Gelenekten moderniteye uzanan bir kıssa: “Karagöz Beyoğlu’nda”

BEĞENDİM

ABONE OL

News

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Ali Sami’nin II.Meşrutiyet devrinde kaleme aldığı “Karagöz Beyoğlu’nda” adlı yapıtı okurlarla buluşturuyor. Klasik perdenin sonlarını aşıp yazılı kültüre adım atan Karagöz, bu defa çağdaşlaşan İstanbul’un ışıltılı ve tekinsiz labirenti Beyoğlu’nda karşımıza çıkıyor.

VBKY’nin edebiyat kitaplığı, Ali Sami imzasını taşıyan, Veli İnce ve Fatih Altuğ’un yayına hazırladığı “Karagöz Beyoğlu’nda” adlı yapıtla genişlemeye devam ediyor. Ali Sami bu çalışmada, klasik bir figürü çağdaş romanın imkânlarıyla tekrar kurarken; onu sırf bir mizah ögesi olarak değil, modernitenin cazibesi içinde arzulayan, sarsılan ve savrulan bir “insan” olarak sahneye taşıyor. II. Meşrutiyet periyodunda şekillenen bu roman, devrin cümbüş dünyasını ve toplumsal kırılmalarını çarpıcı bir atmosferle gözler önüne seriyor. Karagöz, ahlaki bir çözülüşe ve ruhsal bir savruluşa sürüklenirken, Hacivat ise onu eski dünyasına bağlayan son istikrar ögesi olarak karşımıza çıkıyor. “Karagöz Beyoğlu’nda”, eski ile yeninin, masumiyet ile sefahatin çarpıştığı trajikomik bir atmosferde, gölge perdesinden matbuata hicret eden bir figürün çağdaş edebiyattaki yine doğuşunu müjdelerken okuru İstanbul’un cümbüş ve dönüşüm haritasında eşsiz bir keşfe davet ediyor. Klasik perdenin hudutlarını aşarak yazılı kültüre taşınan Karagöz, bu kez “Karagöz Beyoğlu’nda” romanında çağdaşlaşan İstanbul’un ışıltılı ancak bir o kadar da tekinsiz labirenti Beyoğlu’nda okurun karşısına çıkıyor. Değişen İstanbul’un içinde yeni manalar ve çelişkilerle yüzleşen bir figür olarak tekrar hayat buluyor.

Kitaptan:

“Karagöz figürünün 1908 sonrası basılı kültürdeki dolaşımı Karagöz gazetesiyle hudutlu kalmamış, hem kelamlı kültürün eseri olan klasik Karagöz oyunları metne dökülmüş hem de Karagöz’ün ana karakter olduğu roman ve öyküler yazılmıştır. Bu periyotta, Karagöz sadece bir mizah gazetesinin sembolü değil, tıpkı vakitte yazılı anlatının kıymetli bir aktörü hâline gelmiştir. Üsküdar’da Karagöz Neler Görmüş, Karagöz’ün Bekçiliği veyahut Mahalle Baskını, Karagöz’ün Başına Gelenler veya Bahçe Safası, Karagöz’ün Yalova Safası, Karagöz’ün Gelin Olması, Karagöz’ün Sandalcılığı veya Kağıthane’de Dayak Yemesi ve Karagöz Evleniyor üzere eserler, bu figürün edebî metinlerde nasıl çeşitlendiğini ve hikâyeleştirildiğini gösteren değerli örneklerdir. Bu metinler, Karagöz’ün klasik konuşma yapısına dayanan doğaçlama anlatısını yazılı forma taşıyarak, hem geleneğin bir devamı olmuşlar hem de basılı kültürün yeni dinamiklerine uyarlanmışlardır… Bu yapıtların basımı ve yaygınlaşması, Karagöz’ün sadece sahne ve gazetelerde değil, roman ve kısa anlatılar yoluyla da Osmanlı okur kitlesine ulaşan bir figür hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Böylelikle, kelamlı geleneğin en değerli karakterlerinden biri, çağdaş yayıncılığın sunduğu yeni söz imkânlarıyla birleşerek edebiyatın farklı tipleri içinde kendine kalıcı bir yer edinmiştir.”

Yazar Hakkında;

Osmanlı matbuat dünyasının esaslı ailelerinden birine mensup olan Ali Sami, Matbaa-i Osmaniye müdürlerinden Bekir Sami’nin oğlu ve gazeteci Mahmut Nedim’in kardeşidir. Matbaacılık ve yayıncılık geleneği içinde yetişen muharrir, 20. yüzyılın başındaki Osmanlı mizah basınında hem müellif hem de yayıncı olarak etkin rol üstlenmiştir. Ali Sami, devrin dikkat çeken mizah yayınlarından Perde ve Geveze dergilerinin kurucu takımında yer almış; 1911-1913 yılları ortasında yayımlanan Perde dergisinin hem mesul müdürlüğünü hem de başmuharrirliğini yürütmüştür. Tıpkı vakitte bir devir Karagöz gazetesinin mesul müdürlüğü misyonunu de üstlenerek klasik Türk tiyatrosunun figürlerini basın dünyasına taşımıştır. Muharririn en kıymetli yapıtlarından biri olan Karagöz Beyoğlu’nda, Karagöz figürünün kelamlı gelenekten yazılı kültüre ve geniş anlatı formlarına geçişinin en özgün örneklerinden biri kabul edilir. Muharririn eski harfli Türkçe yayımlanmış öteki yapıtları ortasında; Karagöz Bulgaristan’da, Karagöz Otelde, Karagöz Yatakta, Karagöz Yunanistan’da, Karagöz’ün Çapkınlıkları, Karagöz Eğleniyor, Karagöz Meyhanede ve Karagöz’ün Zifaf Odası bulunmaktadır.