Yapay zeka irtibatı dönüştürüyor!

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla Bağlar ve Tanıtım Kısım Lideri Doç. Dr. Özge Uğurlu,  yapay zekâ ile kurulan bağlantının bireylerin toplumsal marifetleri, empati kapasitesi ve dikkat süreçleri üzerindeki tesirlerine ait dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. 

İletişimde denetim artıyor, sabır ve müzakere zayıflayabiliyor

Doç. Dr. Özge Uğurlu, yapay zekâ ile kurulan bağlantının, günümüz bağlantı pratiklerini gerek sürat ve erişilebilirlik açısından gerekse ilişkisellik biçimleriyle dönüştürdüğünü tabir ederek, “Bu dönüşüm, bağlantının tabiatında yer alan karşılıklılık, belirsizlik ve duygusal etkileşim üzere ögelerin yine tanımlanmasına yol açabilmektedir. Yapay zekâ ile bağlantı kuran birey, çoğunlukla kendisine uyumlanan, çelişmeyen ve anında cevap üreten bir muhatapla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, bireyin irtibatta denetim hissini artırırken, gerçek insan bağlantılarının kaçınılmaz modülü olan bekleme, ahenk sağlama, sabretme ve müzakere etme maharetlerinin zayıflamasına neden olabilmektedir.” dedi.

Dinlemek yerine talep eden bir pozisyona geçiyoruz

Yapay zekâ araçlarının ağır kullanımının dinleme maharetleri üzerinde de dönüştürücü bir tesir oluşturduğuna işaret eden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Etkili irtibat, sırf kendini hakikat söz etmeyi değil, tıpkı vakitte karşısındaki kişiyi gerçek anlamaya yönelik etkin bir dinleme sürecini gerektirir. Halbuki yapay zekâ ile kurulan bağlantıda birey, birçok vakit dinleyen değil, talep eden ve yanıt bekleyen pozisyonundadır. Daima süratli geri bildirim almaya alışan bireyler, gerçek bağlantı ortamlarında karşısındaki kişinin kendini tabir etme sürecine kâfi sabrı göstermekte zorlanabilir. Bu durum, irtibatın derinliğini azaltan, kesintili ve yüzeysel etkileşim biçimlerinin yaygınlaşmasına neden olabilmektedir.” tabirinde bulundu.

Hızlı geri bildirim, dikkat müddetini kısaltabiliyor

Anında karşılık veren yapay zekâ sistemlerinin, dikkat ve odaklanma süreçlerini de yine şekillendirdiğini kaydeden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Hızlı geri bildirim döngüleri, bireyleri kısa periyodik dikkat kalıplarına alıştırmakta, düşünme, anlamlandırma ve karşılık üretme üzere bilişsel süreçlerin zayıflamasına yol açabilmektedir. Bu bağlamda irtibat, giderek hızlanan lakin birebir ölçüde yüzeyselleşen bir pratik haline gelme riski taşımaktadır. Meğer tesirli irtibat, sırf süratli cevap üretmeyi değil, birebir vakitte manası derinlemesine kurmayı da gerektirmektedir.” diye konuştu.

Empati simüle edilebiliyor fakat gerçek bağ kurulamıyor

Empati ve duygusal söz açısından değerlendirildiğinde yapay zekâ ile irtibatın, paradoksal bir yapı sergilediğini de anlatan Uğurlu, “Bir yandan bireylere kendilerini daha rahat söz edebilecekleri, yargılanmadıkları bir alan sunarken başka yandan gerçek bağlantının temelini oluşturan duygusal karşılıklılığı zayıflatabilmektedir. Yapay zekâ empatiyi simüle edebilir fakat empati karşılıklı tecrübe ve bağ kurma süreçlerini içermektedir. Bu nedenle yapay zekâ ile kurulan bağlantı, empatik kapasitenin gelişimini desteklemekten fazla sınırlama riskini de beraberinde getirebilmektedir.” dedi. 

Konforlu irtibat, toplumsal dayanıklılığı azaltabilir

Yapay zekâ kullanımının toplumsal bağlantı maharetleri üzerindeki en değerli risklerinden birinin, bireylerin düşük riskli ve yüksek denetim içeren konforlu irtibat ortamlarına alışması olduğunu da lisana getiren Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Gerçek hayatta bağlantı, yanlış anlaşılmalar, bağlantı kazaları, duygusal tansiyonlar ve çatışmalar üzerinden öğrenilen bir süreçtir. Bu tecrübelerden uzaklaşmak, bireylerin iletişimsel dayanıklılıklarını zayıflatabilir ve toplumsal etkileşimlerden kaçınma eğilimini artırabilir.” halinde konuştu. 

Yapay zekâ tamamlayıcı olmalı

İletişim marifetlerinin korunabilmesi için yapay zeka kullanımının istikrarlı olması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Yapay zekâ, bilgiye erişim ve üretkenlik açısından etik istikametten kabul edilebilir sonlar içerisinde değerli bir takviye sunmaktadır. Yapay zekâ, insan bağlarının yerini alan bir alternatif olarak değil, tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmelidir. Bağlantı marifetlerinin sürdürülebilmesi için bireylerin yüz yüze etkileşim, faal dinleme, empati kurma ve sabır geliştirme üzere pratikleri gündelik hayatta deneyim etmeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, bağlantının insani boyutunun korunabilmesi, bu teknolojinin nasıl ve ne ölçüde kullanıldığıyla direkt bağlıdır.” halinde kelamlarını tamamladı.

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı