulunduğunu belirten Dr. Kuş, “Telefonlar, sosyal medya platformları ve dijital uygulamalar artık hayatımızın odak noktasında yer alıyor. İçerikler çok hızlı, kısa ve daima yenileniyor. Bu durum beynin daima yeni uyaran istemesine sebep oluyor. Bilhassa bildirimler, sonsuz kaydırma sistemi ve algoritmalar insanların ekranda daha uzun müddet kalmasını hedefliyor. Vakitle bireyler farkında olmadan dijital içerik tüketimini bir alışkanlıktan öteye taşıyabiliyor ve beyin bu durumu haz ögesi olarak nitelendirebiliyor.” diye konuştu.

Her dijital obezite bağımlılık değildir

Dijital bağımlılık ile dijital obezitenin tıpkı kavramlar olmadığını vurgulayan Dr. Kuş, “Dijital bağımlılık, kişinin ekran kullanımını denetim edememesi ve dijital ortamdan uzak kaldığında telaş ya da mahrumluk yaşamasıyla alakalıdır. Her dijital obezite hadisesi bağımlılık düzeyinde olmayabilir lakin uzun vadede dikkat dağınıklığı, zihinsel yorgunluk, randıman kaybı, bağımlılık ve toplumsal hayattan uzaklaşma üzere problemlere sebep olabilir.”  ifadesinde bulundu.

Dijital obeziteyi aşırı yemek tüketimine benzeten Dr. Kuş, şunları söyledi:

“Ben dijital obeziteyi bireyin gereksiniminden fazla yemek yemesiyle ilişkilendiriyorum. Nasıl ki kişi fazla yemek tükettiğinde rahatsızlık ve tartı hissederse, dijital obezitede de emsal bir durum yaşanıyor. Aradaki temel fark, birinin fizikî vücudu, başkasının ise bilişsel ve ruhsal yapıyı etkilemesidir.”

Çok şey görüyoruz lakin çok azını hatırlıyoruz

Aşırı dijital içerik tüketiminin beynin dikkat, hafıza ve ödül sistemini direkt etkilediğini belirten Dr. Kuş, “Sürekli içerik tüketimi beynin süratli uyarana ve bu uyaranlardan kaynaklı hazza alışmasına sebep oluyor. Bilhassa kısa görüntü formatları ve daima değişen içerikler dikkat mühletini önemli halde azaltabiliyor. Beşerler uzun mühlet odaklanmakta zorlanabiliyor, sabırsızlık hissi artabiliyor. Bunu bilhassa gençlerde daha besbelli biçimde gözlemleyebiliyoruz.” formunda konuştu. 

Yoğun bilgi akışının hafıza üzerinde de olumsuz tesirler oluşturduğunu söz eden Dr. Kuş, “Beyin sürekli yeni bilgiyle karşılaştığında bu bilgileri sürece ve kalıcı hale getirme konusunda zorlanabiliyor. Bu sebeple bireyler ‘çok şey gördüğünü lakin az şey hatırladığını’ fark edebiliyor. Elhasıl kişi zihninde işleyebileceğinden çok daha fazla bilgiyi sindirmeye çalışıyor.” dedi.

Beynin ödül sistemi daha fazlasını istemeye başlıyor

Sosyal medya platformlarının çalışma mantığının beynin ödül sistemini etkilediğini lisana getiren Dr.  Kuş, “Beğeniler, bildirimler ve daima gelen yeni içerikler beyinde kısa vadeli haz hissi oluşturuyor. Tertipli ve yoğun dijital içerik tüketen kişi vakitle buna tolerans geliştiriyor. Bu durum, birebir hazza ulaşabilmek için daha fazla içerik tüketme isteğini tetikleyebiliyor. Sosyal medya platformlarının çalışma mantığı da bu döngüyü güçlendiriyor.” tabirinde bulundu.

En kıymetli belirtiler dikkat dağınıklığı ve daima telefonu denetim etme isteği

Dijital obezitenin erken belirtilerine de değinen Dr. Öğr. Üyesi Özgün Arda Kuş, “En yaygın belirtiler arasında daima telefonu denetim etme muhtaçlığı, dikkat dağınıklığı, ekran başında planlanandan çok daha fazla vakit geçirme, uyku düzensizliği ve gerçek hayattaki aktivitelerden uzaklaşma yer alıyor. Bilhassa çocuklar, ergenler ve genç yetişkinler daha büyük risk altında görülüyor. Zira bu yaş kümeleri hem dijital platformlarla çok daha erken yaşta tanışıyor hem de sosyal medya etkileşimlerinden daha fazla etkilenebiliyor. Lakin günümüzde yetişkinlerde de iş, toplumsal ömür ve cümbüş süreçlerinin dijitalleşmesi sebebiyle risk giderek artıyor.” dedi.

Dijital dünyadan kaçamayız ancak onu yönetebiliriz

Günlük ömürde dijital tüketimi dengelemek için ekran kullanımının öncelikle fark edilmesi gerektiğini söz eden Dr. Kuş, “Birçok kişi gün içinde ne kadar müddet telefon ekranında vakit geçirdiğini fark etmiyor. Bu sebeple ekran müddetini takip etmek değerli bir başlangıçtır. Bildirimleri azaltmak, bilhassa gece saatlerinde telefonu yatak odasından uzak tutmak ve belli saatleri ‘ekransız zaman’ olarak ayırmak tesirli teknikler arasında yer alıyor. Ayrıyeten sosyal medya kullanımını emelli hale getirmek gerekiyor. Daima akış içinde kaybolmak yerine makul mühletlerle denetimli kullanım daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir.” halinde konuştu.

Fiziksel aktivite, yüz yüze toplumsal bağlantılar ve hobilerin dijital dengeyi koruduğunu vurgulayan Dr. Kuş, “Dijital dünyadan büsbütün uzaklaşmak çağımızda mümkün değil. Değerli olan onu denetimli, şuurlu ve istikrarlı kullanmayı öğrenmektir.” tabirlerini kullandı.

Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü örnek alıyor

Ailelerin çocuklara ekran kullanımı konusunda rol model olması gerektiğini belirten Dr. Kuş, “Çocuklar söylenenden çok gördüğünü örnek alır. Daima telefon kullanan ebeveynlerin çocuklarına ekran hududu koyması tek başına kâfi olmayabilir. Zira çocuk gördüğünü taklit eder. Ayrıyeten ebeveynlerin kendilerine vakit ayırmak yahut çocuğu susturmak/sakinleştirmek emeliyle eline telefon yahut tablet vermesi de çocuğun geleceği açısından büyük risk teşkil ediyor. Ailelerin yasaklayıcı değil, rehberlik eden bir yaklaşım benimsemesi gerekiyor. Çocuklarla birlikte ekran kuralları belirlemek, ortak aktiviteler yapmak ve dijital içerikleri birlikte kıymetlendirmek daha sağlıklı sonuçlar verebilir. Ayrıyeten çocukların spor, sanat ve toplumsal etkinliklere yönlendirilmesi dijital hayat ile gerçek ömür arasında daha sağlıklı bir istikrar kurulmasına yardımcı olabilir.” biçiminde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı