İzmir’in 125 yıllık simgesi “Asrı 25 Geçe”de

BEĞENDİM

ABONE OL

News

İzmir’in 125 yıllık hafızası bu sefer kentin öbür bir noktasında İzmirlileri selamlıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Kordon’daki Vasıf Çınar Sergi Alanı’nda ziyarete açtığı “Asrı 25 Geçe” standı, ziyaretçilerini Saat Kulesi’nin üretiminden, önünde çekilmiş aile fotoğraflarına kadar kapsamlı bir vakit seyahatine çıkartıyor. Mert Rüstem’in koleksiyonundan seçilen tarihi kareler, 125 yıldır tıpkı yerde duran Saat Kulesi’nin tanıklığında İzmir’in kıssasını anlatıyor.

İzmir’de Saat Kulesi’nin önünde kimi aile fotoğrafı çektirdi, kimi bir arkadaşını bekledi, kimi yıllar sonra tıpkı yere bu defa çocuğunun elinden tutarak döndü. Şimdi o anılar, Kordon’da İzmirlilerin günlük telaşının tam ortasında tekrar karşılarına çıkıyor. “Asrı 25 Geçe” standında bir fotoğrafta artık var olmayan yapılar, başkasında geçmişin kıyı çizgisi, bir başkasında Saat Kulesi önünde objektife bakan aileler görülüyor. Kareler değişiyor, beşerler değişiyor, meydan değişiyor; hepsinin ortasında Saat Kulesi birebir yerde kalıyor. İzmir’in kurtuluşunun 104’üncü yıl dönümü aktiflikleri kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan stantta Saat Kulesi’nin üretim süreci, mimari özellikleri, sarsıntılardaki durumu ve onarım süreci anlatılırken, gümüş maketi ile saat düzeneği da ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor. Mert Rüstem’in koleksiyonundan seçilen fotoğraflar ise birebir meydanın farklı periyotlarını yan yana getirerek ziyaretçilere İzmir’in 125 yılda geçirdiği dönüşümü izleme fırsatı sunuyor.

125 yıllık öykü standın ismine taşındı

Serginin isminin, Saat Kulesi’nin ortaya çıkış öyküsünden ve geride bıraktığı 125 yıldan geldiğini belirten İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanı Ayşegül Güngören, “125 yıl bizim için çok kıymetli bir sayıydı. Bu sebeple standın ismini ‘Asrı 25 Geçe’ koyduk. Saat Kulesi’ni kentin taşa işlenmiş hafızası olarak görüyoruz. Aslında onun gözünden etrafındaki değişime bakmak; 125 yıl boyunca nelere şahitlik ettiğini, nasıl hafızalara kazındığını ve fotoğraflarda nasıl yer aldığını göstermek istedik. Kentin öyküsünü Saat Kulesi’nin bakışıyla ele almaya çalıştık” dedi. Güngören, standın farklı jenerasyonlara farklı öyküler anlatacağını belirterek, “İzmir’in geçmişini hatırlayan jenerasyonlar buraya geldiklerinde kendi ömürlerinden kesitleri görecek, yaşanan değişime karşın eski anılarını hatırlayacaklar. Genç nesiller ise bir vakitler kentin nasıl bir çehreye sahip olduğunu, gündelik ömrün nasıl aktığını, insanların Saat Kulesi’ni nasıl bir buluşma noktası olarak gördüğünü ve önünde nasıl fotoğraf çektirdiğini görecekler. Buna, aslında değişmeyen üzerinden değişime bakmak diyebiliriz” diye konuştu.

Bir aşk kıssası İzmir’in simgesine uzandı

Saat Kulesi’nin mimari öyküsünün de stantta değerli bir yer tuttuğunu söyleyen Güngören, yapının mimarı Raymond Charles Péré’nin İzmir’le kurduğu bağı anlatarak, “Raymond Charles Péré, bir aşk sonucunda İzmirli olmuş Fransız bir mimar, heykeltıraş ve ressam. Bir Fransız’ın bir Osmanlı kentinde, o Osmanlı kentini temsil edecek bir üslup geliştirerek oryantalist üslupta bir eser ortaya çıkarması bir eser olması çok değerli. Dizaynından üretimine, yerli taşların ve ithal gereçlerin birlikte kullanılmasına kadar çok özel bir yapıdan kelam ediyoruz. Saat kısmının Alman Kralı Wilhelm’in ikramı olması, saatin bakımını çok uzun yıllardır istekli bir İzmirli ustanın üstlenmesi de bu kıssanın modülleri. Biz bütün bunlara dokunan bir stant olsun istedik” halinde konuştu.

125 yıldır kentin merkezindeki yerini kaybetmedi

Saat Kulesi’nin sırf mimari bir eser olmadığını tabir eden Güngören, “Saat Kulesi 125 yıldır merkezi pozisyonunu hiç kaybetmedi, hiçbir yer onun önüne geçmedi. Beşerler geçmişte olduğu üzere bugün de burada buluşuyor, onun önünde fotoğraf çektiriyor. Her yıl gerçekleştirilen 9 Eylül merasimlerine hâlâ şahitlik ediyor. Kimi şeylerin 125 yıl sonra hâlâ yaşıyor olması çok değerli. Bunlar İzmir’in kendine has kent kültürünü ve başka kentlerden ayrılan mahallî bedellerini ortaya koyuyor. Bu bedelleri yaşatmanın ve hatırlatmanın da mahallî idarelerin misyonu olduğunu düşünüyoruz” formunda kaydetti.

Sergi bilhassa sokağa taşındı

Serginin 9 Eylül’de ve Vasıf Çınar Sergi Alanı’nda açılmasının şuurlu bir tercih olduğunu belirten Güngören, “Vasıf Çınar Meydanı’nı ve 9 Eylül’ü bilhassa seçtik. Çünkü Saat Kulesi bütün bu kurtuluş gününün simgeleri içerisinde, o sahnelerde yer alan bir yapı. Biz de onu bugün İzmirlilerle burada buluşturmak istedik. Sokak stantlarını ayrıyeten çok önemsiyorum; zira beşerler kendilerini bir stant için özel olarak programlamadan, yürürken sanatla, bilgiyle ya da bir miras ögesiyle karşılaşabiliyor. Bunun çok değerli bir tesir alanı yarattığını düşünüyorum. Sergimiz 11 Ekim’e kadar İzmirlilerle buluşmaya devam edecek” dedi.

Meydan değişti, Saat Kulesi yerinden hiç ayrılmadı

Serginin görsel belleğini oluşturan fotoğrafların değerli bir kısmı koleksiyoner Mert Rüstem’in arşivinden seçildi. Ailesinin 1897’den bu yana fotoğrafçılıkla uğraştığını, 101 yıldır Kemeraltı’nda tıpkı yerde mesleklerini sürdürdüklerini ve kendisinin de 1997’den bu yana bilhassa İzmir ve İzmir fotoğrafhaneleri üzerine koleksiyon yaptığını anlatan Rüstem, “Bu stantta İzmir’in simgesi Saat Kulesi’ni öne çıkardık. Benim çektiğim fotoğraflar da var. Yapılışından 2000’li yıllara kadar Saat Kulesi’nin değişimini burada izleyebiliyorsunuz. Meydanda üç şey sabit kaldı; Saat Kulesi, Vali Konağı ve Yalı Camii. Bunların dışında meydan daima değişime uğradı. Evvelce Saat Kulesi’nin yaklaşık 300-400 metre yanında deniz ve vapur iskelesi vardı. Batı tarafında Sarı Kışla ve subay gazinosu, doğu tarafında ise limanın depoları bulunuyordu. Bunların büyük kısmı vakit içerisinde ortadan kalktı ama Saat Kulesi daima tıpkı kaldı” diye konuştu.

Cep telefonu yoktu, İzmirliler haberlerini çınara bırakıyordu

Saat Kulesi’nin sadece kentin simgesi değil, uzun yıllar İzmir’in gündelik hayatının da merkezi olduğunu anlatan Rüstem, “1990’lı yıllara kadar Konak merkez noktaydı. Vali Konağı Saat Kulesi’nin yanındaydı, mahkemeler, nüfus ve başka kamu kurumları buradaydı, çarşı esasen çok güçlüydü. İzmir’de işiniz varsa Konak’a gelmeniz gerekiyordu ve bütün bunların dağıtım merkezi Saat Kulesi’ydi. Çabucak arkasında, Vali Konağı’nın önünde büyük bir ulu çınar vardı. Beşerler bu çınara torbalar asar, birbirlerine not bırakırlardı. Cep telefonu yoktu, bağlantı çok sınırlıydı. Saat Kulesi inanılmaz bir merkezdi” sözlerini kullandı.

125 yıl sonra bir fotoğraf hâlâ “İzmir” demeye yetiyor

Sergide yer alan fotoğrafların sadece kentin fizikî dönüşümünü değil, İzmirlilerin şahsî hafızasını da taşıdığını söz eden Rüstem, “Burada daha evvel hiç görülmemiş fotoğraflar, az görülmüş ender hava fotoğrafları var. Koleksiyon yaptığım için insanların çektiği fotoğrafları da topluyorum. Saat Kulesi önünde ailelerin anılarını görebiliyorsunuz. Bu anılara baktığınızda tahminen siz de çocukluğunuzu yaşayacak, annenizi, babanızı hatırlayacaksınız. Bugün gözünüzü kapattığınızda ya da rastgele bir basın organında Saat Kulesi’ni gördüğünüzde ‘İzmir’ diyebiliyorsunuz. Bunu kimse zorla yapmadı. Var olduğu yerle ve vakte meydan okumasıyla Saat Kulesi var oldu. Savaşları, yangını gördü, zelzeleleri yaşadı lakin Osmanlı’dan günümüze gelen çok değerli bir simge olarak ayakta kaldı” halinde konuştu.

Depremler, onarımlar ve kentin büyük dönüşümünü geride bırakan Saat Kulesi bugün de Konak Atatürk Meydanı’nın merkezinde İzmir’in vaktini tutuyor. “Asrı 25 Geçe” standındaki fotoğraflarda ise vakit ilerliyor; meydan değişiyor, kıyı uzaklaşıyor, yapılar kayboluyor, çocuklar büyüyor ve nesiller birbirinin yerini alıyor. Bütün bu değişimin ortasında Saat Kulesi 125 yıldır birebir yerde durarak İzmir’in kıssasını biriktirmeye, “Asrı 25 Geçe” standı de bu birikmiş anıları 11 Ekim’e kadar Vasıf Çınar Sergi Alanı’nda İzmirlilerle buluşturmaya devam edecek.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı