Kameralı gözlükler teknoloji mi, nezaret riski mi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İrtibat Tasarımı Kısım Lideri Prof. Dr. And Algül, giyilebilir teknolojilerin süratle yaygınlaşmasıyla birlikte gündelik hayatta daha sık kullanılmaya başlanan kameralı gözlükler konusunu kıymetlendirdi.

Kameralı gözlükler hayatını her alanına girdi

Prof. Dr. And Algül, kimi eserlerin “eller serbest” imaj alma imkânı sunduğuna dikkat çekerek, “Bu aygıtların toplumsal alanda kullanımı mahremiyet, ferdî bilgi ve nezaret tartışmalarını da karşımıza getiriyor. 2026 yılı itibariyle kameralı gözlükler; çoklukla dahili kamera, mikrofon, Bluetooth/Wi-Fi kontağı, sensörler ve birtakım modellerde yapay zekâ takviyeli yazılımlar ile donatılmış durumda. Kullanıcılar bu aygıtlarla fotoğraf ve görüntü çekebiliyor, ses kaydı alabiliyor ve kimi modellerde imajları anlık olarak toplumsal medyada paylaşabiliyor.” dedi.

Bu aygıtların, içerik üretimi, bağlantı, eğitim ve teknik dayanak sağlama alanlarında kullanılabildiğini söz eden Prof. Dr. Algül, “Cihazların kullanıcının gözünden görüyormuş üzere manzaraları kayıt altına alması, aygıtları öteki kameralardan farklı bir pozisyona yerleşmesini sağlıyor.” tabirinde bulundu.

Sıradan bir aksesuar mı, yoksa potansiyel bir nezaret aracı mı?

Uzmanlara nazaran kameralı gözlüklerin sırf bir teknoloji eseri değil, birebir vakitte potansiyel bir nezaret aracı olarak değerlendirildiğine işaret eden Prof. Dr. Algül, “Kamera kaydının birden fazla vakit fark edilmemesi, etraftaki bireylerin isteği dışında görüntülenmesine yol açıyor. Bu durum, Michel Foucault’nun ‘sürekli gözetim’ fikrini ve Shoshana Zuboff’un ‘gözetim kapitalizmi’ kavramını da tekrar gündeme taşıyor.” diye konuştu.

Kameralı gözlüklerle alınan manzaralar şahsî bilgi sayılır mı?

Türkiye’de yürürlükte olan 6698 sayılı Şahsî Bilgilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) nazaran, kimliği belli yahut belirlenebilir bir bireye ilişkin her türlü bilginin ferdî bilgi sayıldığına vurgu yapan Prof. Dr. And Algül, şöyle devam etti:

“Bu kapsamda, yüz manzarası, ses kaydı, pozisyon bilgisi içeren imajlar ferdî bilgi olarak bedellendiriliyor. Bilhassa yüz manzarası ve ses kaydı, kişinin kimliğini direkt ortaya koyabildiği için biyometrik bilgi kapsamında değerlendirilebiliyor ve özel nitelikli ferdî data statüsüne giriyor. KVKK’ya nazaran kameralı gözlük kullanan bireyler, açık istek almadan kayıt yapmamalı, özel alanlarda (ev, okul, hastane gibi) imaj almaktan kaçınmalı, kaydedilen dataları gayesi dışında kullanmamalı, manzaraları müsaadesiz paylaşmamalı. Aksi durumların hem idari hem de cezai sorumlulukları ortaya çıkabiliyor.”

Sosyal medyada paylaşım ve sonuçları

Kameralı gözlüklerle çekilen imajların toplumsal medyada paylaşılmasının, kişilik haklarının ihlali, dijital linç, yanlış bağlamda kullanım ve bilgi güvenliği ihlalleri üzere önemli riskleri ortaya çıkardığını tabir eden Prof. Dr. Algül, “Özellikle kamusal alanlarda çekilen imgelerin bağlamından koparılarak paylaşılması, bireyler için prestij kaybına yol açabiliyor.” dedi.

Gizli çekim ve dijital taciz riski… 

Uzmanların, kameralı gözlüklerin bilinmeyen çekim ve dijital taciz hedefiyle berbata kullanılabileceği ikazında bulunduğunu lisana getiren Prof. Dr. And Algül, “Kadınlar ve çocuklar açısından bu aygıtlar habersiz imaj alma, takip ve gözetleme ve dijital şiddet ve taciz risklerini artırabiliyor. Bu durum, teknolojik ilerlemenin toplumsal cinsiyet ve çocuk güvenliği perspektifiyle birlikte ele alınması gerekliliği konusunu karşımıza çıkarıyor” diye konuştu.

Kameralı gözlük kullananlar nelere dikkat etmeli?

“Kameralı gözlük kullanmak isteyenler, görünür bir halde aygıtın kullanımda olduğunu ve kayıt aldığını belirtmeli, kalabalık ve özel alanlardan kayıt almamaya ihtimam göstermeli, bahse ait hukuksal sıkıntılar ve sonların farkında olmalı, çekilen imgelerdeki şahıslardan paylaşım öncesi açık istek metni alınmasına ehemmiyet vermeli.” diyen Prof. Dr. Algül, “Kameralı gözlüğün müsaadesiz kullanımı fark edildiğinde kayıt yapan uyarılmalı, alınan kayıtların kanıt olacak nitelikte belgelenmesi, gereksinim halinde kolluk kuvvetlerine, savcılığa ve KVKK’ya bahis iletilmeli.” halinde ihtarda bulundu.

Kameralı gözlük teknoloji mi, hudut ihlali mi?

Prof. Dr. And Algül, “Kameralı gözlükler, gerçek kullanıldığında yaratıcı üretim ve bağlantı açısından değerli fırsatlar sunuyor. Lakin denetimsiz kullanım, bu aygıtları mahremiyet ihlali ve nezaret aracı haline getiriyor. Asıl sorun kameralı gözlüğün sunduğu imkanlarla manzaraları teknik ve uygulama açısından elde edebilmek değil, husus teknoloji değil; husus etik, hukuksal şuur ve kullanıcı sorumluluğu olarak karşımıza çıkıyor.” biçiminde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı