Kanser Tedavisinde Çığır Açan Yaklaşım: İmmünoterapi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kanser tedavisinde son yılların en dikkat alımlı alanlarından biri olan immünoterapi, bağışıklık sisteminin tümörlerle uğraşını merkeze alıyor. İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. N. Faruk Aykan, kanser ve bağışıklık sistemi ortasındaki karmaşık ilgiyi, immünoterapideki bilimsel gelişmeleri ve bu tedavinin hangi hastalarda tesirli olduğunu anlattı. 

İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. N. Faruk Aykan, kanser ve bağışıklık sistemi ortasındaki ilgiyi şöyle özetledi:

“Bağışıklık sistemi yani immün sistem organizmada kendinden olmayanı (non-self) kendinden olandan (self) ayırt eden ve kendinden olmayanların organizmaya ziyan vermesini önleyen bir muhteşem sistemdir. Kanser, aslında organizmanın kendi hücrelerinden oluşan bir hastalık olmasına karşın immün sistemin onu tanıması ve ortadan kaldırması kanser hücrelerinin farklı yeni antijenlere (neoantijen) sahip olması ile bağlantılıdır. Kanser oluşumu büyük ölçüde genlerimizdeki mutasyonlarla ortaya çıkar. Mutant genler mutant proteinler üretir ve bunlar kanser hücrelerinde olağan hücrelerde bulunmayan neoantijenler olarak belirir. Bir tümörde antijen yükü ne kadar fazla ise immün sistem o kadar etkindir. İmmün sistem hücrelerinin ağır olduğu tümörler ‘sıcak (hot)’ tümörler olarak bilinir, bunlarda immünoterapinin tesiri tam karşıtı ‘soğuk (cold)’ tümörlere nazaran çok daha fazladır.”

“Onkolojide çığır açan bir yaklaşım”

Son yıllarda bu alandaki en kıymetli gelişmelere de değinen Prof. Dr. Aykan, şunları söyledi:

“Son yıllardaki en değerli bilimsel gelişme 2018 Nobel Tıp mükafatını kazanan James P. Allison ve Tasuku Honjo’nun negatif immün regülasyonun baskılanmasıyla kanser tedavisinin keşfi oldu. Mevzuyu biraz açalım. Bedenimizde immün sistemin kanser hücreleriyle savaşan T lenfositlerinden oluşan bir ordusu mevcut. T lenfositlerine kanser hücrelerinin antijenleri lenf düğümlerinde dendritik hücreler tarafından tanıtılır. Etkinleşen T hücreleri kanser dokusuna masraf ve tümör hücrelerine saldırır. İşte bu iki olayda faal T hücrelerini baskılayan sistemler keşfedildi. Lenf düğümlerinde T lenfosit membranında görülen CTLA-4 molekülünün etkin lenfosite negatif sinyal gönderdiği, tümör dokusunda ise tümör hücre zarında ortaya çıkan PD-L1 molekülünün lenfositlerdeki PD-1 reseptörüne bağlanarak emsal halde faal T hücrelerini baskıladığı ortaya çıktı. Bu keşfin akabinde ilaç teknolojisi süratle anti-CTLA-4, anti-PD-1 ve anti-PD-L1 ilaçlar (monoklonal antikorlar) geliştirmeye başladı ve günümüzde çok sayıda immünoterapi ilacı birçok klinik çalışmada araştırıldı, aktiflikleri gösterildi ve FDA tarafından onaylanarak kullanım alanına girdi. Bu onkolojide çığır açan bir yaklaşımdır.”

İmmünoterapinin başka tedavilerden farkı

İmmünoterapiyi klasik kanser tedavilerinden ayıran temel bilimsel farkları da sıralayan Aykan, “En değerli fark immünoterapi ilaçlarının direkt sitotoksik olmayıp dolaylı olarak T lenfositleri üzerindeki baskıyı kaldırmaları, böylelikle T lenfositlerinin tümör hücrelerini yok etme kapasitelerini arttırmasıdır. Bir bakıma immünoterapi, ‘T-lenfositler – Tümör hücreleri’ savaşında T lenfosit ordusuna takviye olmaktadır. Kemoterapiden farklı olarak sağlıklı çoğalan organizma hücrelerine direkt bir sitotoksik tesiri yoktur” dedi.

“İmmünoterapi ilaçları kimi kanserlerde çok tesirli olurken kimilerinde hiç tesirli olmadı”

Bağışıklık sistemi temelli yaklaşımların tesirini belirleyen esas biyolojik faktörlerle ilgili de bilgi veren Aykan, şöyle konuştu:

“Yapılan çalışmalarda bu yeni immünoterapi ilaçlarının kimi kanserlerde dramatik cevaplar verirken kimilerinde hiç tesirli olmadığı gözlendi. Bunu belirleyen kimi biyolojik faktörler şunlar:

• DNA’da yanlış eşleşmenin tamirinde defekt olan tümörler (dMMR). Bu tümörlerde bir belirteç olarak mikrosatellit instabilite yüksektir (MSI-H) ve immünoterapiye çok âlâ cevap verirler. Organ ayrımı olmaksızın (tümör-agnostik) MSI-H kanserlerde (kolorektal kanser, endometrium kanseri, mide kanseri vb) yalnızca immünoterapi ile yüksek cevap alınmakta olup metastatik hastalarda median sağkalım 5 yılı geçmiştir. Çok yeni olarak neoadjuvan (cerrahi öncesi) tedavide de yerini almıştır. Hatta rektum kanserinde organ hami yaklaşıma büyük ölçüde imkan vermektedir.
• PD-L1 ekspresyonu yüksek (>% 50) tümörlerde immünoterapi ile daha düzgün sonuçlar alınmakta olup PD-L1 %1-49 ortası tümörlerde de kemoterapi + immünoterapi kombinasyonu tesirli olmaktadır. 
• Tümor Mutasyon Yükü (TMB) fazla olan kanserler immünoterapiye daha uygun karşılık vermektedir.

İmmünoterapi ile başarılı sonuçlar alınan kanser türleri

İmmünoterapi ile başarılı sonuçlar alınan kanser cinslerini sıralayan Aykan, “Yukarıda belirttiğim tümörlerin yanı sıra malign melanom, küçük hücreli dışı ve küçük hücreli akciğer kanserleri (NSCLCa ve SCLCa), böbrek kanseri (RCC), üçlü negatif göğüs kanseri (TNBC), karaciğer kanseri (HCC), safra yolu kanserleri, baş boyun kanserleri, yemek borusu ve bir kısım mide kanserlerinde immünoterapi ile başarılı sonuçlar alınmaktadır” dedi. 

Uygulamada hangi tip hastalarda olumlu yanıt alınabildiğine dair soruya ise Aykan, “Bu bahsettiğim özellikleri taşıyan hastalar örnek olarak verilebilir. Artık birçok Patoloji laboratuvarında MSI ve PD-L1 ekspresyonu tümör malzemesinde rutin olarak bakılmaktadır” karşılığını verdi.

“Kombinasyon tedavileri hala araştırılıyor”

İmmünoterapinin ilaç/aşı çalışmalarına katkısına da değinen Profesör, “Günümüzde immünoterapi yeni bir disiplin olarak onkolojide yerini almıştır. COVID-19 salgınından sonra gündeme gelen mRNA aşıları değişik kanser tedavilerinde de araştırılmakta olup immünoterapi ile birlikte kombinasyon tedavileri hala araştırma fazlarındadır. Kişisel tümör antijenlerine karşı mRNA aşısı + immünoterapi çok daha uygun klinik sonuçlar alma potansiyeli taşımaktadır” dedi.

“İmmünoterapide de ilaçların kendine mahsus yan tesirleri vardır”

Tüm tedavilerde olduğu üzere immünoterapide de ilaçların kendine has yan tesirleri olduğunu belirten Aykan, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Bunlar tedavi veren tabipler tarafından yakından izlenmektedir. İmmünoterapi ilaçlarının yan tesirleri daha çok otoimmünite ile ilgilidir; örneğin otoimmün pnömoni, kolit, hepatit, hipotiroidi ve ciltte döküntüler üzere. Bunun yanında bu ilaçların finansal toksisitesini gözardı etmemek gerekir. Ülkemizde şimdi çok kısıtlı endikasyonda geri ödeme vardır ancak bunların dışında kullanmak isteyen hastalar için sahiden önemli bir mali külfet oluşturmaktadır. Sıhhat siyasetlerinde bunların dikkate alınması gerekmektedir.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı