Okul Temelli Şiddetin Gerisinde Toplumsal Dışlanma: Ergenler Kimlik İnşasında Şiddete Yönelebiliyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İstanbul Okan Üniversitesi Psikoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Fatih Yurdalan, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da gerçekleşen okul temelli şiddet olaylarını kıymetlendirdi. Ergenlik devrinde ortaya çıkan saldırgan davranışların sırf ferdî patoloji çerçevesinde ele alınmasının yetersiz olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Yurdalan, bu tıp davranışların anlaşılabilmesi için, bireyin içinde bulunduğu toplumsal bağlamın ve bilhassa toplumsal dışlanma tecrübelerinin dikkate alınması gerektiğini söylüyor. 

“Sosyal dışlanma, bireyin manalı toplumsal münasebetlerden yoksun kalması ve ilişkin olma muhtaçlığının karşılanamaması olarak tanımlanabilir. Ergenlik periyodunda akran münasebetlerinin merkezi bir rol oynadığı göz önünde bulundurulduğunda, dışlanma tecrübeleri bireyin benlik algısı ve kimlik gelişimi üzerinde belirleyici tesirler yaratmaktadır. Bu bağlamda, süreğen dışlanma yaşantıları, bireyin kendilik kıymetine ait algılarında bozulmaya ve toplumsal dünyayı tehditkâr bir yapı olarak değerlendirmesine yol açabilmektedir.”

Dr. Öğr. Üyesi Yurdalan, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da meydana gelen şiddet olaylarının, toplumsal dışlanmanın kimlik inşası süreçleriyle nasıl iç içe geçebileceğini göstermesi açısından dikkat cazip olduğunu söz ediyor: “Aidiyet hissinin zayıfladığı durumlarda birey, kimliğini alternatif yollarla yapılandırma eğilimi gösterebilir. Bu noktada şiddet, sırf bir davranışsal reaksiyon değil, tıpkı vakitte bireyin görünürlük kazanma, denetim sağlama ve özdeğerini yine tesis etme teşebbüsü olarak fonksiyon görebilmektedir. Öbür bir sözle, şiddet aksiyonu, toplumsal olarak marjinalleşmiş birey için çarpık bir kimlik kurma stratejisine dönüşebilmektedir.”

“Sosyal olarak görünmez hale gelen bireylerin, görünürlük kazanmak
 adına yıkıcı davranışlara yönelme mümkünlüğü devam edecektir”

Bu süreçte şiddetin iletişimsel bir fonksiyon taşıdığının da göz arkası edilmemesi gerektiğini vurguluyor: “Söz konusu davranışlar, birçok vakit tabir edilemeyen duygusal yaşantıların (örneğin değersizlik, öfke, reddedilme) dışavurumu niteliğindedir. Bununla birlikte, toplumsal dışlanmanın tek başına belirleyici bir faktör olmadığı; dürtüsellik, aile içi işlevsizlikler, ruhsal dayanıklılık seviyesi ve silaha erişim üzere değişkenlerle etkileşim içinde risk oluşturduğu bilinmektedir. Sonuç olarak, okul temelli şiddet olaylarının önlenmesine yönelik müdahalelerde, sadece ferdi risk faktörlerine odaklanmak yerine, gençlerin toplumsal aidiyet tecrübelerini güçlendirmeye yönelik bütüncül yaklaşımların geliştirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, toplumsal olarak görünmez hale gelen bireylerin, görünürlük kazanmak ismine yıkıcı davranışlara yönelme mümkünlüğü devam edecektir.”

“Şiddet, bir çeşit ‘duygusal regülasyon aracı’ haline gelebilir”

 “Ergenlik periyodu, nörobiyolojik ve psikososyal değişimlerin ağır olarak yaşandığı bir evre olması nedeniyle his düzenleme açısından kırılgan bir dönemdir” diyen Dr. Öğr. Üyesi Yurdalan bu dönemde bireylerin dürtü denetim sistemlerinin şimdi tam olarak olgunlaşmadığını bu nedenle duygusal tepkiselliğin epey yüksek olduğunu tabir ediyor. “Bu dengesizlik, bilhassa gerilimli ya da tetikleyici hayat olaylarıyla karşılaşıldığında, ani ve denetimsiz davranışların ortaya çıkma riskini artırmaktadır. Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki olaylar bu çerçevede ele alındığında, şiddet davranışının sadece planlı bir akından fazla, düzenlenemeyen ağır hislerin ani bir dışavurumu olabileceği ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çeşit durumlarda birey, yaşadığı duygusal yükü sözel ya da bilişsel yollarla işleyemediği için, davranışsal bir boşaltım yoluna yönelir. Şiddet, bu bağlamda bir cins ‘duygusal regülasyon aracı’ haline gelebilir; lakin bu, son derece yıkıcı ve geri döndürülemez sonuçlar doğurur.”

Bireyin his düzenleme kapasitesinin gelişiminde aile içi irtibat örüntüleri, erken periyot bağlanma tecrübeleri, toplumsal dayanak sistemleri ve çevresel stresörlerin kıymetli rol oynadığını ekliyor: “Bu nedenle, kelam konusu şiddet olaylarını anlamlandırırken çok boyutlu bir kıymetlendirme yapmak gerekmektedir. Şiddet davranışlarının önlenmesine yönelik müdahalelerde, bireylerin his düzenleme hünerlerinin güçlendirilmesi kritik bir değere sahiptir. Okul temelli psikoeğitim programları, erken müdahale çalışmaları ve aile odaklı takviye sistemleri, bu hünerlerin geliştirilmesinde tesirli olabilir. Aksi takdirde, düzenlenemeyen hislerin davranışa dönüşme biçimi, birey ve toplum açısından ağır sonuçlar doğurmaya devam edecektir.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı