Tüketici Eserleri ve Perakendede Karlılık ve Büyümenin Yeni Anahtarı Yapay Zeka

Tüketici odaklı şirketlerin kârlı büyümeye giden seyahatleri son yıllarda giderek daha da zorlaşıyor. Bireyler alışveriş yaparken fiyat/performans oranına eskisine nazaran çok daha fazla değer veriyor. Maliyetlerdeki dalgalı seyir sürerken; satış kanalları, üreticiler ve markaların satışları konusunda emniyetli bir gelecek projeksiyonu yapmaları giderek güçleşiyor.

Güncel pazar ortamında yapay zeka; tüketicilerin eseri arama, alternatifleri karşılaştırma ve satın alma kararı verme biçimlerini değiştirerek perakendeciler için bu baskıyı daha da artırıyor. Tüketici eserleri ve perakende kesimlerindeki şirketler; inovasyon ve pazarlamadan ticari planlamaya, stok yenilemeden eserin rafta bulunabilirliğine kadar birçok işlevde pilot uygulamalar başlatıyor, yapay zeka casuslarını test ediyor ve tahliller uyguluyor. Lakin yeniden de çok az şirket, ölçeklenebilir seviyede somut bir paha yaratmayı başarabiliyor. Tüm bu gelişmeler aslında yapay zeka teknolojisini kritik ticari kararlarına uygulayabilen şirketler için yeni bir rekabet avantajı yaratıyor.

Rakiplerden Ayrışma Yapay Zeka ile Gerçekleşecek

BCG ve CGF'nin raporuna nazaran, gelecekte rekabet avantajı; eser ve hizmet portföyünü genişletmekten yahut daha karmaşık yapay zeka modelleri geliştirmekten değil, yapay zekayı işletmenin temel ticari süreçlerine entegre ederek ölçeklenebilir bedel yaratmaktan geçecek. Rapor, sürdürülebilir rekabet avantajı sağlayan şirketlerin yapay zekayı sırf teknoloji yatırımı olarak değil, iş süreçlerini dönüştüren stratejik bir yetkinlik olarak konumlandırdığına dikkat çekiyor. Bu kapsamda yapay zeka; inovasyon süreçlerini hızlandırma, talebi daha isabetli iddia etme, pazarların gereksinimlerine uygun ürün seçimini geliştirme ve fizikî ile dijital kanallar arasında kesintisiz operasyon yürütme üzere alanlarda şirketlere değerli avantajlar sunuyor. Rapora nazaran bu yetkinlikler, perakende kesiminde sürdürülebilir bedel yaratmanın ve yatırım getirisini artırmanın temel ögeleri arasında yer alıyor. BCG tahliline nazaran, yapay zeka uygulamalarının kıymet zinciri boyunca gelişmesi ile; ambalajlı tüketici eserleri şirketlerinde 220 ila 350 baz puan, perakendecilerde ise 180 ila 360 baz puan arasında kümülatif EBIT tesiri yaratabilir. Casus tabanlı yapay zeka yetkinliklerinin daha da gelişmesiyle bu potansiyelin yaklaşık 1,7 katına çıkabileceği öngörülüyor.

Rakamlarla Yapay Zeka Olgunluğu: Hangi Sektör Ne Kadar İlerde?

Stratejik danışmanlık ve yapay zeka uzmanlığını bir araya getirerek şirketlerin büyük ölçekli dönüşümleri muvaffakiyetle yönetmesini destekleyen BCG'nin tahlillerine nazaran, yapay zeka yatırımlarında ölçeklenme ve operasyonel başarıda şirketler arasında önemli bir ayrışma mevcut:

• Ambalajlı Tüketici Ürünleri Sektörü Geriden Geliyor: Ambalajlı tüketici eserleri şirketlerinin %76'sı hâlâ pilot uygulama ve/veya keşif etabında bulunuyor. Yapay zekayı operasyonlarında manalı ölçekte hayata geçirebilenlerin oranı ise sadece %18. Şirketlerin %6'sı ise dönüşümde şimdi başlangıç yahut erken pilot basamağında bulunuyor.
• Perakendede Keskin Bir Ayrışma Var: Perakende bölümünde şirketler iki kümeye ayrılıyor. Sektördeki başkan oyuncuların %45'i yapay zeka tahlillerini ölçekleyerek finansal tesir yaratmayı başarırken, %40'lık büyük bir kesim ise dönüşüme şimdi neredeyse hiç başlamamış. Geri kalan %15 ise keşif etabında.
• Yatırımın Getirisi (ROI) Ölçümündeki Büyük Eksiklik: Şirketlerin %53'ü tüketici odaklı yapay zeka yatırımlarının getirisini (ROI) resmi olarak ölçmüyor. Yatırımlarının finansal getirisini ölçen şirketlerde ise ROI oranları dikkat cazibeli. Çalışmada iştirakçilerin %16'sı 2 ila 5 kat arasında, %11'i ise 5 kattan fazla ROI elde ettiğini belirtiyor.

CEO, CMO ve Stratejik Liderler İçin Yapay Zeka Çözüm Yol Haritası

BCG, şirket başkanlarının "pilot uygulama tuzaklarından" kurtulması ve yapay zekayı operasyonel bir kâr merkezine dönüştürmesi için şu stratejik aksiyonları öneriyor:

Yapay Zeka Yatırımlarını Kazanılması Hedeflenen Belirli Alanlara Yönlendirmek: Pek çok şirkette yapay zeka faaliyetleri, en stratejik süreçleri hedeflemiyor. Ambalajlı tüketici eserleri yöneticilerinin %50'sine yakını eser inovasyonu sürecini en stratejik alan olarak görmesine karşın, yalnızca %11'i inovasyonda yapay zeka kullanıyor. Perakendecilerde de benzeri bir uyumsuzluk mevcut; önderlerin %46'sı "tekliften eser seçimine" sürecini kritik görürken, bu alanda yapay zekayı ölçekleyenlerin oranı %34'te kalıyor. Bu datalar, yapay zeka yatırımları ile şirketlerin stratejik öncelikleri arasında değerli bir uyumsuzluk bulunduğuna işaret ediyor.

Dönüşüm Derinliğini Belirlemek: Liderlerin dönüşüm gayesini üç seviyede uygulaması gerekiyor: Mevcut işe yapay zeka eklemek (Deploy), iş yapış formunu büsbütün yine tasarlamak (Reshape) ve yeni iş modelleri/teklifler icat etmek (Invent). En büyük ve ölçülebilir kâr marjı artışı, kritik işlevlerin yapay zeka ile baştan aşağı yine tasarlanmasından (Reshape) geliyor. Şirketlerin az sayıda ve yüksek tesirli “Reshape” ve “Invent” yatırımlarına odaklanmasının ehemmiyeti vurgulanıyor.

Rolleri, İş Gücü Stratejisini ve Operasyon Modelini Yeniden Tasarlamak: Yapay zeka analitik ve tekrarlayan vazifelerin değerli kısmını üstlendikçe, insan emeğinin odağı da değişiyor. Çalışanların ve yöneticilerin sorumlulukları giderek kontrol, muhakeme, orkestrasyon ve ilgi idaresi üzere alanlara kayıyor. Şirketlerin bu değişimi sırf misyon tariflerini güncelleyerek değil, işlevler arası gereksinimleri gözeten bütüncül bir iş gücü ve yetkinlik stratejisiyle yönetmesi gerekiyor.

Veri Varlıklarını Uygulamalarla Eş Zamanlı Geliştirmek ve Teknoloji Ekosisteminde Tutarlılık Sağlamak: Şirketlerin kusursuz bir bilgi altyapısı oluşmasını bekleyerek yapay zeka uygulamalarını ertelemek yerine, data varlıklarını uygulamalarla paralel biçimde geliştirmesi gerekiyor.

BCG Yönetici Ortağı Erdener Ortan rapora ait şunları ekledi: “Türkiye’de yapay zekanın üst seviye yöneticilerin gündemine net biçimde girdiğini görüyoruz. Lakin şirketlerin kıymetli bir kısmı hâlâ pilot ve erken kullanım etabında. Perakendede yapay zeka daha çok talep iddiası, stok idaresi, fiyatlama ve mağaza operasyonları üzere alanlarda kullanılırken; tüketici eserleri şirketlerinde ise yapay zeka kullanımı tedarik zinciri, üretim ve ticari planlama üzere süreçlerde yoğunlaşıyor. Olgunluk arttıkça yapay zekanın verimlilik yaratımının ötesine geçerek inovasyonu hızlandıran, tüketici etkileşimini güçlendiren ve büyümeyi destekleyen süreçlere yayılmasını bekliyoruz.

Bu dönüşümde, önceliklerini net bir halde belirlemiş ve bu önceliklerde yapay zekadan paha elde etme dileği yüksek şirketlerin başkalarına nazaran önde olduğunu görüyoruz. Lakin dal genelinde yapay zeka ile kıymet yaratma seyahati şimdi başlangıç etabında. Münasebetiyle bugün geride olan şirketler için hâlâ değerli bir fırsat penceresi bulunuyor; lakin bu pencere sınırsız değil. 

Yapay zeka yatırımlarını şirketleri için en kıymetli etkiyi getirebilecek alanlara odaklayan, aktif bir ROI bakış açısıyla yöneten, ve sırf teknolojik tahliller geliştirmekle yetinmeyip iş yapış biçimlerini de yapay zeka ile tekrar tasarlayan şirketler, hem operasyonel hem de finansal performans açısından rekabette değerli avantajlar elde edecekler.”

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı