Yeni Sıkıntı Ortağımız Yapay Zekâ (mı?)

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Günümüzde birçok kişi sadece bilgi edinmek için değil; tasalarını paylaşmak, bağlantı problemleri hakkında düşünmek, yaşadığı olayları pahalandırmak yahut kendisini daha düzgün hissetmek emeliyle yapay zekâ destekli sohbet uygulamalarına başvuruyor. Bu durum “Yapay zekâ ile dertleşmek ruhsal gereksinimlerimizi karşılar mı?” sorusunu da gündeme taşıdı. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi’nden Uzm. Kln. Psikolog Nadide Demiral, yapay zekânın ruh sıhhati alanında destekleyici bir araç olabileceğini lakin profesyonel ruhsal takviyenin ve insan bağlarının yerini tutamayacağını söylüyor. 

Duyguları Yazıya Dökmek Psikolojik Farkındalığı Destekleyebilir

Uzm. Kln. Psikolog Demiral, psikoloji perspektifinden değerlendirdiğinde, yapay zekânın kimi ruhsal gereksinimlerin karşılanmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Bilhassa kolay ulaşılabilir olması, şahısların kanılarını yargılanma korkusu yaşamadan tabir edebilmesine imkan sağlayabiliyor. Hisleri yazıya dökmek, yaşanan olayları farklı açılardan kıymetlendirmek ve kişinin kendi kanılarını daha sistemli biçimde ele alması, ruhsal farkındalığı destekleyebilen metotlar arasında. Bu sebeple yapay zekâ ile yapılan yazışmalar, kimi bireyler için kısa periyodik rahatlama sağlayabiliyor ve kanılarını organize etmelerine yardımcı olabiliyor.

Araştırmalar Ne Söylüyor?

2024 ve 2025 yıllarında yayımlanan birtakım araştırmalarda, yapay zekâ dayanaklı sohbet uygulamalarını kullanan kişilerde yalnızlık hissinde azalma, his düzenlemede süreksiz düzgünleşme ve gerilim seviyelerinde kısa periyodik düşüş bildirildi. Lakin mevcut bilimsel bulgular, bu tesirlerin kalıcı bir ruhsal güzellik hali sağladığını göstermiyor. Uzm. Kln. Psikolog Demiral’a nazaran yapay zekânın ruh sıhhati alanındaki potansiyeli sadece dayanak sunmasıyla hudutlu değil. Büyük lisan modellerinin kaygı, tasa, öfke ve ıstırapla alakalı kimi düşünce 

ve davranış örüntülerini modelleyebilmesi, insan psikolojisinin muhakkak süreçlerinin daha denetimli ve tekrarlanabilir biçimde araştırılmasına da imkan sağlayabilir. İnsan üzerinde yürütülmesi etik açıdan mümkün olmayan kimi deneylerin yapay sistemler üzerinden modellenmesi, psikopatolojideki düzeneklerin anlaşılmasına katkı sunabilecek yeni bir araştırma alanı oluşturuyor. Ancak yapay zekânın bir duyguyu modelleyebilmesi, o duyguyu hakikaten yaşadığı manasına gelmiyor. İnsanlarda tasa ve ıstırap; geçmiş yaşantılar, bağlar, bedensel tecrübeler ve olaylara yüklenen manalarla birlikte şekilleniyor.

Yapay Zekâ: Psikoterapinin Yerini Tutabilir mi?

Uzm. Kln. Psikolog Demiral, yapay zekânın bir terapistin yerini alamayacağını vurgulayarak, psikoterapinin sırf bilgi ve tavsiye vermekten ibaret olmadığının altını çiziyor ve şunları söylüyor: “Terapötik münasebetin temelinde güven, empati, anlaşılma ve şartsız kabul bulunuyor. Yapay zekâ empati kuruyormuş üzere görünen cevaplar üretebilse de gerçek manada hisler yaşamıyor; ayrıyeten vücut lisanı, ses tonu ve başka sözel olmayan irtibat ögelerini bir terapistin değerlendirdiği biçimde ele alamıyor. Bu sebeple bilim dünyasına nazaran yapay zekânın ruh sıhhati alanında en sağlıklı kullanımı, profesyonel dayanağın yerine geçmesi değil; gerektiğinde bu takviyesi tamamlayan bir araç olarak konumlanmasıdır.”

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı