Avrupa emperyalizminin öteki yüzü: “Taşeron İmparatorluklar”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

VakıfBank Kültür Yayınları, Andrew Phillips ve J. C. Sharman’ın “Taşeron İmparatorluklar” isimli yapıtını okurlarla buluşturuyor. Sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısı birbirleriyle rekabet hâlindeki hükümdarların, imparatorların ve devlet adamlarının tutkularına odaklanır. Phillips ve Sharman’ın kaleme aldığı bu eser ise on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının hâkim devletlerden fazla şirket-devletler olduğunu ileri sürüyor.

 VakıfBank Kültür Yayınları’nın (VBKY) tarih kitaplığı, Andrew Phillips ve J. C. Sharman’ın kaleme aldığı, İlker Sönmez’in Türkçeye çevirdiği “Taşeron İmparatorluklar” ile genişlemeye devam ediyor. Sömürgeci Avrupa imparatorlukları tarihinin hâkim anlatısı, birbirleriyle rekabet hâlindeki hükümdarların, imparatorların ve devlet adamlarının tutkularına odaklanıyor. Bu kitap ise on yedinci yüzyıldan yirminci yüzyıla uzanan süreçte Avrupa yayılmacılığının asıl taşıyıcılarının hâkim devletlerden fazla şirket-devletler olduğunu ileri sürüyor. Kâr maksadıyla işletilen bu ticari teşebbüsler, kendilerine savaşma, barış yapma ve hükmetme yetkileri veren özel tüzüklerle kuruluyor; merkezî devletlerin egemenlik haklarını aşabilen melez yapılar olarak faaliyet gösteriyor. İngiliz Doğu Hindistan Şirketi (EIC) ve Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) üzere başat örnekler Asya’da şirket-devletler kurarken, Fransa, Danimarka ve İsveç merkezli daha küçük örnekler de Avrupa yayılmacılığını Kuzey Amerika, Afrika ve Güney Pasifik başta olmak üzere dünyanın neredeyse her köşesine taşıyor. Kapitalizm ile emperyalizmin bu öncü kuvvetleri, kamusal ve özel alan ayrımının şimdi belirginleşmediği, egemenlik haklarının Avrupa dışında çarçabuk paylaşıldığı erken çağdaş periyodun gerçek sömürgecileri olarak öne çıkıyor. Avrupalılar, karşılaştıkları yabancı medeniyetlerle ilgi kurarken ticaret ve diplomasi alanlarında coğrafik ve kültürel araları aşmak gayesiyle şirket-devletlerden yararlanıyor. On sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa devletlerinin bürokratik ve askerî yapıları güçlenirken kamusal alan ile özel alanın birbirinden farklı olduğu fikri de giderek açıklaşıyor. Şirket-devletler vakitle hem fonksiyonlarını hem de meşruiyetlerini kaybetmeye başlıyor ve tarih sahnesinden siliniyor. On dokuzuncu yüzyılın sonunda kısa bir periyot için adeta tekrar ortaya çıkan bu yapıların muvaffakiyet ve başarısızlık kıssaları, Avrupa emperyalizmi ve globalleşme tarihini okumak isteyenler için dikkat cazibeli bir başlangıç noktası sunuyor.

 Kitaptan:

“Modern memleketler arası sistemin kritik gelişim basamaklarında rol oy­nayan en değerli aktörlerden kimileri devletler yahut ticari şirket­ler değil, ikisinin bir araya gelişini temsil eden melez yapılardı. Neredeyse iki asır boyunca, İngiliz ve Hollanda Doğu Hindistan şirketleri ile Hudson’s Bay Şirketi üzere “şirket-devletler” birinci küre­selleşme dalgasına yön vererek iktidar ve kâr elde etme konusun­da inanılmaz muvaffakiyetler gösterdiler. Çok uluslu çağdaş şirketle­rin öncüleri olarak kabul edilen bu yapılar, birebir vakitte geniş egemenlik yetkilerine, güçlü ordulara ve donanmalara sahip olup pratikte bağımsız hareket ediyorlardı. Hatta kimi durumlarda, geniş topraklar ve milyonlarca insan üzerinde kurumsal egemen­lik tatbik ederek periyodun birçok hükümdarından daha fazla as­kerî ve siyasi güce sahip oldular. Bu sebeple şirket-devletler hem emperyalizmin hem de kapitalizmin motorlarıydı. Biz de bu kitapta, birinci gerçek global memleketler arası sistemi oluşturan bu son derece değerli fakat çoklukla göz ardı edilen aktörlerin yükseli­şini, düşüşünü ve kıymetini açıklamayı amaçlıyoruz.”

Yazarlar Hakkında;

Andrew Phillips

Queensland Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası Çalışmalar Fakültesi, Uluslararası İlişkiler ve Strateji Bölümünde doçent olarak görev yapmaktadır. Araştırmaları, savaş, strateji ve milletlerarası nizam üzerine odaklanmakta olup, bilhassa dünya siyasetinde dönüşüm ve değişimin itici güçleri olarak “büyük güçler” arası rekabet ve asimetrik şiddete yoğunlaşmaktadır. Yapıtları arasında From Hollywood to Bollywood? Recasting Australia’s Indo/Pacific Strategic Geography (2016) ve How the East Was Won: Barbarian Conquerors, Universal Conquest and the Making of Modern Asia (2021) bulunmaktadır. 

J. C. Sharman

Jason Sharman Cambridge Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler, Sir Patrick Sheehy Kürsüsünde profesördür. Bulgaristan Amerikan Üniversitesi, Sydney Üniversitesi, Griffith Üniversitesi bünyesinde kadrolu, St. Petersburg Devlet Üniversitesi, Columbia Üniversitesi ve Londra İktisat Okulu (LSE) bünyesindeyse konuk akademisyen olarak çalışmıştır. Kitaplarından kimileri şunlardır: Repression and Resistance in Communist Europe (2003), Havens in a Storm: The Struggle for Global Tax Regulation (2006), The Money Laundry: Regulating Criminal Finance in the Global Economy (2011), Andrew Phillips ile birlikte; International Order in Diversity: War, Trade and Rule in the Indian Ocean (2015), The Despot’s Guide to Wealth Management: On the International Campaign against Grand Corruption (2017).

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kategori: Tarih

Kitabın ismi: Taşeron İmparatorluklar

Yazar: J. C. Sharman, Andrew Phillips

Türkçesi: İlker Sönmez

Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut 

Kapak: Faruk Özcan 

Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya

Kitap Editörü: Elif Nur Sezgin

Sayfa sayısı: 336

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı