Hz. Mevlâna’nın 752. Vuslat Yıldönümü Şeb-i Arûs “Dostluk” Söyleşisi Üsküdar Üniversitesi’nde gerçekleştirildi!

Üsküdar Üniversitesi Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü ve Kerim Vakfı iş birliğiyle düzenlenen Hz. Mevlâna’nın 752. Vuslat Yıldönümü Şeb-i Arûs Haftası kapsamındaki “Dostluk” temalı söyleşi, Nermin Tarhan Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Programa akademisyenler, öğrenciler ve Mevlâna dostları ağır ilgi gösterdi.

Etkinliğin açılış konuşmasını yapan Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Yönetim Üst Kurulu Lideri Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Mevlâna’nın iletilerinin hala güçlü formda günümüze seslendiğini belirterek, “752 yıl sonra hala güya manevi tasarrufu devam ediyor, bugünümüze bildiriler vermeye devam ediyor” dedi.

“Mevlâna’yı bu vakte getirip bugünün sorunlarını çözebilir miyiz?”

Günümüz dünyasının krizlerini Mevlâna’nın kıymetleriyle anlamanın kıymetine dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Biz Hz. Mevlâna’yı ele alırken; alıp Hz. Mevlâna’nın vaktine gidip o günün kaidelerinde bugünün sorununu çözmek değil de Hz. Mevlâna'yı bu vakte getirip bugünün koşullarındaki bugünün sorunlarını Hz. Mevlâna'nın ölçüleriyle, kıymetleriyle, asıllarıyla çözebilir miyiz diye düşünmeye çalışıyoruz daha çok. Bu nedenle Hz. Mevlâna bu çağda önemli iletiler veriyor. Mevlâna bir devrimciydi, zihinsel dönüşüm yaptı.” diye konuştu.

ABD’de gençler ortasında artan yağma ve şiddet olaylarına atıfta bulunarak, bu davranışların ardındaki toplumsal tansiyonu tabir eden Prof. Tarhan, “ABD'de gençler, bisikletli gençler çete kuruyorlar, bir markete giriyorlar, soyuyorlar. Neden gençlerde bu türlü bir şey oluyor? Dünyada 62 aile bütün dünya kaynaklarının yüzde 50’sine hükmediyor. Fevkalade bir gelir eşitsizliği var. Bu nedenle dünyada önemli bir servet düşmanlığı başladı.” sözünde bulundu.

Hz. Mevlâna’nın öğretisini ‘mindfulness’ ismi altında okullarda okutuyorlar

Bu tablo karşısında Batı’da tahlil arayışlarının hızlandığını söyleyen Prof. Dr. Tarhan, şöyle devam etti:

“ABD’de seçkin liselerde çocuklar ders ortasında Mindfulness’a götürülüyor; farkındalık, affedicilik, empati, şükran günlüğü… Bunların hepsini öğretiyorlar. Aslında Hz. Mevlâna’nın öğretisini ‘mindfulness’ ismi altında okullarda okutuyorlar. Bunları okullarda, lisede öğretiyorlar. Biz Türkiye'de bunu başlatamadık ama… Bu aslında kendini tanımak ve kendine dönmek demektir. Çağdaş global sistem ise daima olarak ‘Şunu al memnun ol, bunu elde et memnun ol, sahip ol keyifli ol’ iletisini veriyor. Meğer tasavvuf kültürü memnunluğu dış nedenlere değil, iç nedenlere bağlamayı öğretir. Bilirsiniz; uçurtmayı uçuran rüzgâr değil, rüzgâra karşı alınan konumdur. Olaylara karşı nasıl pozisyonlandığımız belirleyicidir.”

Tasavvufun beşere içten gelen güçle hareket etmeyi öğütlediğini söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “Mevlâna, bu hakikati pek çok kıssa ile anlatır. Ayrıyeten Mevlâna’ya nazaran insanı harekete geçiren şey para, çıkar yahut hırs değil, sevgi olmalıdır. Ünlü pergel metaforu ile bunu açıklar: Bir ayağın hakikatte sabit olsun, başka ayağın alemde dolaşsın. Yani idealist ol ancak tıpkı vakitte gerçeklerden kopma. Bu da Mevlâna’nın çağımıza verdiği değerli iletilerden biridir. Mevlâna, acının nasıl dönüştürülebileceğini de öğretir. Çağdaş sistem acıyla ‘savaşmayı’ önerir: hastalıkla savaş, kanserle savaş… Halbuki acıya hakikat manası katabilirsek, onu yönetebilir hale geliriz.” dedi.

Acıyı manalandırmak ve yönetmek gerekir

Konuşmasında acıyı anlamlandırma konusuna da değinen Prof. Tarhan, “Bir insan bir acı yaşadığında, bir musibetle ya da hastalıkla karşılaştığında, bu duruma yanlışsız manası yükleyebilirse, o acı onun için yönetilebilir bir hale gelir. Aksi durumda ise acı, denetim edemeyeceği bir güce dönüşür; kişi daima tetikte olur, uyanıklığı hiç düşmez, gerilim düzeyi yükselir ve bu da hastalığı daha da ağırlaştırır. Lakin kişi, denetim edebileceği yüksek bir güce inanırsa; her şeyi bilen ve yöneten bir kudretin bu olayı bilinmeyen bir hikmetle karşısına çıkardığını düşünürse, ‘Ümitsiz ve karamsar olmamalıyım’ diyebiliyorsa, işte buna keşfedici ümitsizlik denir. İnsan bazen ağır bir hastalığa yakalanır, tabipler zorlayıcı şeyler söyler. Bu türlü vakitlerde kişinin acıya mana katması, acıyı yönetilebilir hale getirir ve onun yol açabileceği ruhsal problemleri en aza indirir. Hz. Mevlâna’nın da daima vurguladığı budur. Ayrıyeten Mevlâna, zihinsel esneklik dediğimiz ‘kognitif fleksibilite’yi öğretir. Olaylar karşısında esnek olmayı, değişimle uğraş etmek yerine değişimi yönetmeyi tavsiye eder. Zira değişime en çok direnen bireyler, fikir katılığı yüksek olan, inatçı kimselerdir.” diye konuştu.

Hz. Mevlâna’nın öğretilerinde bağışlayıcılık değerli bir yer tutuyor

Hz. Mevlâna’nın öğretilerinde, çağdaş müspet psikolojideki affedicilik modülüne misal biçimde bağışlayıcılığın kıymetli bir yer tuttuğunu anlatan Prof. Dr. Tarhan, “İnsanın affedebileceği şeyler olduğu üzere affedemeyeceği yükler de vardır. Affedemediği durumlarda kişi, bu yükü mantıklı bir çerçeveye oturtmalı; gücünün yetmediği noktalarda ise teslimiyete yönelip vakti kendisine yardımcı kılmalıdır. Zira intikam almanın yollarından biri de başarılı olmaktır. İnsan muvaffakiyete ulaştığında, onu sevmeyenler üzülür; bu da bir cins ‘sessiz intikam’dır. Bu nedenle öç peşine düşmek yerine maksatlara yönelmek daha kıymetlidir.” tabirinde bulundu.

Mevlâna ilahi aşkı merkeze aldı

Mevlâna’nın ilahi aşkı, insanın Allah’ı tanımasını ve O’na yönelmesini merkeze aldığını kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “Ona nazaran insanın dünyadaki asıl emeli aşka yönelmektir. Lakin günümüzde aşk yolu bazen tehlikeli bir yoldur; kişi denetimsizce bu yola düşerse savrulabilir. Bu yüzden Mevlâna’ya nazaran aşk yoluna girmeden evvel kişinin acz ve fakr halini fark etmesi gerekir. Yaratıcı karşısında kendi zaafını, yoksunluğunu ve zayıflığını bilmek; kalbini sırf O’na bağlayabilmek… Aşkın elbette dereceleri vardır. Mevlâna’nın aşkı bir tepeyi temsil eder. Bizim için ise Allah’ı anmak yalnızca ibadet anlarında değil, her nefeste, her halde mümkün olmalıdır.” biçiminde konuştu.

“İhlâs, meleklerin bile yazamadığı bir sırdır”

Mevlâna’nın aşk ve ihlâs anlayışına da vurgu yapan Prof. Dr. Tarhan, tasavvufun samimiyet ve gönül safiyeti üzerine kurulu olduğunu hatırlattı.

Prof. Dr. Tarhan, “Cüneyd-i Bağdadî, ‘İhlâs o denli bir sırdır ki şeytan bilemez ki bozsun, melek bilemez ki yazsın’ der. Mevlâna da kalbin pusulasını sırf Hakk’a çevirmeyi öğütler.” dedi.

Söyleşi “Dostluk” temasıyla devam etti

Açılış konuşmasının akabinde program, Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Emine Yeniterzi ve Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı Cemalnur Sargut’un iştirakiyle gerçekleştirilen “Dostluk” söyleşisiyle devam etti.

Söyleşinin başlangıcında Prof. Dr. Emine Yeniterzi, manalı bir hayat sürmek için dostluğun vazgeçilmez bir gereksinim olduğunu lisana getirerek, “Hayatı derin bir biçimde yaşamak, manalı hale getirmek için dosta gereksinimimiz var, dostlara muhtaçlığımız var. Namazın, orucun bile kazası var fakat dosttan uzakta geçirilen vakitlerin kazası olmuyor. Dostu bulunca sıkı sarılmak gerekiyor.” dedi.

Dostlar birbirini geliştiriyorlar, birbirini yüceltiyorlar

Mevlâna ve Şems-i Tebrîzî dostluğuna özel bir vurgu yapılan söyleşide Prof. Dr. Yeniterzi, “Hz. Mevlâna dört medresede birden ders veren bir akademisyendi aslında. Şems-i Tebrîzî ile tanıştıktan sonra gönül ilmini elde ediyor. Demek ki dostluk muazzam bir dönüşüm tıpkı vakitte. Yani dostlar birbirini geliştiriyorlar, birbirini yüceltiyorlar.” diye konuştu.

Pakistan’ın ulusal şairi Dr. Muhammed İkbâl’i örnek vererek dostluğun birebir vakit yahut tıpkı coğrafyada yaşanmasa bile gerçekleştiğini belirten Prof. Dr. Emine Yeniterzi, “Sohbet, dostluğun bir aracıdır. Cenab-ı Hak ile sohbet etmek istersek Kur’ân-ı Kerîm okuruz, Hz. Peygamber ile sohbet için hadis kitaplarını, Mevlâna ile sohbet için de Mesnevî’yi okuyabiliriz” dedi. "Dosttan gelen her şeyi lütuf ya da kahır ayırt etmeksizin nimet kabul etmek, nimet yerine koymak gerekiyor" diyen Yeniterzi, “Dost kazanmak için evvel bizim bir dost olmamız lazım. Gönüller fethederek, uygunluklar yaparak, gerçek dostluklar göstererek Cenab-ı Hak'ın dostluğunu da kazanabiliriz. Ve o bu dünyada kazanılabilecek en büyük hayır.” tabirinde bulundu.

Prof. Yeniterzi kelamlarına şöyle devam etti: “Hakiki dostluk, insanın ilahî ahlâka bürünmesiyle yani Allah’ın “Rahmân ve Halîm” isimlerinin kulda tecelli etmesiyle ortaya çıkar. Dostluk; merhamet, cömertlik, vefa, affedicilik üzere Allah’ın sıfatlarının beşerde yansımasıdır. Bu sebeple dostluk, bir bakıma ahlâkî ibadettir. İnsan dostunun gönlünü aldığında, aslında Hak’la ünsiyete yaklaşır. Kısaca dostluğun özü: sevgi ve ihlâstır, ayet ve hadislerde bildirilen ülkü Müslümanın ahlâkî özellikleridir.”

“Dost Allah’tır”

Rektör Danışmanı Cemalnur Sargut, dostluğun temelinde ilahi bir bağın yattığını belirterek, “Dost Allah’tır ya da Allah için bir ortaya gelenlerdir... Dost itimat demektir, sadakat demektir. Allah'tan öbür hiç kimseye güvenilmez. Lakin Allah için bir ortada olanlar Allah'a ve arkadaşına güvenirler. Bu çok değerli bir şey. Zira o ona sadıktır. Dost çok büyük bir sevgi. Hiç diğer bir şey beklememek, hiç kimseye yaranmak için hareket etmemek, yalnızca Allah için hareket etmek demektir.” dedi.

Cemalnur Sargut, Hz. Musa kıssası üzerinden gerçek dostluğun yalnızca Allah isteği için yapılan hizmetle mümkün olduğunu tabir ederek, dostluğun temelinde karşılıklı edep ve hürmet olduğunu belirtti ve "Dost olmak, kardeş olmaktan çok üstün bir seviye" yorumunda bulundu.

Dosta küsülmez…

Dost olmayı bilmek gerektiğine de işaret eden Sargut, “Dost kusurlarını görmez. Dost hakkında makûs düşünmez. Dostuna karşı daima düzgün temenniler içinde olur. Dostun geçmiş yanılgı ve kusurlarını karıştırmaz. Dostunu kusur ve günahlardan ötürü ayıplamaz. Dostunu hor görmez. Dostunun ayıbını kendi ayıbı olarak görür. Cennete dostuyla gitmek ister. Dostuna Allah'ın çizdiği hudutlara saygıyı hatırlatır. Dostuna manevi makamlarını gizlemesini söyler. Dostuna haksız yere düşmanlık edene dostça yaklaşmaz. Dostu geldiğinde ayağa kalkar. Dostuna asla palavra söylemez. Dostunu dua eder. Kin ve düşmanlık asla beslemez. Onu hürmetle dinler. İmtihan etmeye kalkmaz. Makûs bir şey yaptığında tövbe etmiş olacağını düşünür ve onu hiç anmaz. Dostuna küsmez. Dostunu cezalandırmaz. Güzel ahlak en büyük özelliktir.” diye anlattı.

Söyleşide, Mesnevî’den öykülerle dostluk bağlarının derinliği ve ilahi muamelelere sabır gösterilmesi gerektiğini anlatan Cemalnur Sargut, “Hz. Mevlâna bütün öğretileriyle bize bunu öğretti: Yalnız Allah. Öteki hiçbir şey yok. Öfke yok, kin yok, nefret yok. Hz. Mevlâna bize çok büyük örnek. Mesnevî çok büyük örnek.” dedi.

Kalabalık yalnızlığa karşı manevi çözüm

Modern dünyanın getirdiği "kalabalık yalnızlık" kavramı üzerine de konuşan Cemalnur Sargut, maneviyattan uzaklaşmanın insanları yalnızlığa sürüklediğini savundu.

Cemalnur Sargut, “Yalnızlık bu sene herkesin bana sorduğu bir şey. Halbuki yalnızlık diye bir şey yok ki. Yalnızlık yok. Nasıl yalnız olabiliriz? Sahibimizle berabersek nasıl yalnız olabiliriz? Ancak hiç tanışmamışlar ki. Sahipleriyle hiç tanışmamışlar. Allah var. Allah daima var.” diye konuştu.

Gençlere yönelik tavsiyelerde bulunan Sargut, ailelerin çocuklarına bırakabileceği en kıymetli çeyizin manevi hayat olduğunu kelamlarına ekledi.

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı