Sinema Profesyonelleri Sinema Forum’da Deneyimlerini Paylaştı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamındaki sektörel buluşma adresi Film Forum bu yıl da değerli panel ve söyleşilere sahne oldu. Bunlardan birincisi, “Yerelden Küresele: Üretimci Gözüyle Uluslararası Ortak Yapımlar” başlığı altında ödüllü üretimciler Milad Hüsrevî ve Ana Maria Pirvan’ın katıldığı söyleşiydi. 

Kurmaca, belgesel ve animasyon cinslerinde pek çok sinema ürettiği fakat sansür münasebetiyle çalışmalarının İran’da gösterilemediği ve daha çok yurt dışında izleyiciyle buluştuğu bilgisini veren Milad Hüsrevî, “Ortak yapımcım Ana ile temel emelimiz, lokal öyküleri kozmik bir sinema lisanıyla anlatarak dünyaya ulaştırmak ve farklı kültürlerden seyircilerle buluşturmak” diye konuştu. Bu bahiste son devirlerde Romanya sinemasının başarılarına dikkat çeken Hüsrevî, “Küçük ülkelerin ve kısıtlı sanayilerin bile gerçek paydaşlıklar, güçlü direktörler ve kozmik öykülerle milletlerarası alanda ne denli tesirli olabileceğini görüyoruz” dedi. 

“Cannes’a yetiştirmek için filmini aceleye getirip ziyan veren direktörler var”

Bu doğrultuda birinci sinemasını çekecek direktörlere tavsiyesi sorulan Ana Maria Pirvan ise muvaffakiyet beklentisiyle şenlik takvimlerine bağlı kalmamak gerektiğini belirtti. Pirvan, şunları söyledi:

“İlk sinemasını çeken direktörlerin en büyük yanılgısı çoklukla şenlik takvimine saplanıp kalmak oluyor. Birden fazla direktör, “Bu birinci sinemam; kesinlikle Cannes, Venedik ya da Berlin’e yetişmeli” baskısıyla hareket ediyor. Hatta yalnızca Cannes prömiyerine yetiştirmek için filmi aceleye getirip ziyan veren direktörler tanıyorum. Bu çok yanlış bir yaklaşım. Direktörlere en büyük tavsiyem; takvim hesaplarına değil sinemalarına ve kendilerine dürüst olmalarıdır. 

Romanya-Lübnan-Fransa ortak üretimi olan kısa sinemamızda emsal bir tecrübe yaşadık: Projeyi bir yıl evvel Berlin’e yetiştirmeyi denedik ancak ses miksajı içimize sinmedi. Zorlama bir teslim yapmak yerine beklemeyi tercih ettik. Filmi bir sonraki yıla kadar itinayla tamamlayıp gönderdik; seçkiye girdi ve Altın Ayı kazandı. Beşerler, arkasındaki stratejiyi sorduğunda ‘Özel bir strateji yoktu, yalnızca sinemanın hazır olmasını bekledik’ dedik. Filmlerin kendi ritmi ve hayat döngüsü vardır. Şayet tüm takım tıpkı inanç ve tutkuyla projeye sadık kalırsa bürokratik stratejilerden çok daha güçlü bir sonuç elde edilir. Farklı ülkelerden ve kültürlerden gelen takımların bu tıp farkları bir zenginliğe dönüştürmesi de ortak üretimlerin en büyük gücüdür”

“Klasik fonlara bel bağlamayın”

Hüsrevî de sinemaları destekleyen fonlara büsbütün bağlı kalmanın, projeyi hayata geçirmekte bazen dayanak yerine mani olabildiğine işaret etti ve bunu, şöyle açıkladı: 

“Özellikle Türkiye, Balkanlar ve Batı Avrupa, Fransa, Almanya, Romanya eksenindeki memleketler arası ortak üretimlerde klasik fon sistemleri en az 3-4 yıl sürer. Zira her fonun başvuru dönemi yılda bir ya da iki defadır; birinci tıpta reddedilirseniz bir sonraki dönemi beklemek zorundasınız. Üstelik bazen tüm mutabakatları yapsanız dahi politik ya da bürokratik pürüzler çıkabilir. Daha evvel İspanya ve Fransa iştirakiyle yürüttüğümüz bir projede televizyon kanalları niyet mektubu vermişken son anda ‘İran irtibatlı bir projeyi politik münasebetlerle destekleyemeyiz’ diyerek çekildiler. Halbuki projenin devletle hiçbir bağı yoktu. Yıllarca emek verdiğiniz bir yapı bir anda dağılabiliyor. Bu yüzden sırf klasik fonlara bel bağlamayıp alternatif yollar üretmek zorundasınız”

Hüsrevî, buna alternatif olarak da şu yolları önerdi: 

“Bunun iki temel ayağı var: Biri; yapım yapısını ve konsepti uyarlamak. Yapımı devasa bütçeler yerine yaratıcı sınırlılıklarla tasarlamak. Örneğin bütçeyi kısmak ismine çekimleri büsbütün iç yerlere, tek bir odaya kurmak ya da çekim grubunu daha esnek, kompakt tutmak. Başkası de alternatif finansman ve özel yatırımcılar bulmak. Fon şuralarının onayını beklemek yerine bağımsız sanat destekçilerine yahut özel yatırımcılara ulaşmak. Türkiye’de mülteci konusunu ele alan bir sinemamızda tam olarak bunu yaptık; bağımsız bir yatırımcıdan dayanak aldık, takımı optimize ettik ve süreci hızlandırdık. Bunun en somut örneğini Ali (Asgarî) ile çalıştığımız projede yaşadık. İran’daki güçlü siyasi ve toplumsal atmosferin çabucak akabinde sinema çekmek neredeyse imkânsız hale gelmişti, bölüm büsbütün durmuştu. Tam o periyotta EFM’deydim (European Film Market). Ali beni arayıp filmi çekmek istediğini söylediğinde hiç tereddüt etmeden bu filmi destekleyeceğim, dedim. Klasik fon sistemlerini bekleyecek vaktimiz yoktu, hemen 10 bin dolara muhtaçlığımız vardı. EFM koridorlarında tanıdığım yapımcılarla görüştüm, projeyi anlattım ve bağımsız bir ortak yapımcıdan bütçeyi denkleştirdik. Filmi tek bir yerde, dış çekim riski almadan sırf bir hafta içinde çektik. Kurgu biter bitmez şenlik yöneticileri Thierry Frémaux ve Christian Jeune ile direkt temasa geçtik. Film seçildi, memleketler arası basında çok güçlü tenkitler aldı ve Fransa’da vizyona girip 100 bin seyirciye ulaştı, 20’den fazla ülkeye satışı yapıldı. Şayet standart fon süreçlerini bekleseydik ve risk almasaydık bu sinema hiçbir vakit hayata geçemezdi. Bağımsız sinemacının en büyük gücü, gerektiğinde kurallara nazaran esneyebilen bu alternatif üretim modellerini yürekle uygulayabilmesidir”

Bütün bu değişken sürece karşın sinemacılar için en kıymetli ögenin ‘istikrar’ olduğu ise iki yapımcının da ortak görüşüydü. Kurallar ne olursa olsun üretmeye devam etmenin, ayakta kalabilmenin tek yolu olduğunu söyleyen Hüsrevî, buna kendi deneyimlerini örnek gösterdi: 

“IDFA’da gösterilen belgesel-hibrit sinemamızın tüm finansman süreci 2019- 2020 civarında başladı. İspanya’dan ortak üretimci bulup fonlara ulaşmamız ve filmi tamamlamamız yaklaşık 4-5 yılımızı aldı. Bu 4-5 yıllık süreçte yalnızca oturup beklemedik; aralarda 5 farklı kısa belgesel ve kurmaca sinema ürettik. Biri yaklaşık 3 bin dolara mal oldu, akabinde şenliklere gitti ve televizyonlara satıldı. PBS’ye iş sattık, Hot Docs’tan ödül aldık. Uzun metrajın finansmanı ve üretimi sürerken bu kısa filmler hem şirketi ve hayatımızı finanse etti hem de direktörün sinema lisanını diri tutup pratik yapmasını sağladı.

İlk uzun metraj tamamlandığında Cannes yahut IDFA beklentimiz vardı fakat seçilmedik. Hot Docs da almadı. Ancak sinema Şanghay’da prömiyer yaptı, akabinde birçok şenliğe gitti ve televizyon satışları geldi. Kapılar birinci başta yüzümüze kapansa da geri adım atmadık ve süreci muvaffakiyetle tamamladık.

Şirketi ayakta tutmak çocuk büyütmeye benzeri; daima masrafı vardır ancak her ay para kazandırmaz. Aslında bu bölüm için standart bir iş modelinden bahsetmek bile güç. Bizim yolumuz; aralarda ürettiğimiz kısa projeler ve televizyon satışlarıyla nakit akışı yaratmaktı. Bunun yanı sıra diğer üretimlere servis vermek, ortak üretimlere dahil olmak yahut dışarıdan idare süreçlerine destek olmak da bir şirketi yaşatmanın yollarındandır. Her üretimci kendi hayatta kalma modelini bulmak zorunda aksi takdirde ilk uzun metrajdan sonra şirketi kapatmak kaçınılmaz olur”

“Büyük şenliklerde her şey birinci 10 dakikaya bağlı”

Festivallere yapılan binlerce müracaatın değerlendirilmesinde sinemaların hakikaten izlenip izlenmediği ya da şenlik idaresiyle şahsî münasebetlerin buna tesiri olup olmadığı da söyleşideki sorulardan biriydi. Hüsrevî, Cannes, Venedik ve Berlin’in de dahil olduğu A- list denen festiallerin, sinemaları mutlaka izlediğini söylese de küçük şenliklerde bazen sorun yaşanabildiğini lisana getirerek şu tavsiyede bulundu: 

“Küçük şenlikler bazen bütçe ve itibar derdiyle direkt tanınmış isimleri ve öbür şenliklerin seçkilerini kopyalayıp açık müracaatları izlemeyebiliyor. Büyük şenliklerde ise her şey sinemanın başında belirli olur. Bir programcı sinemanın birinci 10 dakikasında sinematografik bir lisan ve kuvvet görmezse devamını izlemeyebilir; bunu bizler de yapıyoruz. Fakat güçlü bir sinema, arkasında hiçbir ünlü üretimci yahut satış casusu olmasa dahi, o devasa müracaat havuzundan bir biçimde sıyrılır ve keşfedilir. Bağlar ve satış ajansları yalnızca sinemanın hakikat vakitte, gerçek salonda ve gerçek programcının önüne düşmesini hızlandırır”

“Global platformlarda otantiklik önemli”

Bir başka kesim buluşması ise “İçeriden Bir Bakış” başlığıyla gerçekleştirilen ve senarist-yapımcı Erdi Işık ile Warner Bros. Discovery Türkiye başkan yardımcısı Deniz Şaşmaz Oflaz’ın katıldığı söyleşiydi. 

İlk soru; üretimci gözüyle bir projeyi birinci değerlendirmedeki kriterleri üzerineydi. Buna cevaben Deniz Şaşmaz Oflaz, “Beni esasen 5-10 sayfada öykünün içine sokuyorsa ve bilhassa de bir karakteri takip etme duygusu yaratıyorsa tamamdır” derken Erdi Işık, “Karakter, kıssa ve çatışma” diye özetledi. Işık, bunun yanı sıra ‘distopya’ temalı projeleri direkt elediğini ve yurt dışı satış potansiyeli olmayan bir işi kabul etmelerinin imkânsız olduğunu da ekledi. 

Değerlendirme ölçütlerinde küresel bir platform olmanın, projelere yaklaşımda otantiklik üzerinden bir tesiri olup olmadığına dair ise Oflaz’ın yorumu şöyle oldu: 

“HBO’nun mesela ‘ne kadar lokal o kadar iyi’ şeklinde bir yaklaşımı var. Aslında HBO Max’tan evvelki sürecimizde BluTV’den başlayarak ‘biz bu coğrafyanın anlatılmamış öykülerine odaklanacağız’ demiştik, bu söylemi devam ettirmeye çalışıyoruz. Zira bu telaffuzdan çok karşılık bulduk yıllar içerisinde. Artık zati bütün senaryolarımızın birinci kısımları Amerika takımı tarafından okunuyor. Hasebiyle o yerelliği de bizim çok güzelimize gidiyor” 

Film Forum’un son paneli ise kısa sinemalarda dağıtım sistemi üzerineydi. “Kısa Film Dağıtımı: Şenlikten Sonra Ne Oluyor?” başlıklı panele; yönetmen Ramazan Kılıç ile yönetmen- üretimci Esra Güzel katıldı. 

Kısa sinemaların vizyon talihi olmadığı için şenliklerin çok değerli bir kanal olduğuna dikkat çeken Ramazan Kılıç, bu yüzden bir dağıtımcıyla çalışmanın gerekli olduğunu belirtti: 

“Türkiye’de direktörler genelde şenlik müracaatlarını kendileri yapıyor ancak bir dağıtımcıyla çalışmak bütçeden tasarruf ettirir. Dünyada binlerce şenlik var ve dağıtımcılar bu şenliklere çok hakim. Filminize uygun olan yerleri bilirler. Kısa sinemada dağıtımcılar genelde sinemanın kaba kurgusunu görmek ister. Kaba kurgunuz bittiğinde internetten mail adreslerini bulup sinemanızı iletebilirsiniz. En baştan bütçe çıkarırken dağıtım problemine kesinlikle para ayırmak gerekiyor zira parasız dağıtım olmuyor”

Dağıtım basamağındaki yanılgılara da değinen Kılıç, şunları söyledi:

“Ülkemizde kısa filmciler filmi iki sene şenliklerde dolaştırıp satışı bekletiyor; bu çok yanlış. Dünya prömiyerini uygun bir yerde yaptıktan çabucak sonra sinemanızı satabilirsiniz. Mesela İtalyan bir kanal sinemanızı satın almak isterse verebilirsiniz zira yalnızca İtalya haklarını alır ve şenlik sürecinizi etkilemez. Biz kısa sinemalarımızı tek başımıza yurt dışındaki kanallara satamayız. Zira yabancı televizyonlar esaslı satış ajanslarıyla muhatap olur. Bu ajanslar da Cannes, Berlin ve Venedik tarzında marketi olan büyük şenlikleri takip eder. Filminizi beğenirlerse size mukavele gönderirler. Tanıtım gereçleri çok kıymetli. Sosyal medyada paylaşılacağı için karanlık fotoğraflar seçmeyin; aydınlık ve pak kareler kullanın. Büyük şenliklere on binlerce sinema başvuruyor. Programcılar evvel logline okur merak ederse sinopsis okur, akabinde teaser izler, en son direktör görüşüne bakar ve filmi izler. Yurt dışında sinemalar dakika hesabıyla satılıyor. Fransız televizyonu dakikasına para verir, Canal Plus dakikasına üç yüz elli euro verir, İspanya yüz elli euro verir. Kesintilerden sonra elinize para kalması için mukaveleyi yeterli yapmalısınız. Şenliklerde sinemanız yarış dışı yahut özel gösterimdeyse kesinlikle telif isteyin, hakkınızı arayın”

Kılıç ayrıyeten büyük bir şenlikte yer almanın ya da ödül kazanmanın, sinemanın satışını garantilemediğini lisana getirdi. “Cannes’da ödül alıp bin dolar bile kazanamayan sinemalar var” diyen Kılıç, şöyle devam etti: 

“Çünkü satış, şenlikten çok farklı bir alan. Televizyon kanalları, izleyici kitlesine nazaran sinema alır. Mesela güldürüler ve animasyonlar çok süratli satılır lakin ağır dramlar güç satılır. Ayrıyeten yirmi dakikayı aşan sinemaları pek almak istemezler. Televizyon için ülkü kısa sinema mühleti, on beş dakikadır. Büyük şenlikler sinemanıza başka şenliklerin kapısını açar ve davet almasını sağlar ancak ticarî satışı direkt garanti etmez”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı