Beyin çiplerinin gerçek hedefi açıklandı!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, Neuralink projesiyle birlikte akıllara gelen sorular hakkında açıklamalarda bulundu.

Beyin sinyalleri yaklaşık 100 yıldır kaydediliyor!

Elon Musk’ın Neuralink projesiyle birlikte beyin-bilgisayar arayüzlerinin tekrar dünyanın gündemine oturduğunu söz eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Sosyal medyada güya bu teknoloji birinci sefer Neuralink ile ortaya çıkmış üzere bir algı oluştu. Halbuki beyin ile bilgisayar arasında bağlantı kurma fikri onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan.” dedi.

Beynin, düşündüğümüz, hareket ettiğimiz, hissettiğimiz ya da karar verdiğimiz her an elektriksel sinyaller ürettiğini hatırlatan Prof. Dr. Tarlacı, “Bu sinyaller 1920’li yıllardan beri EEG prosedürüyle kaydedilebiliyor. Fakat uzun yıllar boyunca bu karmaşık elektriksel aktivitenin içinden belli bir hareketi yahut niyeti temsil eden sinyalleri ayırt etmek mümkün değildi. 1970’li ve 1980’li yıllarda yapılan çalışmalarla birlikte, beynin makul bölgelerindeki kimi hudut hücrelerinin belli hareketlerle bağlantılı olduğu ortaya kondu. Örneğin sağa bakma, sola bakma ya da kolu kaldırma isteği oluştuğunda beynin muhakkak bölgelerinde tekrar eden elektriksel desenler oluştuğu gösterildi. Böylelikle birinci defa ‘niyet’ ile ‘hareket’ arasındaki ilişki bilimsel olarak çözümlenmeye başlandı.” formunda konuştu.

Beyin-bilgisayar arayüzü, felçli hastaların kanılarıyla aygıtları denetim etmesini amaçlıyor!

Beyin-bilgisayar arayüzünün, beynin ürettiği elektriksel sinyallerin bilgisayar tarafından tahlil edilerek bir aygıta komut vermesini sağlayan sistem olduğunu lisana getiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bu teknoloji bilhassa, ALS hastaları, omurilik felci geçiren şahıslar ile ‘locked-in sendromu’ üzere ağır felç tabloları yaşayan hastalar için geliştiriliyor.” dedi.

Amacın, kişinin hareket edemese bile sırf fikrini kullanarak dış dünyayla bağlantı kurabilmesini sağlamak olduğunu aktaran Prof. Dr. Tarlacı, “Örneğin hasta kolunu hareket ettiremese bile ‘bardağa uzanma’ niyeti beyninde oluşur. Bilgisayar bu sinyali tanır ve bir robot kolu hareket ettirerek bardağı hastanın ağzına götürebilir. Burada hareketi yapan robot olsa da komutu veren tekrar hastanın kendi beynidir.” sözlerini kullandı.

Neuralink, beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisini daha ileri taşıdı!

Beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisi hayvan deneylerinin 1970’li ve 1980’li yıllarda başladığını, 1990’lı yıllarda ise felçli hastalarda klinik uygulamalar yapılmaya başlandığını hatırlatan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “2004 yılında felçli bir hastanın sırf fikriyle robot kol kullanarak bardaktan su içebilmesi bu alandaki değerli kilometre taşlarından biri oldu.” dedi.

Yaklaşık 20 yıl evvel araştırmacıların, beyin sinyalleriyle bilgisayar fare imlecini hareket ettirmeyi başardığına değinen Prof. Dr. Tarlacı, şöyle devam etti:

“Bu sistem daha sonra geliştirilerek insanların sadece kanılarıyla bilgisayar ekranında yazı yazmaları ve e-posta göndermeleri mümkün hale geldi. Neuralink’in yaptığı en değerli katkı, büsbütün yeni bir teknoloji geliştirmekten çok mevcut sistemi daha gelişmiş ve günlük kullanıma uygun hale getirmek oldu.

Eski sistemlerde beynin üzerine yerleştirilen elektrotlar kalın kablolarla dışarıdaki bilgisayarlara bağlanıyordu. Bu sebeple çalışmalar çoğunlukla laboratuvar ortamında yapılabiliyordu. Neuralink ise bu sistemi üç değerli noktada geliştirdi. Beyindeki datalar artık dışarıya kablo yerine kablosuz olarak aktarılabiliyor. Daha evvel kullanılan sert elektrotlar yerine saç telinden bile ince ve esnek elektrotlar kullanılıyor. Bu yapı beynin doğal hareketlerine daha kolay ahenk sağlıyor. Eski sistemlerde yüzlerce sinyal kaydedilebilirken, Neuralink binin üzerinde elektrottan birebir anda bilgi toplayabiliyor. Böylelikle beynin elektriksel faaliyetleri daha detaylı tahlil edilebiliyor. Bunlara ek olarak çipin yerleştirilmesi de özel geliştirilen cerrahi bir robot tarafından yüksek hassasiyetle gerçekleştiriliyor.”

Öğrenme, çiple aktarılabilecek kadar kolay bir süreç değil!

Toplumda en çok merak edilen mevzulardan birinin de ‘Bir gün beynimize çip takılarak yabancı lisan öğrenebilecek miyiz?’ sorusu olduğuna işaret eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bugünkü bilimsel bilgiler bunun mümkün olmadığını gösteriyor. Zira beynimiz bir bilgisayar üzere tek merkezden çalışan bir sistem değil.” dedi.

Bu mevzuyu örneklendiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bir gülü düşündüğümüzde, rengi beynin görme merkezlerinde, kokusu farklı bölgelerde, dokusu diğer alanlarda, o güle ait anılar ise hafızadan sorumlu bölgelerde işlenir. Yani tek bir niyet bile beynin çok sayıda bölgesinin birebir anda çalışmasını gerektirir. Öğrenme de benzeri biçimde beynin tamamına yayılan, geçmiş tecrübeler, hisler ve yeni bilgilerle daima değişen dinamik bir süreçtir. Bu sebeple bugün sahip olduğumuz teknolojiyle bir bilgiyi direkt çiple beyne yüklemek mümkün görünmemektedir.” açıklamasını yaptı.

İnsan beynini büsbütün kopyalamak günümüz teknolojisinin çok ötesinde!

Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşulurken yapay zekânın da sıkça gündeme geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, bu iki kavram birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Tarlacı, “Günümüzde ChatGPT, Gemini yahut gibisi sistemler çoğunlukla büyük lisan modelleri olarak çalışır. Çok büyük ölçüde datayı tahlil ederek lisan kalıplarını öğrenir ve buna uygun cevap üretir. Lakin bunların insan beyni üzere şuurları, öznel tecrübeleri ya da hisleri yoktur. Bilgisayarlar beynin sadece makul hesaplama özelliklerini taklit edebilir. İnsan beyninin karmaşık çalışma biçimini bütünüyle kopyalamaları ise günümüz teknolojisinin çok ötesindedir.” diye konuştu.

Beyin çiplerinin maksadı zihin denetimi değil, felçli hastalara bağımsızlık kazandırmak!

Beyin-bilgisayar arayüzlerinin temel gayesinin insanların fikirlerini denetim etmek ya da beyne bilgi yüklemek olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Asıl amaç felç, ALS, omurilik yaralanması yahut gibisi sebeplerle hareket edemeyen şahısların günlük hayatlarını daha bağımsız sürdürebilmelerini sağlamaktır.” dedi.

Gelecekte bu teknoloji sayesinde hastaların sırf niyetleriyle bilgisayar kullanabilmesi, yazı yazabilmesi, tekerlekli sandalyesini denetim edebilmesi yahut robotik yardımcı aygıtları yönetebilmesinin mümkün olabileceğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak ‘çiple yabancı lisan öğrenmek’, ‘insanların niyetlerini değiştirmek’ ya da ‘beyni uzaktan denetim etmek’ üzere tezler bugünkü bilimsel bilgilerle desteklenmiyor.” 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı