Her 10 mavi yakalıdan 7’si “Çocuğum benim işimi yapmasın” diyor!
Yirmi birinci yüzyılın birinci çeyreği, yalnızca teknolojinin değil, sınıfların yine tanımlandığı bir periyot oldu. Bir yanda uzaktan çalışan, küresel fırsatlarla hareket eden, dijital iktisadın “yeni beyaz yakalıları”; öbür yanda hayatını fabrika vardiyasına, taşeron sistemine ya da depo koridoruna sığdıran “alın teri sınıfı”. Marketing Türkiye için Research Istanbul’un gerçekleştirdiği “Mavi Yaka Türkiye” araştırması, bu yeni sınıf farkının en keskin aynalarından birini sunuyor.Sabit saatler, değişken hayatlarAraştırma sonuçları gösteriyor ki; Türkiye’deki mavi yakalıların yüzde 64’ü sabit saatlerde, yüzde 25’i vardiyalı, yüzde 12’si proje bazlı yahut dönemsel çalışıyor. Yani iş ritimleri sistemli, ancak hayatları değil.Katılımcıların üçte biri son bir yılda iş değiştirmeyi düşündüğünü, beşte biri ise etkin olarak iş aradığını söylüyor.Hayatta kalma ekonomisi Katılımcıların yaklaşık yarısı servis, yemek kartı yahut fazla mesai fiyatı üzere temel yan haklara sahip. Fakat özel sıhhat sigortası oranı yüzde 36’da kalıyor, prim yahut bonus alanlar yüzde 28, yıl sonu ikramiyesi alanlar ise sadece yüzde 19.“Elde ettiğiniz gelir aylık masraflarınızın ne kadarını karşılıyor?” sorusu karşısında iştirakçilerin yüzde 21’i “Gelirim giderlerimin yalnızca bir kısmını karşılıyor” karşılığını verirken yüzde 39’luk bir kesim gelirim masraflarımı ucu ucuna karşılıyor diyor. İstediğim meblağda birikim yapabiliyorum diyenlerin oranı ise yüzde 16.Katılımcıların yüzde 29’u ek gelir için farklı işlerde çalıştıklarını lisana getirirken, en çarpıcı bilgi de karşımıza çıkıyor: Her 10 şahıstan 6’sı, 20 bin TL’lik beklenmedik bir harcamayı borçlanmadan karşılayamayacağını tabir ediyor.Sendikal sessizlik, dijital dayanışmaAraştırmaya nazaran iştirakçilerin yüzde 86’sı hayatları boyunca hiç sendika üyesi olmamış. Şu anda bir sendikaya üye olanların oranı ise yüzde 11.Bu durum sessiz bir pasifliğe işaret etse de dünyada farklı işler oluyor. Çalışanlar artık dayanışmayı “dijital topluluklar” üzerinden kuruyor. Facebook kümeleri, Telegram kanalları, forumlar…Güvencesizlik iktisadında tüketici psikolojisiKatılımcıların yüzde 28’i işini kaybetme tasası taşıyor. Bu oran, global endekslerdeki “anxiety economy” eğilimine teğe bir denk düşüyor. Bu tasa, tüketim davranışını da değerli bir halde etkiliyor:
- “Deneyim ekonomisi” yerini “temel gereksinim ekonomisi”ne bırakıyor.
- Lüks değil, dayanıklılık kıymetli hale geliyor.
- Markalarla duygusal bağ yerini “güvenilir pratiklik” arayışına bırakıyor.