Toplumsal alakalar mutluluğun anahtarı kabul ediliyor

Mutluluk ve âlâ oluşun global ölçekte yine düşünüldüğünü belirten İstanbul Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Kısmı Öğretim Üyesi, İş ve Örgüt Psikoloğu Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Mutluluk artık sırf ferdî bir his değil; kamu siyasetlerinin ve kalkınma anlayışının merkezinde yer alan bir göstergedir” dedi.

Son yıllarda memnunluk araştırmalarında bilhassa toplumsal ilgilerin gücü, toplumsal itimat, ekonomik eşitsizlik ve dijital hayatın tesirleri üzere bahislerin öne çıktığını belirten Uzunkoca, “Araştırmalar yalnızlık ve toplumsal izolasyonun memnunluğu değerli ölçüde düşürdüğünü, toplumlarda itimat seviyesi yükseldikçe ortalama mutluluğun arttığını ve ekonomik eşitsizliklerin yüksek olduğu toplumlarda memnunluk seviyelerinin daha düşük olduğunu göstermektedir” dedi.

İstanbul Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi, İş ve Örgüt Psikoloğu Ülfet Uzunkoca, 20 Mart Dünya Memnunluk Günü münasebetiyle yaptığı değerlendirmede memnunluk kavramının global ölçekte nasıl ele alındığını, kalkınma anlayışındaki dönüşümü ve memnunluk araştırmalarının temel dinamiklerini kıymetlendirdi.

Mutluluk, sırf kişisel bir tecrübe değil

20 Mart’ın, Birleşmiş Milletler tarafından 2012 yılında Memleketler arası Memnunluk Günü olarak ilan edildiğini hatırlatan Uzunkoca, “Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 66/281 sayılı kararıyla kabul edilen bugün, memnunluk ve güzel oluşun insanların hayatında kozmik bir maksat olarak görülmesi gerektiğine dikkat çekmektedir. Bu yaklaşım, mutluluğun sadece kişisel bir tecrübe değil; tıpkı vakitte kamu siyasetlerinde dikkate alınması gereken bir düzgün oluş göstergesi olduğunu vurgulamaktadır” dedi.

Kalkınma anlayışı değişiyor

Dünya Memnunluk Günü’nün ortaya çıkışında Bhutan’da geliştirilen kalkınma yaklaşımının tesirli olduğunu belirten Uzunkoca, “Bhutan, 1970’li yıllardan bu yana ülkelerin muvaffakiyetinin sırf Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ile ölçülmesinin kâfi olmadığını savunarak bunun yerine ‘Gross National Hapiness - Ulusal Mutluluk’ anlayışını önermiştir. Bu yaklaşıma nazaran, kalkınma sırf ekonomik büyümeyle değil, toplumsal refah, çevresel sürdürülebilirlik ve ruhsal yeterli oluş üzere ögelerin birlikte değerlendirilmesiyle mana kazanmaktadır. Bu perspektif, bilhassa 2010’lu yıllardan itibaren milletlerarası siyaset tartışmalarında daha görünür hâle gelmiştir” diye konuştu.

20 Mart’ın sembolik anlamı

20 Mart tarihinin seçilmesinin de sembolik bir mana taşıdığını söz eden Uzunkoca, “Bu tarih, gece ve gündüzün eşit olduğu ilkbahar ekinoksuna denk gelmektedir. Ekinoksun temsil ettiği istikrar fikri, refahın ve uygun oluşun toplumlar ortasında istikrarlı biçimde paylaşılması gerektiğini hatırlatan güçlü bir semboldür” dedi.

Mutluluk siyasetlerin merkezine alınıyor

Dünya Memnunluk Günü’nün temel emelinin memnunluğu kamu siyasetlerinin kıymetli bir amacı olarak tanımlamak olduğunu belirten Uzunkoca, “Bu yaklaşım; ekonomik büyümenin yanı sıra uygun oluş göstergelerinin dikkate alınmasını, yoksulluğun azaltılmasını, eşitsizliklerin düşürülmesini ve sürdürülebilir kalkınma ile ruhsal yeterli oluşun birlikte düşünülmesini teşvik etmektedir. Bu nedenle her yıl bu tarihlerde World Happiness Report yayımlanarak global ölçekte uygun oluş dataları tahlil edilmektedir” dedi.

2026’nın teması: Toplumsal medya ve mutluluk

Bu yılın temasının “sosyal medya ve mutluluk” olarak belirlendiğini söz eden Uzunkoca, “Bu tema, dijital etkileşimlerin memnunluk ve düzgün oluşla bağlantısını gündeme taşımakta; toplumsal medyanın hem yaratabileceği zorluklara hem de daha yapan, daha şuurlu ve daha olumlu kullanım biçimlerine dikkat çekmektedir. Birebir vakitte çevrim içi ortamda kurulan alakalarda gösterilen ihtimamın, kullanılan lisanın ve yapılan tercihlerin kişisel ve toplumsal seviyede fark yaratabileceğine işaret etmektedir. Bu tarafıyla tema, daha memnun ve daha nazik bir toplumsal ortamın sırf yüz yüze değil, dijital dünyada da birlikte inşa edilebileceğini vurgulamaktadır” diye konuştu.

Mutluluk ölçülebilir bir kavram

Dünya Memnunluk Raporu’nun bilimsel datalara dayandığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Dünya Memnunluk Raporu, Oxford Üniversitesi bünyesindeki Uygun Oluş Araştırma Merkezi (Wellbeing Research Centre) tarafından, Gallup, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Tahlilleri Ağı (UN Sustainable Development Solutions Network) ve bağımsız bir editör kurulu ile iş birliği içinde yayımlanmaktadır. Raporda büyük ölçüde Gallup World Poll dataları kullanılmakta ve 150’den fazla ülkeden data toplanmaktadır. Memnunluk ölçümünde temel olarak ‘Cantril Merdiveni’ ismi verilen ömür kıymetlendirme sorusu kullanılmaktadır. Bireylerden ömürlerini 0 ile 10 ortasında bir merdivende değerlendirmeleri istenmektedir” dedi.

Altı temel değişken belirleyici oluyor

Mutluluk seviyelerini açıklamada altı temel değişkenin öne çıktığını tabir eden Uzunkoca, “Kişi başına düşen gelir, toplumsal takviye, sağlıklı yaşam beklentisi, hayat seçimlerinde özgürlük, cömertlik ve yolsuzluk algısı memnunluğu belirleyen temel faktörler ortasında yer almaktadır. Bilhassa toplumsal takviye, bireylerin sıkıntı vakitlerde güvenebilecekleri birinin varlığı açısından memnunluk üzerinde güçlü bir tesire sahiptir” dedi.

Kalkınma anlayışında yeni perspektif

Psikoloji açısından bakıldığında Dünya Memnunluk Günü’nün kıymetli bir paradigma değişimini de temsil ettiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ülfet Uzunkoca, “Uzun mühlet kalkınma anlayışında ‘ekonomik büyüme → düzgün oluş’ formunda kurulan bağ, giderek ‘iyi oluş → sürdürülebilir toplum’ perspektifiyle tekrar düşünülmeye başlanmıştır. Bu yaklaşım mutluluğun sadece ferdi bir his olarak değil, birebir vakitte kamu siyasetleri, iktisat ve toplumsal gelişim açısından kıymetli bir gösterge olarak ele alınmasına katkı sağlamaktadır” dedi.

Sosyal bağlantılar mutluluğun anahtarı

Son yıllarda memnunluk araştırmalarında bilhassa toplumsal alakaların gücü, toplumsal itimat, ekonomik eşitsizlik ve dijital ömrün tesirleri üzere hususlar öne çıktığını belirten Uzunkoca, “Araştırmalar yalnızlık ve toplumsal izolasyonun memnunluğu kıymetli ölçüde düşürdüğünü, toplumlarda inanç seviyesi yükseldikçe ortalama mutluluğun arttığını ve ekonomik eşitsizliklerin yüksek olduğu toplumlarda memnunluk seviyelerinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Ayrıyeten bilhassa genç nesillerde toplumsal medya kullanımı ile uygun oluş ortasındaki bağ de giderek daha fazla araştırılan bir alan haline gelmiştir” diye konuştu.

En keyifli ülkeler neden önde?

Dünya memnunluk sıralamalarında muhakkak ülkelerin öne çıktığını tabir eden Uzunkoca, “Finlandiya, Danimarka, İzlanda, İsveç ve Hollanda üzere ülkeler ekseriyetle birinci sıralarda yer almaktadır. Bu durumun gerisinde güçlü toplumsal güvenlik sistemleri, yüksek toplumsal inanç ve istikrarlı iş-yaşam bağlantısı üzere faktörler bulunmaktadır” dedi.

İyi oluş, sürdürülebilir toplumların anahtarı

Psikoloji açısından bu sürecin kıymetli bir paradigma değişimini temsil ettiğini vurgulayan Uzunkoca, “Uzun yıllar ‘ekonomik büyüme düzgün oluşu getirir’ anlayışı hâkimdi. Günümüzde ise ‘iyi oluş sürdürülebilir toplumları oluşturur’ yaklaşımı öne çıkmaktadır. Bu da mutluluğun sırf ferdi bir his değil; toplumsal gelişimin temel göstergelerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı