Alzheimer, birinci belirtilerden yaklaşık 20 yıl evvel başlıyor!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Son yıllarda hayat mühletinin uzamasıyla birlikte Alzheimer hastalığının görülme sıklığı giderek artıyor. Ülkemizde yaklaşık 700 bin kişi Alzheimer hastalığıyla çaba ederken, 2050 yılına kadar bu sayının 2,5 katına çıkması bekleniyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer’ın birinci belirtileri ortaya çıkmadan yaklaşık 20 yıl evvel beyinde değişikliklerin başlayabildiğine dikkat çekerek, “Yaş ve genetik yatkınlık üzere değiştirilemeyen risklere karşın, hayat şekliyle alakalı kimi risk faktörlerini denetim altına almak mümkün. Bu sebeple beyin sıhhatini muhafazaya yönelik tedbirlere erken yaşlardan itibaren değer vermek gerekir. Bilimsel datalar, sağlıklı hayat alışkanlıkları ile Alzheimer riskinin değerli ölçüde azaltılabileceğini göstermektedir” diyor. Prof. Dr. Tuncer, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında, Alzheimer riskini azaltmada 10 tesirli tedbir ile teşhis ve tedavide umut veren gelişmeleri anlattı, kıymetli ikazlar ve tekliflerde bulundu. Beyin hücrelerinin ilerleyici bir biçimde hasar görmesi ve kaybedilmesiyle ortaya çıkan Alzheimer hastalığı sadece hastanın değil, ailesinin ve yakın etrafının de hayatını derinden etkiliyor. Sinsice başlayıp ilerleyen hastalıkta birinci belirtiler ekseriyetle yakın vakitte yaşanan olayların unutulması, tıpkı soruların tekrar tekrar sorulması yahut tanıdık sözlerin hatırlanamaması biçiminde kendini gösteriyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, ilerleyen evrelerde bireyin planlama marifetinin zayıfladığını, vakit ve yer algısının bozulduğunu, kişilik değişiklikleri ortaya çıktığını ve sonuçta en temel günlük muhtaçlıklarını karşılayamaz hale geldiğini belirterek “Alzheimer hastalığı kişisel olduğu kadar ailevi ve toplumsal bir sıhhat sıkıntısıdır; hastalığın ilerleyici tabiatı hastaların giderek bağımsızlığını yitirmesine, bakım verenlerin ise önemli fizikî, ruhsal ve ekonomik yüklerle müsabakasına sebep olmaktadır” diyor. 

Alzheimer hastalığına taban hazırlayan etkenler!

Alzheimer’in birinci belirtilerden yaklaşık 20 yıl evvel oluşmaya başladığını belirten Prof. Dr. Neşe Tuncer “Dolayısıyla 70’li yaşlarda bellek yakınması yaşayan bir bireyde süreç aslında 50’li yaşlarda başlamış olabilir. Bu durum, sıhhatle ilgili orta yaşta alınan kararların, yaşlılıkta beyin sıhhatini direkt belirlediğini göstermektedir” diyor. Prof. Dr. Tuncer, Alzheimer hastalığına taban hazırlayan esas ömür alışkanlıkları ve risk faktörlerini şöyle sıralıyor: “Düzenli idman yapmamak, denetimsiz tansiyon, yüksek kolesterol ve tedavi edilmeyen hipertansiyon, tedavi edilmeyen işitme kaybı, diyabet ve insülin direnci, obezite, sigara, alkol kullanımı, toplumsal izolasyon ve yalnızlık, yetersiz ve kalitesiz uyku, sıhhatsiz beslenme, işlenmiş besinler, aşırı şeker ve trans yağ yüklü beslenme, depresyon, kafa travması hikayesi, hava kirliliğine maruz kalma.” 

Alzheimer riskini azaltmak mümkün! İşte, 10 tesirli önlem!

Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer riskini azaltan 10 tesirli tedbiri şöyle açıklıyor; 

• Düzenli egzersiz

Düzenli antrenman, beyin sıhhatini muhafazada kıymetli bir rol oynamaktadır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta idman (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet) beynin bellek merkezi olan hipokampusun hacmini artırmakta ve yeni hudut temaslarının oluşmasını desteklemektedir. Bilimsel çalışmalar, fizikî aktivite ve tertipli antrenmanın bilişsel gerileme ve Alzheimer riskinin azaltılmasına değerli katkılar sağladığını göstermektedir. 

• Sağlıklı ve istikrarlı beslenme

Sağlıklı beslenme kapsamında bilhassa Akdeniz tipi beslenme (bol sebze-meyve, zeytinyağı, balık, kuruyemiş, tam tahıllar) beyin ve damar sıhhatini desteklemektedir. Haftada en az iki kere balık tüketimi omega-3 yağ asitleri sayesinde beyin hücrelerini korumaktadır. İşlenmiş besinler, aşırı şeker ve trans yağ yüklü beslenmeden uzak durmak gerekir.

• Kaliteli ve kâfi uyku

Kaliteli ve kâfi uyku hastalığı önlemede büyük ehemmiyet taşımaktadır. Her gece 7-8 saat kesintisiz uyku, beynin gün içinde biriken ziyanlı proteinleri temizlemesini sağlayan glimfatik sistemin aktif çalışması için mecburidir. Uyku apnesi kesinlikle değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. 

• Beyni faal tutmak ve hayat uzunluğu öğrenmek

Bilişsel aktivite kapsamında hayat uzunluğu öğrenme, okuma, yeni hünerler edinme, lisan öğrenme ve enstrüman çalma üzere aktiviteler beynin ‘bilişsel rezervini’ güçlendirmektedir. Bilimsel çalışmalar, iki lisan konuşan bireylerde Alzheimer belirtilerinin 4-5 yıl daha geç ortaya çıktığını göstermiştir.

• Sosyal bağları güçlü tutmak

Aile ve arkadaşlarla tertipli irtibat kurmak, toplumsal ve toplumsal etkinliklere katılmak, toplumsal hayatın içinde olmak ve gönüllülük çalışmaları beyin sıhhatini desteklemektedir. Toplumsal izolasyon ve düşük toplumsal irtibat, bilişsel gerileme ve Alzheimer açısından değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Bu sebeple toplumsal ömürden kopmamak, Alzheimer hastalığı riskini azaltmaya yönelik bütüncül yaklaşımın değerli bir kesimidir. 

• Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini denetim altında tutmak

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve yüksek kan şekeri üzere kardiyometabolik risklerin denetim altında tutulması hem damar hem de beyin sıhhati açısından değer taşımaktadır. Hipertansiyon, diyabet ve yüksek kolesterolün tertipli takip edilmesi, ilerleyen yıllarda bilişsel gerileme ve Alzheimer hastalığı açısından son derece değerlidir.  

• Sağlıklı kiloyu korumak

Fazla kilo ve obezite ilerleyen yaşlarda bilişsel sıhhat açısından değer taşıyan, değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Sağlıklı kilonun korunması; tansiyon, kan şekeri ve kolesterol üzere Alzheimer hastalığı açısından ehemmiyet taşıyan öteki risk faktörlerinin de denetimine katkı sağlamaktadır. 

• Sigara ve alkolden uzak durmak

Sigara ve alkol kullanımı beyin sıhhatini olumsuz etkileyebilen, değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Sigara ve alkolden uzak durmak, Alzheimer hastalığı riskini azaltmaya yönelik kıymetli adımlardandır. 

• İşitme kaybını ihmal etmemek

İşitme kaybının fark edilmesi halinde gecikmeden kıymetlendirilmesi ve uygun durumlarda işitme aygıtı üzere dayanakların kullanılması riski azaltmak açısından değerlidir. 

• Kafa travmalarından korunmak ve hava kirliliğine maruziyeti azaltmak

Kafa travmalarından korunmak ve hava kirliliğine maruziyeti mümkün olduğunca azaltmak Alzheimer hastalığı da dahil olmak üzere, ilerleyen yaşlarda bilişsel sıhhati etkileyebilecek risklerin azaltılmasına yönelik gözetici yaklaşımın değerli bir modülünü oluşturmaktadır.  

xxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxx 

Erken teşhis ve tedavide yeni dönem!

Alzheimer hastalığında erken teşhisin, tedavinin başarısı için kritik kıymete sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Neşe Tuncer “Erken teşhis alanında son yıllarda çığır açan gelişmeler yaşanmıştır. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Alzheimer hastalığı teşhisine yardımcı olan birinci kan testini onaylamıştır. Bu test, kanda beyindeki Alzheimer proteinlerini yüksek doğrulukla tespit edebilmektedir. Erken teşhis ve hastalığın biyolojik özelliklerinin daha erken periyotta ortaya konulabilmesi, uygun hastalarda tedavi seçeneklerinin vaktinde kıymetlendirilmesi açısından büyük ehemmiyet taşımaktadır. Bilhassa biyobelirteçler ve hastalık seyrini yavaşlatmaya yönelik yeni tedaviler de, Alzheimer ile gayrette umut veren gelişmeler arasında yer almaktadır” diyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı