“Hayır” diyememek tükenmişlik ve bastırılmış öfkeye dönüşebilir

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Hayır dersem aramız bozulur, berbat biri olduğumu düşünür, beni fikirsiz zanneder…” Bu tıp niyetler, pek çok insanın günlük hayatında zihnini meşgul ediyor. Diğerlerini üzmemek ismine kendi muhtaçlıklarını daima erteleyen bireyler, vakitle fark etmeden duygusal yüklerini artırabiliyor. Daima anlayış gösteren, sorumluluk alan ve herkese yetişmeye çalışan bu bireyler dışarıdan fedakâr görünse de; uzun vadede tükenmişlik, bastırılmış öfke ve münasebet sorunları yaşayabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Klinik Psk. İlayda Kutevu, “hayır” diyememenin ruhsal sebeplerini ve sağlıklı hudutlar oluşturmanın kıymetini anlattı.

Hayır demek sebep bu kadar güç?

Birçok kişi için “hayır” demek sırf bir isteği reddetmek değildir. Tıpkı vakitte karşı tarafı üzmek, hayal kırıklığına uğratmak ya da alakanın ziyan göreceğinden telaş etmek manasına gelebilir. Bu sebeple kişi kendi gereksiniminden çok, karşısındaki insanın vereceği reaksiyona odaklanır. Bilhassa çocukluk devrinde “uyumlu, fedakar ve herkesi düşünen” davranışlarıyla takdir gören bireyler, yetişkinlikte de kendi gereksinimlerini geri planda bırakmaya daha yatkın olabilir. Fakat bu durum sadece çocuklukla açıklanamaz; iş hayatı, arkadaşlık alakaları ve romantik bağlar de bu davranış kalıbını pekiştirebilir.

Suçluluk hissetmeniz yanlış yaptığınız manasına gelmeyebilir

“Hayır” dedikten sonra hissedilen suçluluk hissinin temelinde birçok vakit karşı tarafın hislerinden kendimizi sorumlu hissetmek yatar. Halbuki empati kurmak ile karşımızdaki kişinin sorumluluğunu üstlenmek tıpkı şey değildir. Bir insanın üzülmesi, ona ziyan verdiğimiz manasına gelmez. Bazen suçluluk hissi, yanlış bir davranışın değil; birinci defa sağlıklı bir hudut koymanın doğal sonucu olabilir.

Sürekli evet demenin görünmeyen bedeli

Herkese yetişmeye çalışan beşerler birçok zaman güçlü ve yardımsever olarak görülür. Fakat daima diğerlerinin gereksinimlerini öncelemek vakitle kişinin kendi muhtaçlıklarını fark edememesine sebep olabilir. Bu süreç çoklukla bir anda değil; yavaş yavaş gelişir. Evvel yorgunluk başlar, akabinde isteksizlik, motivasyon kaybı ve duygusal tükenmişlik ortaya çıkar. Bastırılan gereksinimler ise vakitle kırgınlık ve öfkeye dönüşebilir. 

Her sorunu çözmeye çalışmak karşı tarafa da ziyan verebilir

Bir alakada daima tahlil üreten, yük alan ve toparlayan kişi olmak birinci bakışta fedakârlık üzere görünse de uzun vadede bağlantı istikrarını bozabilir. Zira bir taraf daima sorumluluk üstlendiğinde, öteki taraf farkında olmadan daha az sorumluluk almaya başlayabilir. Sağlıklı bağlantılarda takviye olmak değerlidir; fakat diğerinin tüm yükünü taşımak değil.

Sınır koymak ilgileri bitirmez, güçlendirir

Uzun yıllar uyumlu ve fedakar olarak tanınan şahıslar hudut koymaya başladığında etraflarından şaşkınlık, kırgınlık yahut reaksiyon görebilir. Fakat karşı tarafın bu değişime alışmaya çalışması, hudut koymanın yanlış olduğu manasına gelmez. Değişen sadece kişinin davranışı değil, tıpkı vakitte yıllardır süren alakanın dengeleridir.

Hayır demeyi öğrenmek bencillik değildir

Psikolojik olarak sağlıklı olmak, her isteğe “evet” demek ya da herkesi mutlu etmeye çalışmak değildir. Sağlıklı olan; kendi vaktini, gücünü ve duygusal kapasitesini de hesaba katabilmektir. Kendi gereksinimlerine alan açabilen şahıslar sırf kendilerini korumaz; birebir vakitte daha istikrarlı, daha sürdürülebilir ve daha sağlıklı bağlantılar kurabilir.

Hayır demek öğrenilebilen bir bağlantı becerisidir

Peki, ne vakit ve nasıl “hayır” demelisiniz? Bir talep sizi fizikî ya da duygusal olarak zorluyorsa, istemediğiniz halde sırf suçluluk hissiyle “evet” diyorsanız, kendi gereksinimlerinizi daima ertelemek zorunda kalıyorsanız yahut bu isteği kabul etmek sizde huzursuzluk yaratıyorsa, hudut koymanın vakti gelmiş olabilir. Kendinize şu soruyu sorun: “Bunu hakikaten istediğim için mi kabul ediyorum, yoksa karşımdakini kırmamak için mi?” Eğer yanıtınız ikincisiyse ve bu durum size yük, huzursuzluk ya da tükenmişlik hissettiriyorsa, “hayır” demek hem kendinize hem de bağlantınıza karşı sağlıklı bir adım olacaktır.

Öncelikle unutulmamalıdır ki “hayır” demek kaba olmak ya da alakayı reddetmek manasına gelmez. Sağlıklı bir hudut koyarken uzun açıklamalar yapmak yahut kendinizi daima savunmak zorunda değilsiniz. Karşınızdaki kişinin talebini anladığınızı tabir ettikten sonra, kendi durumunuzu kısa ve net bir formda lisana getirebilirsiniz. Örneğin; “Bu bahiste sana yardımcı olmayı isterdim fakat şu an buna vakit ayıramıyorum.” ya da “Şu an buna evet diyemeyeceğim.” üzere açık ve saygılı tabirler kafidir. Unutmayın, her “hayır” aslında nitekim değer verdiğiniz şeylere söylenmiş bir “evet”tir. Kendi sonlarınızı korumak bencillik değil; ruh sıhhatinizi, gücünüzü ve alakalarınızı sürdürülebilir kılmanın en değerli yollarından biridir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı