VBKY “Bilimsel Bir Gerçeğin Doğuşu ve Gelişimi”ni yayımladı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

VBKY’nin ideoloji kitaplığı, Ludwik Fleck’in imzasını taşıyan “Bilimsel Bir Gerçeğin Doğuşu ve Gelişimi” adlı yapıtla genişlemeye devam ediyor. Birinci kere 1935’te yayımlanan bu çalışma, Thomas Kuhn’un Bilimsel İhtilallerin Yapısı’na yazdığı meşhur önsözde Fleck’e atıfta bulunmasıyla yine keşfedildi. Bu sayede Fleck, Kuhn ve Popper üzere daha tanınan figürlerin öncesinde yer alan; çağdaş bilim teorisinin en tesirli düşünürlerinden biri olarak anılmaya başlandı. Fleck’e nazaran bilim, taşların üst üste konduğu doğrusal bir birikim süreciyle ilerlemez. Bilimsel değişim, bir toplumda hâkim olan fikir şekillerinin yavaş lakin daima dönüşümüyle şekillenir. Bu niyet şekilleri tarihi olarak olgunlaşır, toplumsal şartlara tabidir ve onları taşıyan insan topluluklarıyla birlikte âdeta bir “yumak” oluşturur. Fleck’in kavramsallaştırmasıyla niyet kolektifleri, yeni sorunların görülmesine ve ele alınmasına imkân tanıyan dinamik bir alan yaratır. Kuhn’un kesintili ihtilallere dayalı modelinin bilakis Fleck, daima işleyen bir tekrar biçimlenme sürecine işaret eder. Bu sürecin varsayımları, birçok vakit üyelerini onların farkında bile olmadığı biçimlerde dönüştürür.

“Bilimsel Bir Gerçeğin Doğuşu ve Gelişimi”, sadece bilim tarihine dair bir inceleme değil; niyetin toplumsal örgütlenişine, bilginin nasıl mümkün olduğuna ve “gerçek”in kolektif tabiatına dair eskimeyen bir manifesto. Okurunu, bilimi ve hakikati kişisel keşiflerin ötesinde, birlikte kurulan bir süreç olarak yine düşünmeye davet ediyor.

Kitaptan:

“Bazı gerçekler vardır ki; bunları bilme sistemimize eleştirel bir biçimde yaklaşamayız. Örne­ğin “normal bir insanın iki gözü vardır” yargısı bizim için kendili­ğinden anlaşılır bir hâle gelmiştir ve artık bir bilgi üzere görünmez. Bu cins bir bilme aksiyonunda kendimizi faal hissetmeyiz; bizden bağımsız, “Varoluş” yahut “Gerçeklik” denen bir gücün karşısında büsbütün pasif durumdayızdır. Tıpkı günlük ritüelleri ya da alış­kanlıkları mekanik olarak sürdüren biri üzere davranırız: Bu çeşit hareketlerde artık özgürlük kelam konusu değildir, bilakis, bu biçimde davranmaya ve öbür halde davranmamaya yönelik bir zorlan­tı kelam hususudur. Ya da kitlesel bir harekete katılan bir adamın durumuyla da benzerlik kurulabilir. Örneğin kolay bir borsacı pi­yasadaki düşüş nedeni ile oluşan panik satışlarını dışsal bir güç, gerçek bir varlık olarak algılar. Fakat kendisinin de şuurunda olmadan kapıldığı telaşın bu düşüşe katkıda bulunduğunu fark etmez. Münasebetiyle günlük yaşama ilişkin yerleşik gerçekler episte­molojinin konusu olmaya pek de uygun değildir. Klasik fiziğe ilişkin gerçeklere gelince burada da pratik bakı­mından alışkanlık, teori bakımındansa tüketilmişlik kelam konusu­dur. Hasebiyle tarafsız bir araştırmanın unsurlarına en uygun ola­nın, keşfi çok da gerilere uzanmayan ve epistemoloji tarafından şimdi tüketilmemiş “daha yeni bir gerçek” olduğu kanısındayım. Tıbbi bir gerçek, ki değeri ve uygulanabilirliği inkâr edilemez, tarihi ve fenomenolojik olarak son derece güçlü olduğundan araştırmamız için epey kullanışlıdır. Ben bu araştırma için en uygun halde kanıtlanmış tıbbi gerçeklerden birini, yani Wasser­mann Reaksiyonu’nun sifilisle bağlantılı olduğu gerçeğini seçtim. Öyleyse soru şudur: Deneyime dayanan bu gerçek nasıl ortaya çıkmıştır ve nelerden oluşur?“

 Yazar Hakkında;

1896 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nda, Lviv kentinde doğdu. Tıp eğitimini Lviv Üniversitesi’nde tamamladı ve erken periyot çalışmalarını iç hastalıkları ve mikrobiyoloji alanlarında yürüttü. II. Dünya Savaşı sonrasında Polonya’da çeşitli araştırma laboratuvarlarında ve tıp enstitülerinde misyon yaptı. Bu devirde hem tıbbi araştırmalar hem de bilim ideolojisi üzerine teorik ve pratik çalışmalar yürütmeye devam etti. 1956’da İsrail’e göç eden ve 1961 yılında burada ölen Fleck, bilimsel gerçeklerin toplumsal yapısını gösteren öncü yaklaşımıyla 20. yüzyılın en tesirli bilim felsefecileri ve sosyologlarından biri olarak kabul edilir.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Felsefe        

Yazan: Ludwik Fleck

Türkçesi: Elif Hilal Fertellioğlu

Kitabın ismi: Bilimsel Bir Gerçeğin Doğuşu ve Gelişimi 

Proje Editörü ve Son Okuma: Halid Metin Yolcu

Kitap Editörü: Saygın Günenç 

Kapak ve Sayfa Uygulama: Faruk Özcan   

Sayfa sayısı: 256

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı