Yaşlı Bireyleri Geriatrik Kırıklardan Koruyan 20 Teklif

Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte geriatrik kırıklar da giderek daha sık görülmeye başladı. Bilhassa kolay konut kazaları ve düşük güçlü düşmeler sonrası ortaya çıkan kırıklar; hareket kaybından bağımsız ömrün sona ermesine kadar önemli sonuçlara yol açabiliyor. Memorial Bodrum Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Serkan Akçay, geriatrik kırıkların sırf ortopedik bir sorun olmadığını, birebir vakitte yaşlı bireylerin ömür kalitesini ve genel sıhhatini direkt etkileyen kıymetli bir halk sıhhati sorunu olduğunu belirterek husus hakkında bilgi verdi.

Yaşla birlikte kemikler daha kırılgan hale geliyor

İleri yaşla birlikte kemik mineral yoğunluğunda doğal bir azalma meydana gelmektedir. Bilhassa menopoz sonrası bayanlarda hızlanan osteoporoz, kemiklerin daha hassas ve kırılgan hale gelmesine neden olmaktadır. Uzmanlara nazaran birçok yaşlı birey kemik erimesi yaşadığını fakat kırık oluşana kadar fark etmemektedir. Kemik kalitesindeki düşüşe ek olarak kas gücünün azalması, istikrar sorunları ve reflekslerde yavaşlama da düşme riskini artırmaktadır. Bu durum bilhassa kalça ve omurga kırıkları açısından önemli tehlike oluşturmaktadır.

En tehlikeli kırıkların başında kalça kırığı geliyor

Geriatrik yaş kümesinde en sık görülen kırıkların başında kalça kırıkları gelmektedir. Kolay bir düşme sonrası oluşabilen bu kırıklar, yaşlı bireyin uzun müddet yatağa bağımlı kalmasına neden olabilmektedir. Uzmanlar, kalça kırığı sonrası birinci bir yıl içinde vefat oranlarında bariz artış görülebildiğine dikkat çekmektedir. Bunun temel nedenleri ortasında; hareketsizliğe bağlı gelişen enfeksiyonlar, kas kaybı, damar tıkanıklıkları ve genel sıhhat durumunun bozulması yer almaktadır. Kalça kırıklarının yanı sıra şu kırık tipleri de ileri yaşta sık görülmektedir:

Evdeki saklı tehlikeler kırık riskini artırıyor

Uzmanlara nazaran geriatrik kırıkların en değerli nedeni düşmelerdir. Bilhassa konut ortamındaki birtakım küçük ihmaller önemli sonuçlara yol açabilmektedir. Risk oluşturan en önemli faktörler şunlardır:

Sarkopeni yaşlılarda bilinmeyen bir tehdit oluşturuyor

Yaşlanmayla birlikte görülen kas erimesi yani “sarkopeni”, geriatrik kırıkların oluşumunda kıymetli rol oynamaktadır. Kas gücünün azalması hem düşme ihtimalini artırıyor hem de kırık sonrası düzgünleşme sürecini zorlaştırır. Uzmanlar bilhassa ileri yaş kümesinde nizamlı yürüyüş, direnç idmanları ve istikrar çalışmaları yapılmasının hayati değer taşıdığını vurgulamaktadır.

Tedavide en kıymetli maksat hastayı süratle ayağa kaldırmak

Geriatrik kırıklarda tedavi planı; kırığın tipi, hastanın genel sıhhat durumu ve günlük ömür beklentisine nazaran belirlenmektedir. Günümüzde birçok hastada cerrahi tedavi ön plana çıkmaktadır. Cerrahi tedavide şunlar amaçlanır: 

Tedavide vida-plak sistemleri, intramedüller çiviler ve bilhassa kalça kırıklarında protez uygulamaları tercih edilebilmektedir. Kimi özel durumlarda ise ameliyatsız tedavi uygulanabilir. Stabil kırıklar yahut ameliyat riski yüksek hastalarda alçı, ortez, ağrı denetimi ve fizik tedavi teknikleri kullanılabilmektedir.

Kırıkları önlemek mümkün

Uzmanlara nazaran geriatrik kırıkların büyük kısmı alınacak bu kolay tedbirlerle önlenebilmektedir;

  1. Kemik sıhhatinizi koruyun
  2. Düzenli kemik yoğunluğu ölçümü yaptırın
  3. Kalsiyum düzeyinizi denetim ettirin eksikse destek alın
  4. D vitamini düzeyinizi denetim ettirin eksikse destek alın
  5. Güneş ışığından gereğince faydalanın
  6. Gerekirse osteoporoz tedavisine başlayın
  7. Düşme riskini azaltın
  8. Ev içi aydınlatmayı güçlendirin
  9. Kaymaz halılar tercih edin
  10. Banyoya tutunma barları yerleştirin
  11. Kaymayan tabanlı ayakkabılar kullanın
  12. Aktif hayattan vazgeçmeyin
  13. Haftada en az 150 dakika fizikî aktivite yapın
  14. Düzenli yürüyüş alışkanlığı kazanın
  15. Denge ve direnç antrenmanlarını ihmal etmeyin
  16. Tai-chi ve pilates üzere dengeyi artıran aktiviteleri değerlendirin
  17. Düzenli denetimleri ihmal etmeyin
  18. Görme ve işitme muayeneleri yaptırın
  19. Kullanılan ilaçları sistemli gözden geçirin
  20. Nörolojik ve kardiyolojik değerlendirmeleri aksatmayın
Yaşlı bireylerin bağımsız hayatı korunabilir

Uzmanlar, geriatrik kırıkların yaşlı bireylerde sadece fizikî değil ruhsal ve toplumsal tesirler de oluşturduğunu belirtmektedir. Bilhassa hareket kaybı sonrası gelişen yalnızlık, özgüven kaybı ve bağımlılık hissi ömür kalitesini önemli formda etkileyebilir. Lakin erken teşhis, gerçek tedavi ve esirgeyici tedbirler sayesinde yaşlı bireylerin etkin ve bağımsız ömürlerini uzun yıllar sürdürebilmeleri mümkün olabilmektedir.

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı