Aşırı sıcaklar beyin işlevlerini etkiliyor!

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, aşırı sıcakların beyin işlevleri, bilişsel performans, ruh hali ve nörolojik sıhhat üzerindeki tesirleri ve korunma yolları hakkında açıklamalarda bulundu.

Aşırı sıcaklar beyne giden kan akımı ve oksijen ölçüsünü azaltabiliyor!

Beynin, beden yükümüzün yaklaşık yüzde 2’sini oluşturmasına karşın toplam gücün yaklaşık yüzde 20’sini tüketen son derece hassas bir organ olduğunu hatırlatan Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Yüksek sıcaklıklarda organizma öncelikle beden ısısını sabit tutmaya çalışır. Bu süreçte cilt damarları genişler, terleme artar ve sirkülasyon sistemi yine düzenlenir.” dedi.

Ancak aşırı sıcak şartlarda sıvı ve elektrolit kaybı ortaya çıktığında beyne ulaşan kan akımı ve oksijenlenmenin etkilenebileceğine işaret eden Alp, “Bunun sonucunda dikkat, karar verme, süreç suratı ve yürütücü fonksiyonlar üzere üst seviye bilişsel süreçlerde süreksiz bozulmalar görülebilir. Ayrıyeten sıcaklık artışı, hudut hücreleri arasındaki bağlantısı sağlayan nörotransmitter sistemlerinin çalışma istikrarını de etkileyebilir. Bu sebeple kişi kendisini daha yorgun, dalgın ve zihinsel olarak daha yavaş hissedebilir.” biçiminde konuştu.

Sıcak hava karar verme süreçlerini yavaşlatabilir!

Araştırmaların bilhassa uzun periyodik sıcak maruziyetinin dikkat, konsantrasyon, çalışma belleği ve sorun çözme performansında azalmaya yol açabileceğini gösterdiğini lisana getiren Zeynep Betül Alp, “Beyin, sıcak ortamda birebir anda hem bilişsel misyonları sürdürmeye hem de beden ısısını dengelemeye çalışır. Bu durum bir manada hudut sisteminin kaynaklarını iki farklı misyona bölmesi manasına gelir. Sonuç olarak zihinsel performans düşebilir, kusur yapma mümkünlüğü artabilir ve karar verme süreçleri yavaşlayabilir. Bilhassa yaşlı bireyler, çocuklar, kronik hastalığı olan bireyler ve yoğun zihinsel performans gerektiren işlerde çalışanlar bu tesirlerden daha fazla etkilenebilir.” tabirlerini kullandı.

Susuzluk beyin işlevlerini direkt etkiliyor!

Dehidrasyonun, yani bedenin susuz kalmasının, beyin işlevlerini direkt etkileyen değerli bir faktör olduğuna dikkat çeken Alp, şunları söyledi:

“Beynin yaklaşık yüzde 75’i sudan oluşur ve hudut hücrelerinin sağlıklı çalışabilmesi için uygun sıvı-elektrolit istikrarı gereklidir. Beden sıvısı azaldığında kan hacmi düşer ve beynin beslenmesi zorlaşabilir. Bunun yanında sodyum ve potasyum üzere elektrolitlerdeki değişimler hudut hücrelerinin elektriksel irtibatını tesirler. Sonuç olarak dikkat azalması, zihinsel yavaşlama, unutkanlık hissi, baş ağrısı, tepki müddetinde uzama ve karar vermede zahmet görülebilir. Kimi çalışmalar, hafif seviyedeki sıvı kaybının bile bilişsel performansta ölçülebilir düşüşlere yol açabileceğini göstermektedir.”

Sıcak çarpması kalıcı nörolojik hasara yol açabilir!

Sıcak çarpmasının tıbbi açıdan acil müdahale gerektiren önemli bir durum olduğuna dikkat çeken Zeynep Betül Alp, “Vücut sıcaklığı aşırı yükseldiğinde beyindeki gözetici düzenekler yetersiz kalmaya başlar.” dedi.

Bu süreçte kan-beyin bariyerinin bütünlüğünün bozulabileceğini aktaran Alp, “Sinir hücrelerinde metabolik gerilim gelişebilir ve yaygın inflamatuvar karşılık ortaya çıkabilir. Tıpkı vakitte hücresel proteinler ziyan görebilir, oksidatif gerilim artabilir ve birtakım bölgelerde ödem gelişebilir. Klinik olarak şuur bulanıklığı, konuşma bozukluğu, yönelim kaybı, davranış değişiklikleri, nöbetler ve ağır hadiselerde koma görülebilir. Tedavi gecikirse kalıcı nörolojik hasar riski ortaya çıkabilir.” açıklamasını yaptı.

Sıcak havalarda sinirliliğin arkasında hem biyolojik hem ruhsal etkenler var! 

Sıcak havalarda görülen sonluluk ve huzursuzluk üzere durumların ruhsal olarak mı yoksa nörolojik olarak mı değerlendirilebileceğine değinen Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Bu belirtileri sırf nörolojik ya da sadece ruhsal olarak sınıflandırmak doğru olmaz. Çoklukla her iki sistemin da katkısı kelam hususudur.” dedi.

Yüksek sıcaklıkların uyku kalitesini bozabileceğini, fizikî rahatsızlık hissini artırabileceğini ve kişinin gerilim toleransını azaltabileceğini vurgulayan Alp, “Bunun ruhsal sonuçları olarak gerginlik ve tahammülsüzlük ortaya çıkabilir. Öte yandan sıcaklık, beyindeki serotonin, dopamin ve öbür nörotransmitter sistemlerini de etkileyebilir. Dehidrasyon ve yorgunluk da hudut sisteminin işleyişini değiştirerek irritabiliteyi artırabilir. Bu sebeple sıcak havalarda görülen sonluluk, biyolojik ve ruhsal faktörlerin birlikte oluşturduğu bir tablo olarak değerlendirilmelidir.” diye konuştu.

Basit tedbirler, sıcak havalarda bilişsel performansın korunmasına katkı sağlıyor!

Beynimizi sıcak havanın olumsuz tesirlerinden korumak için kimi tedbirler alınabileceğini kaydeden Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Gün boyunca, susamayı beklemeden nizamlı sıvı tüketmek, bilhassa öğlen saatlerinde uzun müddet direkt güneş altında kalmamak, kapalı ortamların kâfi havalandırılmasını sağlamak, sistemli ve kaliteli uyku almak, yoğun fizikî aktiviteleri günün daha serin saatlerine planlamak gerekir. Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olan bireylerde sıcak gerilimine karşı daha dikkatli olunmalı. Terlemeyle kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin istikrarlı biçimde yerine konmasına ihtimam gösterilmeli. 

Beyin işlevlerinin sağlıklı sürdürülebilmesi için en kritik öge, bedenin sıvı ve sıcaklık istikrarının korunmasıdır. Kolay üzere görünen bu tedbirler, sıcak havalarda bilişsel performansın korunmasına ve sıcaklığa bağlı nörolojik risklerin azalmasına kıymetli katkı sağlar.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı