Smyrna’dan bugüne akan 2 bin yıllık su

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İzmir’in tarihi kent merkezinde yer alan Smyrna Agorası, geçmişin izlerini günümüze taşıyor. Roma periyodunda kentin aşağı mahallelerine su taşımak için oluşturulan antik kanal, 2 bin yıl sonra hala akmaya devam ediyor. Hafriyat grubu, 150 metresini takip ettiği kanalın kaynağını araştırırken Agora’da üç yeni yer ve daha evvel rastlanmayan duvar fotoğrafları de ortaya çıkardı. 

İzmir’in tarihi kent merkezinde yürütülen arkeolojik hafriyatlar, Smyrna’nın binlerce yıllık geçmişine ait yeni bilgiler ortaya çıkarıyor. Smyrna Agorası’nda Roma periyodundan kalan antik su kanalı, 2 bin yıl sonra da akmaya devam ediyor. Hafriyat grubu, kanalın kaynağını belirlemek için şimdiye kadar 150 metrelik kısmını takip ederek çalışma yürüttü. Suyun, Agora’nın güneyinde bulunan Namazgah Hamamı ve Kurşunlu Cami etrafındaki bir pınarla kontaklı olabileceği bedellendiriliyor.

Büyükşehir kazıların ana sponsoru
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi ismine yürütülen kazıların ana sponsorluğunu İzmir Büyükşehir Belediyesi üstleniyor. Büyükşehir Belediyesi’nin Smyrna Agorası ve Antik Smyrna Tiyatrosu kazılarına 2025-2027 devrinde toplam 34,5 milyon liralık desteği bulunuyor.
Büyükşehir Belediyesi ayrıyeten 2026 yılında dayanak programındaki 16 arkeolojik hafriyata toplam 19 milyon 665 bin 625 lira kaynak sağlıyor.

“2 bin yıldır akan bir sudan bahsediyoruz”
Kazı Başkanı, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Türk-İslam Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy, Roma devrinde Smyrna’nın su gereksiniminin pınarlarla ilişkili kanallar aracılığıyla karşılandığını belirtti.
Sistemin bir kısmının günümüzde de çalıştığını söyleyen Ersoy, “Yaklaşık 2 bin yıldır akan bir sudan bahsediyoruz. Kaynağı şimdi tespit edemedik. Çabucak güneyimizde Namazgah Hamamı var. Orada bir pınarın olabileceğini kıymetlendiriyoruz. Suyun yaklaşık 150 metrelik bir seyahatle Smyrna Agorası’na ulaştığını görüyoruz” dedi.

Toprağın altından üç yeni yer çıktı
2026 yılı kazılarında, geçen yıl bulunan mozaik tabanın devamında üç yeni yer ortaya çıkarıldı. İki yerin tabanı mozaik, bir yerin tabanı ise mermer döşemeden oluşuyor.
Kazı çalışmalarında Agora ve Smyrna Tiyatrosu etrafında daha evvel rastlanmayan duvar fotoğrafları de bulundu. Yerlerin Efes’teki Yamaç Evleri’ne benzeri özellikler taşıdığını belirten Ersoy, yapıların kamusal bir fonksiyona sahip olabileceğini söyledi.
“İlk sefer bu yerlerde duvar fotoğraflarına ulaştık. Bugüne kadar Smyrna Agorası’nda ve tiyatro etrafında hiç karşılaşmamıştık” diyen Ersoy, kazıların önümüzdeki periyotta bu yerlerin devamında sürdürüleceğini belirtti.

Smyrna’nın dönüşümüne ışık tutuyor
Yeni yerlerin MS 5. ve 6. yüzyıllara, yani Geç Antik Çağ’a tarihlendiği belirtildi. Ersoy, Roma İmparatorluğu’nun 395 yılında ikiye bölünmesi ve Hristiyanlığın yayılmasıyla kentlerin yapısında değerli değişimler yaşandığını, yeni buluntuların da Smyrna’nın bu dönüşümüne ait kıymetli bilgiler sunduğunu söz etti.
Kazı grubu, mozaikli yerlerin devamını araştırdıktan sonra daha evvel tespit edilen Hamam-Gymnasion yapısına geçecek. Bu kısımda Osmanlı katmanlarının altında Gymnasion’un mekânsal tertibi incelenecek.

Agora’dan Kemeraltı’na uzanan 2 bin yıllık hafıza
Prof. Dr. Akın Ersoy, bugünkü Kemeraltı’nın toplumsal, kültürel ve ticari kimliğinin köklerinin Smyrna Agorası’na kadar uzandığını söyledi. Antik Smyrna Limanı’nın vakitle dolmasıyla ticari ve toplumsal ömrün Kemeraltı’na gerçek kaydığını belirten Ersoy, “Buradaki toplumsal, kültürel ve ticari hafıza yavaş yavaş Kemeraltı’na taşınıyor. Yerin bir hafızası var. Bu hafıza bugün dünyanın en büyük açık hava alışveriş merkezlerinden biri olan Kemeraltı’na ulaşıyor” dedi.

İzmir’in beklediği tiyatro
Kazı çalışmalarının değerli maksatlarından biri de Kadifekale eteklerinde bulunan 20 bin kişi kapasiteli Smyrna Tiyatrosu’nu tekrar kent ömrüne kazandırmak.
Tiyatronun oturma sıralarının kıymetli kısmının günümüze ulaştığını belirten Ersoy, “İzmirlinin Smyrna Tiyatrosu’nu beklediğini düşünüyoruz. Gücümüzün kıymetli bir kısmını buraya yönlendiriyoruz. İzmir’in ileride çok kıymetli bir sosyo-kültürel yer kazanacağını düşünüyoruz” diye konuştu.

“Büyükşehir’in dayanağı çalışmalara sürat katıyor”
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin dayanağının sadece maddi katkı olmadığını, hafriyat çalışmalarının kapasitesini de artırdığını belirten Ersoy, “İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin takviyeleri kıymetli. Zira bize arkeolojik mirasın ortaya çıkarılması konusunda sürat katıyor. Bu ne kadar artarsa o kadar fazla küme ve uzmanla çalışma imkanımız oluyor. Buna bağlı olarak arkeolojik mirasın ortaya çıkarılması da hızlanıyor. Bu açıdan Büyükşehir Belediyesi’nin katkısını çok önemsiyoruz” dedi.
Kazı alanında arkeolojik mirasın korunmasına yönelik konservasyon çalışmaları da sürüyor. Bilhassa seyahat güzergâhındaki grafitilere ilişkin sıvaların korunmasına yönelik çalışmalar yapılırken, Grafiti Salonu’nun bir kısmı belli saatlerde ziyaretçilere açılıyor.
İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümü öğrencileri de staj kapsamında ziyaretçilere Türkçe ve İngilizce bilgi veriyor.
Ersoy, İzmir’in arkeolojik mirasının ortaya çıkarılmasının ortak bir sorumluluk olduğunu belirterek, kazılara verdiği dayanak sebebiyle İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı