Sinema Ustalarından Tarihin Evveline

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

63. Milletlerarası Antalya Altın Portakal Film Festivali; belgeseller, kısa sinemalar ve sinema okulları öğrenci sinemalarıyla sona yaklaşıyor. Cuma günü de yarış ve özel gösterim kategorilerinde belgesel ve kısa sinema cinsinde sekiz üretim, seyirciyle buluştu. Ayrıyeten bu yıl üçüncü sefer gerçekleştirilen Sinema Okulları Öğrenci Filmleri Yarışması’nın ikinci seçkisi de salonlardaydı. 

Sinemayı bıraktı, madenci oldu

Bugün birinci olarak Ulusal Belgesel Yarışması’ndaki “Mükellef” filminin yönetmeni Arda Sarıgün, imalcisi Mehmet Erkmen, iştirakçileri Can Doğduaslan, Akın Ertürk ve danışmanı Yusuf Şen Tatar, gösterimin akabinde seyircilerin sorularını cevapladı. 

Kendisinin de Zonguldaklı olduğunu ve maden emekçilerinin hayatlarına vakıf olduğunu belirten yönetmen Arda Sarıgün, “İşçilerle sohbet ettikçe belgesel kendi kendini kurdu” dedi. Belgeselin tahminen de en yepyeni yanı, maden emekçisi olarak belgesele katılan Akın Ertürk’ün, eski bir sinema çalışanı olmasıydı: 

“18 yaşında Arka Sokaklar setinde kamera asistanı olarak işe başladım. Uzun yıllar kesimde çalıştım; kamera asistanı, ikinci asistan, birinci asistan, focus puller vesaire… Biliyorsunuz bizim bölümün yani benim eski kesimin çalışma saatlerinin uzunluğu, sistemsiz ödenen maaşlar üzere sıkıntıları yüzünden yoruldum, bunaldım Benim de ailem, anne tarafından Zonguldaklı. Dayım, dedem; hepsi madenci. Dönem finali vermişti o vakit çalıştığım işte. Zonguldak’a gittim, dayım ‘Bir gel dene. Olmazsa bırakırsın’ dedi. Şu an sekiz yıllık maden emekçisiyim. Çok de mutluyum”  

Kusturica’nın kameramanı İznik’te yaşıyor! 

Günün ikinci belgesel yarışma filmi “Kameram 45 Kilo” oldu. Yönetmen Kenan Özer, sanat yönetmeni Eylem Atakav Muratoğlu ve katılımcılar Colin Mouner ile Pelin Mouner, gösterim sonrası seyircilerin karşısındaydı. 

Yönetmen Kenan Özer, görüntü yönetmeni olarak Paris’te başlayan sinema seyahatini Türkiye’ye taşıyan Colin Mounier’in hayatını ele alan belgeselin bir tesadüfle ortaya çıktığını anlattı: 

“Yaklaşık dört yıl evvel İznik’e taşındık. Colin orada komşumuz oldu. Öncesinde Ceren biraz bahsetmişti; bir süvari kaptan, Kusturica’nın kameramanı diye ancak ben kafamda çok canlandıramıyordum. Daha burnu havada, fularlı bir tip beklerken bir anda hasır şapkalı, daima bahçesinde bir şeyler yapan, daima üreten, sofrasından kalkmadığımız bir beşerle karşılaştık. Colin’in 70’in üzerinde üretimi var; o yüzden onu anlatmak biraz cüret istiyor” 

Colin Mounier ise hislerini, “İlk sefer kendimi görüyorum; olağanda kamera arkasındayım. Herhalde benim özelliğim, oyunculara takviye, inanç vermek daha çok” 

Kadim annelerimizden ‘el alan’ bir film

“Ana’dolu- Bacılar, Bibiler ve Ezeler” ise Yarışma Dışı Özel Gösterim programında yer alan bir belgeseldi. Orta Asya şamanlığına kadar uzanan geniş bir periyot ve coğrafyada ‘bacı, bibi, eze’ tabirlerinin de kaynağı olarak anneliği, tüm ritüelleriyle ele alan belgeselin yönetmeni Ebru Güzel, uzmanlar Haydar Çorum, Kıymet Kına, akademisyen Ayten Türker ve şehir tanıtım uzmanı Canan Şimşek, gösterim sonrası söyleşiye katıldı. 

Cumhuriyetin 103’üncü yıldönümünde Altın Portakal’da prömiyer yapmanın kendileri için çok manalı olduğunu söyleyen direktör Ebru Güzel, “Çünkü bizce Cumhuriyet, bir bayan ihtilalidir ve bizler de ana atalarımıza vefa borcumuzu ödemek istiyorduk;  umarım bir nebze olsun bunu gerçekleştirdik” dedi. 

Belgeselin, Anadolu’daki tâbirle, “El ele, el Hakka, el hakikate” yoluyla hayata geçtiğini lisana getiren Kıymet Kına ise bu tabirleri şöyle açıkladı: “Bu sinema de biraz o denli oldu; farklı bölümlerden el birliğiyle. Bayan konusu aslında yalnızca bayanların sorunu değil. Bayan konusuna diğer türlü bakabilirsek insan hakları meselelerinin nasıl daha güzel çözülebileceğini, etraf problemlerinin nasıl daha uygun çözülebileceğini görürüz. Dayanışmayı, paylaşımı, eşitliği, yan yana olmayı yine hatırlamamız gerekiyor”

Belgeseli, toplam beş yılda çektiklerini söyleyen direktör, belgesele ilham veren ‘el almak/ el vermek’ kavramlarının ehemmiyetine şu sözlerle dikkat çekti: 

“Kadim şeyler çok korunamıyor, unutuluyor; anneden kız çocuğuna çok aktarılmıyor. Babaannelerde kaldı; o bibiler, ezeler gitti. Antropolojide buna ‘bilginin beden haline gelmiş, bedenleşmiş hali’ deniyor. Kolektif hafıza dediğimiz şey, belleklerde kayıtlı. Bunu nasıl kodlamışlar, biliyor musunuz: Kıyafetlerin üzerindeki nakışlardaki semboller var ya onlara kodlamışlar. Mesela atlas yorganlar; atlas yorganlar üzerine bir dünyayı kodluyorsun. Gökyüzünü yeryüzünedüşürüyorsun; mikrokozmos, makrokozmos üzere düşünün”

Güzel’in kelamlarını, Canan Şimşek, kendi giydiği kıyafet üzerinden açıkladı:

“Bu bir cepken; Anadolu bayanının olmazsa olmazı, Erzurum dokuması ehram. Yırtmaçlarda gördüğünüz para çiçeği, evvelden sikke kullanıldığı için rahmeti temsil ediyor ve hayat ağacı motifi var. Zira Yakutiye Medresesi, Çifte Minareli Medrese’de iki tarafta da çift, bizim için kıymetlidir; Doğu-Batı hakimiyeti demektir. Bunu biz medresede görürüz”

Belgesel Özel Gösterim programındaki öteki imal, dünya prömiyerini Berlinale’de yapan ve Ekümenik Jüri Ödülü’nü kazanan “River Dreams”di. Yönetmen Kristina Mikhailova ile ortak üretimci Halil Buğday, gösterim sonrası söyleşiye katıldı. 

Kazakistanlı direktör Kristina Mikhailova, sinemayla ilgili şunları söyledi: 

“Filmin içerisinde Türk seyircilerimiz için bir sürpriz koydum ve Türk ortak yapımcımla burada olmaktan çok memnunum. Yaptığımız çok kolaydı; ırmağın kenarında durduk ve oradaki bayanlara, kendilerini bir ırmak olarak tanımlamalarını istediğini söyledim. Evvel oyuncularla, sanatkarlarla, aktivistlerle yaptım lakin daha fazla bayanın ne diyeceğini merak ettim ve genişletmeye karar verdim”

Kendine hayrı olmayan Süpermen

Ulusal Kısa Film Yarışması’nda ise bugün üç sinemanın gösterimi vardı. Para kazanmak için Superman kostümüyle dolaşırken türlü çaresizliklerle muhatap olan Kâzım’ın trajikomik hikayesini anlatan “Süpermen Bozkıra Düştü” filminin senarist- yönetmeni Serdal Altun,  görüntü yönetmeni Şeref Akçay, yardımcı yönetmeni Enes Doğru, sanat yönetmeni Muhammed Emin Altunkaynak, imalcisi Turgut Kanal ve yürütücü imalcisi Nevzat Yiğit, gösterim sonrası seyircilerin karşısına çıktı. 

Senarist ve direktör Serdal Altun, sinemanın öyküsünün, ilkokuldayken Türkçe kitabında okuduğu bir hikayeye dayandığını söyledi:

“Üçüncü sınıftaydım; ‘Süpermen İstanbul’a Düştü’ isminde bir hikaye vardı ders kitabında. O aklımın bir köşesinde kalmış, sonra kendim bozkıra taşınınca bu türlü bir öykü çıktı. Beni motive eden şey; bütün dünyada gücü temsil eden bir kostümün içerisinde bir o kadar çaresiz bir adam figürüydü” Altun, karakterin çaresizliğini ise şöyle tanım etti: “Bir insan, baba olduğu vakit her şeyi başarması gerektiği yükü maalesef üzerine biniyor ve o çaresizlik altında birden fazla vakit ezilebiliyor. Hem Orhan Kemal’den hem Yaşar Kemal’den çokça besleniyorum”

Mahallesinde yavaş yavaş kendi otoritesini kuran Sultan’ın, bir konteyner’a karşı çabasını anlatan “Konteyner” sinemasının gösteriminin akabinde senarist- direktör Gülsün Odabaş, editör Ömer Leventoğlu, oyuncular Semah Tuğsel ve Kadir Yıldırım, söyleşiye katıldı.  

“Aslında içimizdeki otoriteryen güçle ilgileniyordum” diyen direktör Odabaş, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Ancak galiba sanatkarlar olarak bence hâlâ çok narin bir çizgimiz var; biz hâlâ günlük hayattaki kadar sert ve uçuk olamıyoruz. Zira sanatçı arkadaşlarıma kıssayı okuttuğumda hepsi o bayanın yalnızlığına ilgi gösterdi, bayanla empati kurdu! Ancak ben oraya gitmek istemiyorum; ben, otoriteyi, içimizdeki otoriter gücün fırsat bulunca nasıl ortaya çıktığını anlatmak istiyorum”

Başroldeki Sultan’ı canlandıran Sema Tuğsel ise bu tartışmaya dair yorumunu şu sözlerle paylaştı: 

Çekimden iki sene öncesinden haberim vardı senaryodan. Evet, bir yalnızlık öyküsü lakin içinde; insanın çok hudut olduğu bir şeye bağlanması, hudut olduğu bir şeysiz olamaması ve onun üstünden herkese otorite olması fikri çok enteresan geldi ve yalnızlığın üstüne basmadık. Bu kadın yalnız olduğu için bunları yapmıyor. Bu bayan; kendini bir biçimde o mahallede var etmek için, kendisi için yapıyor bunları ve hasebiyle alışılmış ki millete baskı kuruyor. Orada herkes yaşıyor, tamam; çöp de berbat bir şey lakin bunu bu kadar sorun etmesi, kapıda nöbet tutmaya kadar gitmesi, öteki bir durum” 

90’ların Berlin’inde geçen ve 12 yaşındaki Kerem’in başına iş açan macerayı takip eden “Bir Rüyanın Hayali” filminin yönetmenlerinden Alpan Esen ve yapımcısı Dilara Tigli, gösterim sonrası seyircilerin sorularını cevapladı. 

Erkekliğe dair vakit içinde gelişen sorular üzerine filmi yaptıklarından bahseden Alpan Esen, çekim sürecine dair olarak da şu bilgileri verdi: 

“Sekiz günde çektik, sonrası biraz uzadı bütçeden dolayı. Çünkü filmi Almanya’da ve rastgele bir fondan faydalanmadan çektik. Tekrar de Türkiye’dekinden daha ucuza geleceği için Almanya’da çekmeyi tercih ettik. Bir de Berlin’de sokağa çıktığınızda nereye bakarsanız 90’ları görebilirsiniz; billboard yok, büyük binalar yok, çok bir değişim yok. 

Festival kapsamında bugün Sinema Okulları Öğrenci Filmleri Yarışması seçkisinin ikinci kısmının gösterimi de vardı. “EZ Û ŞEYTANOKÊN MİN” (Zehra Aktaş), “Çatlak” (Duygu Yörükoğlu), “Dünya Günü Kutlu Olsun” (Selin Toprak), “Kim Bu cEmil” (Fatma Meral Çelik), “Lotus” (Melika Habibi), “Mandalina” (Yasin Dağlı) sinemaları seyirci karşısına çıkarken genç direktörler de soruları cevapladı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı