Aç Değilken Yediren 4 Neden 4 Tahlil

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Gün içinde kendinizi ya buzdolabının önünde buluyorsunuz ya da yeni yemek yemiş olsanız da “o tatlıyı kesinlikle yemeliyim” diyebiliyorsunuz. Bazen etrafınızdakiler yediklerinize reaksiyon bile gösterebilir, siz ise kendinizi daima şu cümleyi söylerken buluyor olabilirsiniz: “Aç değilim lakin yemek istiyorum”. Bu durum birçok vakit iradesizlik ya da kontrolsüzlük olarak yorumlansa da aslında yeme davranışının altında derinden sebepler yatıyor olabilir. Bu davranışın sırf fizikî açlıkla açıklanamayacağını belirten Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Cansu Karaman, “Bu durum bilhassa gerilimli, yorgun ya da duygusal olarak zorlayıcı anlarda ortaya çıkıyor. Bu nedenle asıl soru “Ne kadar yiyorum?” değil, “Neden yiyorum?” olmalı” diyor ve duygusal yemenin 4 neden ve 4 tahlilini anlatıyor. 

GERÇEKTEN AÇ MISINIZ? 

Fazla yemek yeme davranışı birden fazla vakit sadece fizikî açlıkla değil, duygusal gereksinimler ve içsel tansiyonlarla de alakalıdır; fakat her yeme isteğini duygusal olarak etiketlemek de yanlışsız değildir. Bazen vücut sahiden güce muhtaçlık duyarken, bazen de gerilim, yalnızlık ya da yorgunluk üzere hisler bu davranışı tetikleyebilir. Bu nedenle kıymetli olan, yeme davranışını yargılamak yerine kaynağını anlayabilmektir. Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Cansu Karaman, “Asıl soru ne kadar yediğimiz değil, neden yediğimizdir. Kişi ‘Şu an hissettiğim şey açlık mı, yoksa öteki bir muhtaçlığın tabiri mi?’ diye sormaya başladığında değişim de başlar” diyor.

Duygusal yemek yeme davranışının farklı nedenlerle, alışkanlıklarla ortaya çıkabileceğini belirten Cansu Karaman 4 neden ve 4 tahlili sıralıyor. 

FAZLA YEMEYE İTEN 4 NEDEN – 4 ÇÖZÜM

1. Neden: Duygusal düzenleme zorluğu

Fazla yemek yeme davranışının en yaygın nedenlerinden birinin hislerle baş etmede yaşanan zorluklar olduğunu belirten Klinik Psikolog Cansu Karaman, “Kaygı, yalnızlık, gerilim ya da kasvet üzere hisler ağırlaştığında, yemek birçok kişi için süratli ve erişilebilir bir rahatlama aracı haline gelebilir. Bu noktada yeme davranışı fizikî bir gereksinimden çok, duygusal bir boşluğu doldurma ya da içsel tansiyonu azaltma fonksiyonu görür. Lakin bu rahatlama çoklukla kısa periyodiktir ve sonrasında suçluluk duygusu ile birlikte döngü yine başlar” diyor. 

Çözüm: “Dur – fark et – isimlendir” yaklaşımı
 Yeme isteği ortaya çıktığında otomatik formda harekete geçmek yerine kısa bir duraksama yaratmak kritik bir adımdır. Kendinize “Şu an nitekim aç mıyım, yoksa bir hisle mı baş etmeye çalışıyorum?” sorusunu sormak, farkındalığı artırır. Akabinde hissettiğiniz duyguyu isimlendirmek (örneğin “şu an gerginim” ya da “yalnız hissediyorum”) hissin yoğunluğunu azaltır ve davranış üzerinde denetim hissi oluşturur. Bu kolay fakat tesirli adım, otomatik yeme davranışını şuurlu bir tercihe dönüştürür.

2. Neden: “Ya daima ya hiç”

Birçok kişi beslenme sürecini katı kurallar üzerinden yürütür. Bu nedenle küçük bir kaçamak bile “her şey bozuldu” kanısını tetikleyebilir. Bu siyah-beyaz bakış açısı, kişinin kendini başarısız hissetmesine ve “nasıl olsa bozuldu” diyerek daha fazla yeme davranışına yönelmesine neden olur. Böylelikle tek bir küçük sapma, denetim kaybına dönüşebilir.

Çözüm: Esnek ve sürdürülebilir düşünme geliştirmek
 Beslenmede mükemmeliyetçi yaklaşım yerine esnekliği benimsemenin kıymetine değinen Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Cansu Karaman, “Bir öğünde plan dışına çıkmak, tüm sürecin başarısız olduğu manasına gelmez. “Her öğün yeni bir başlangıçtır” bakış açısı, kişinin süreci sürdürebilmesini sağlar” diyor. 

3. Neden: Dürtüye anında reaksiyon verme alışkanlığı

Yeme isteğinin arkasında birçok vakit anlık bir dürtü olabilir. Bu dürtüye çabucak karşılık vermek, davranışın otomatikleşmesine ve alışkanlık haline gelmesine yol açar. Meğer bilimsel olarak bu çeşit dürtülerin büyük bir kısmı kısa mühlet içinde bizatihi azalır. 

Çözüm: Ertele
 Yeme isteği geldiğinde kendinize 10 dakika üzere kısa bir mühlet tanıyın. Bu mühlet içinde ortam değiştirebilir, su içebilir, kısa bir yürüyüş yapabilir ya da dikkatinizi diğer bir aktiviteye yönlendirebilirsiniz. Klinik psikolog Cansu Karaman, bu formülle kişinin dürtüsü ile davranışı ortasında “boşluk” oluşturmasını sağladığını ve denetimini kuvvetlendirdiğini belirtiyor. 

4. Neden: Kendine karşı eleştirel ve sert iç ses

Fazla yemek yeme davranışından sonra ortaya çıkan “Yine başaramadım”, “Hiç iradem yok” üzere fikirler, kişinin kendine karşı sert ve yargılayıcı bir tavır geliştirmesine neden olabilir. Bu içsel tenkit suçluluk ve utanç hislerini artırarak kişinin yine yemekle rahatlama aramasına yol açabilir. Böylelikle kısır bir döngü oluşur.

Çözüm: Öz-şefkat ve destekleyici iç konuşma geliştirmek
 Kendine daha anlayışlı yaklaşmanın bu döngüyü kırmanın en kıymetli adımlarından biri olduğunu belirten Acıbadem Life Klinik Psikoloğu Cansu Karaman, “Şu an zorlandım lakin bu normal” ya da “Tekrar dengeyi kurabilirim” üzere daha gerçekçi ve destekleyici bir iç konuşma, hem duygusal yükü azaltır hem de kişinin tekrar denetim kazanmasına yardımcı olur. Öz-şefkat, değişimin önündeki en büyük manilerden biri olan suçluluk hissini azaltarak daha sürdürülebilir bir güzelleşme süreci sağlar” diyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı