Her morluğu “yaramazlık” deyip geçmeyin!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Çocukluk çağında en sık karşılaşılan kanser çeşitlerinden biri olan lösemi; ateş, halsizlik, solukluk, morarma, kanama ve kol-bacak ağrısı üzere pek çok farklı belirtiyle ortaya çıkabiliyor. Fakat bu yakınmaların çocuklarda sık görülen diğer sıhhat sıkıntılarını da düşündürmesi, hastalığın fark edilmesini güçleştirebiliyor. 

Çocuklarda oluşan morlukların düşme ve çarpmaya, uzun süren kol yahut bacak ağrılarının ise büyümeye bağlanması sebebiyle teşhisin gecikebildiğini vurgulayan Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Hematolojisi ve Çocuk Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Canpolat, “Her morluk çocuğun hareketli olmasıyla açıklanmamalı. Zaten yahut çok hafif bir darbeyle oluşan, sayısı giderek artan ve geçmeyen morlukların yanı sıra uzun süren kol-bacak ağrıları da kesinlikle tabip tarafından değerlendirilmelidir” diyor. 

Löseminin sebepleri arasında, genetik yatkınlığın yanı sıra, nükleer radyasyon ve Öpücük Hastalığı olarak bilinen Epstein-Barr (EBV) virüsünün de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Cengiz Canpolat, 2-8 Kasım Lösemili Çocuklar Haftası kapsamında löseminin gözden kaçabilen belirtilerini anlattı; ebeveynlere kıymetli ihtarlarda bulundu.

Halk arasında “kan kanseri” olarak bilinen lösemi, çoğunlukla kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde ortaya çıkıyor. Kemik iliğinde bulunan lenfoid yahut miyeloid öncül hücrelerin denetimsiz biçimde çoğalarak bedene yayılmasıyla hastalığın belirtileri görülmeye başlıyor. Lösemi birtakım durumlarda lenf bezleri yahut merkezi hudut sistemi üzere farklı bölgelerde başlayarak kemik iliğine de ulaşabiliyor.

Çocukluk çağı kanserlerinin yaklaşık yüzde 25-30’unu lösemilerin oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Cengiz Canpolat, yenidoğan periyodundan ergenliğe kadar her yaşta ortaya çıkabilen hastalığın, en sık 2-5 yaş arasındaki çocuklarda görüldüğünü söylüyor.  

Öpücük hastalığına yol açan virüse dikkat!

Çocukluk çağı lösemileri, hastalığın oluşumunda tesirli olan ögeler bakımından erişkinlerde görülen lösemilerden ayrılıyor. Erişkinlerde çevresel etkenler daha fazla öne çıkarken, çocuklarda genetik faktörler tartı kazanıyor. Hücrelerde kanser gelişimini engelleyen yahut kansere taban hazırlayan genler arasındaki istikrarın “mutasyon” ismi verilen değişikliklerle bozulması, löseminin gelişmesine yol açabiliyor.

Bazı virüslerin de makul lösemi tipleriyle alakalı olduğunu belirten Prof. Dr. Cengiz Canpolat, “Halk arasında ‘Öpücük Hastalığı’ olarak bilinen enfeksiyona sebep olan Epstein-Barr virüsü, olgun B hücreli lösemi ve lenfoma gelişiminde tesirli olabiliyor. Nükleer radyasyon ile petrokimya sanayisinde kullanılan benzen üzere kimi kimyasal maddeler de lösemiyle ilişkilendirilen etkenler arasında yer alıyor. Aile bireylerinde kanser geçmişinin olması da çocuklarda lösemi faktörleri arasında göstreriliyor” diyor. 

Uzun süren ateşi ve solukluğu önemseyin

Löseminin erken fark edilmesindeki en kıymetli zahmet, belirtilerinin birçok çocukluk çağı hastalığıyla karışabilmesi. Sebebi belirlenemeyen ve uzun süren ateş, hastalığın araştırılmasını gerektiren bulgulardan biri. Bu türlü bir durumda gerekli testlerin yapılması ve çocuğun yakından izlenmesi değer taşıyor. Karaciğer, dalak yahut lenf bezlerindeki büyümenin de lösemi belirtileri arasında yer alabildiğini belirten Prof. Dr. Cengiz Canpolat, “Burun ve diş eti kanamaları, bedende uzun müddet geçmeyen küçük noktasal kanamalar ile idrar ya da dışkıda kan görülmesi de dikkate alınması gereken bulgular arasında yer alıyor. Lösemili çocukların yaklaşık yüzde 25’inde kol ve bacak ağrıları ortaya çıkabiliyor. Bilhassa uzun süren ve ağrı kesicilere cevap vermeyen kol-bacak ağrılarının “büyüme ağrısı” denilerek geçiştirilmemesi gerekiyor” ihtarında bulunuyor.

 Morlukları değerlendirirken bu özelliklere bakın

Löseminin belirtilerinden biri de, yumuşak dokularda ortaya çıkan morluklar. Morluk rastgele bir darbe olmadan gelişmişse, sayısı giderek artıyorsa, çok büyük ve koyu renkliyse yahut uzun mühlet kaybolmuyorsa bir tabibe başvurulması ehemmiyet taşıyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolat, ailelerin morlukları değerlendirirken şu dört soruya karşılık aramalarını öneriyor:

Morluklar dizin üstündeki yumuşak bölgelerde mi bulunuyor?

Sayıları olağandan fazla mı?

Bir çarpma olmadan resen mi ortaya çıkıyor?

Beklenenden büyük, koyu renkli ve geç güzelleşen bir yapıda mı?

Bu sorulardan birine yahut birkaçına “evet” cevabı verilmesi durumunda çocuğun bir uzman tarafından kıymetlendirilmesi gerekiyor.

Kesin teşhis kemik iliği incelemesiyle konuluyor

Şüpheli belirtilerle sıhhat kuruluşuna başvurulduğunda birinci evrede kan sayımı üzere ön tetkiklerin yapıldığını, lösemi kuşkusu oluşması halinde çocuğun pediatrik hematoloji-onkoloji kısmının bulunduğu bir merkezde kıymetlendirilmesi gerektiğini anlatan Prof. Dr. Cengiz Canpolat, löseminin tedavi süreci hakkında da şu bilgileri verdi: “Lösemide kesin teşhis, kemik iliğinden alınan örneğin laboratuvarda incelenmesiyle konuluyor. Teşhisin kısa müddette nihaileştirilmesi ve uygun tedaviye mümkün olduğunca erken başlanması büyük kıymet taşıyor. Hastalığın türü ve risk grubu belirlendikten sonra tedavi planı çocuğa mahsus olarak hazırlanıyor. Genetik ve moleküler incelemeler de risk sınıflamasının daha hakikat yapılmasına ve tedavinin buna nazaran yönlendirilmesine yardımcı oluyor.”

 Tedavi başarısı yüzde 95’e çıkabiliyor

Çocukluk çağı lösemilerinin tedavisindeki muvaffakiyet son 20 yılda kıymetli ölçüde arttı. Çok merkezli ve birden fazla ilacın birlikte kullanıldığı kemoterapi protokolleri, akıllı ilaçlar ve hücresel tedavi formülleri bu gelişmede tesirli oluyor. Çocuklarda daha sık görülen lenfoid lösemilerin düşük riskli tiplerinde tedavi başarısı yüzde 95’e kadar ulaşabiliyor. Tüm lösemi tipleri ve risk kümeleri birlikte değerlendirildiğinde ise muvaffakiyet oranı yüzde 75-80 seviyesinde bulunuyor. Tedavinin müddeti hastalığın cinsine, risk kümesine ve çocuğun tedaviye verdiği cevaba nazaran değişiyor. 

Aileler kendilerini suçlamamalı

Çocuğuna lösemi tanısı konulan anne ve babalar, hastalığa kendi yaptıkları yahut yapmadıkları bir davranışın sebep olduğunu düşünebiliyor; kendilerini ya da birbirlerini suçlayabiliyor. Meğer çocukluk çağı lösemilerinde birden fazla vakit genetik bir temel bulunuyor.

Bu bahiste aileleri uyaran Prof. Dr. Cengiz Canpolat, “Lösemi, anne yahut babanın yaptığı ya da yapmadığı bir davranış sebebiyle ortaya çıkmaz. Ebeveynlerin kendilerini yahut birbirlerini suçlamaları yanlışsız değildir. Bu süreçte kıymetli olan tedavinin vaktinde başlaması ve ailenin sağlık ekibiyle iş birliği içinde hareket etmesidir” diye konuşuyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı