Mimarlıkta Ezber Bozuluyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mimarlık bir fikri gerçeğe dönüştürmek, tekraren denemek ve bu dönüşümü mümkün kılan süreci yönetmek manasına gelir. Zira mimarlık, sırf tekil yapılar üretmek değil, toplumsal ömrün mekânsal şartlarını kurmakla ilgilidir. Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Kısmı Lideri Dr. Öğr. Üyesi Burçin Başyazıcı, mimarlığın nasıl değiştiğini anlattı.

Bugün mimarlıkta yerleşik birtakım kabuller giderek sorgulanıyor. Artık sıkıntı sadece ortaya çıkan bina değil.

Mimarlık eğitimi boyunca yerleşen en esaslı kabul şudur: mimarlığı anlamak, ortaya çıkan yapıyı anlamak demektir. Meğer bu görünür çıktı, uzun ve çok katmanlı bir üretim sürecinin eseridir. Tasarım kararları, teknik gereklilikler, ekonomik şartlar ve farklı aktörlerin katkıları bu sürecin modülüdür.

Dr. Öğr. Üyesi Burçin Başyazıcı bu durumu şöyle tabir ediyor:

“Mimarlığı sırf tamamlanmış yapı üzerinden pahalandırmak sınırlayıcı bir yaklaşımdır. Bir yapıyı anlamak, onun nasıl tasarlandığını, hangi karar süreçlerinden geçtiğini ve hangi şartlar altında üretildiğini birlikte ele almayı gerektirir. Bu manada mimarlık, tekil bir sonuçtan çok, farklı ölçeklerde işleyen süreçler bütünü olarak okunmalıdır.”

Temsil Değil Üretim

Mimarlıkta “temsil” yapının görsel ve biçimsel sunumunu, “üretim” ise onun nasıl inşa edildiğini ve hangi kararlarla şekillendiğini söz eder. Mimarlığı tasarım merkezli bir araştırma alanı olarak ele almak, bilgiyi materyalden üretime uzanan farklı ölçeklerde genişletmiştir. Lakin bu yaklaşım, birçok vakit üretim süreçlerinin kendisini art plana iter.

Başyazıcı’ya nazaran, “Bir yapının nasıl göründüğünden çok, nasıl üretildiği ve hangi münasebetlerle bu biçimi aldığı kritik sorulardır. Bu sorular, mimarlığı yalnızca estetik bir obje olmaktan çıkarıp, toplumsal yapı içinde konumlandırır.”

Tasarım Süreci: Doğrusal Olmayan Bir Yapı

Tasarım süreci çoğunlukla lineer olmayan, geri dönüşler ve tekrar tanımlamalar içeren bir süreçtir. Bu durum kişisel yaratıcılıktan çok, bilgi üretiminin nasıl organize edildiği ile ilgilidir.

“Denemeler ve revizyonlar, kişisel yanılgılardan çok tasarım sürecinin yapısal özellikleridir. Bu süreç, farklı bilgi çeşitlerinin müsabakasıyla şekillenir.”

Mimarlık Eğitimi ve Bilgi Üretimi

Mimarlığın obje odaklı bir çerçeveden, süreç ve üretim odaklı bir yaklaşıma kayması, mimarlık eğitimine de yansımaktadır. Eğitim, sadece mevcut bilgiyi aktaran bir yapıdan fazla, bilginin nasıl üretildiğini açığa çıkaran bir süreç olarak ele alınmaktadır.

Başyazıcı, “Mimarlık eğitimi, sonuç üretmekten çok, üretim süreçlerini anlamaya ve yine kurmaya odaklanmalıdır. Öğrencinin rolü, hazır bilgiyi uygulamak değil, bu bilginin nasıl oluştuğunu sorgulamaktır” diyor.

Yeni Kuşak Mimar: Konum Almak

Bugün mimarlık pratiği sadece teknik yeterliliklerle tanımlanamaz. Dizaynın içinde yer aldığı süreçleri kavrayan ve bu süreçlerdeki pozisyonunu sorgulayabilen bir yaklaşım belirleyici hale geliyor.

Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Kısım Lideri Dr. Öğr. Üyesi Burçin Başyazıcı’ya göre, “Mimarın rolü sırf tasarım yapmak değil, içinde yer aldığı üretim sistemini anlamak ve bu sistem içindeki pozisyonuna dair eleştirel bir farkındalık geliştirmektir.”

Yapay Zeka ve Üretim Süreçleri

Yapay zeka, mimarlık üretiminde makul basamakları hızlandıran ve çeşitlendiren bir araç olarak kullanılmaktadır. Lakin bu araçlar şimdi süreçlerin kendisini ortadan kaldırmıyor.

Yapay zekanın mimarlık üretiminin kimi teknik ve operasyonel boyutlarını dönüştürmesi, birebir vakitte tasarım sürecinin öbür katmanlarını da yine görünür kılıyor. Bu dönüşüm, bilhassa sorunu tanımlama, bağlamı yorumlama ve eleştirel çerçeve kurma üzere alanların değerini daha bariz hale getiriyor. Bununla birlikte, mimarlık bilgisinin nasıl yine dağılacağı hâlâ açık bir tartışma alanı olmaya devam ediyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı