Gençlik yaşta değil, ruhta!

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, ruhsal yaş ile kronolojik yaşın farkı; toplumsal münasebetler, yeni tecrübeler ve ömürle kurulan bağın gençlik hissi üzerindeki tesiri hakkında açıklamalarda bulundu.

İnsan ruhu, hissettiği yaştadır!

Günümüzde yaş almanın birden fazla vakit sırf takvim yaşı üzerinden değerlendirildiğini aktaran Dr. Günay Hajiyeva, “Oysa kimi beşerler 30 yaşında hayattan kopmuş üzere görünürken, kimileri 70 yaşında bile ömür gücüyle etrafına ilham verebiliyor. Bunun nedeni sadece biyolojik faktörler değil; kişinin ruhsal yaşı, ömürle kurduğu bağ ve zihinsel esnekliğidir. Zira insan ruhu, hissettiği yaştadır.” dedi.

Psikolojide yaş kavramının sırf kronolojik yaştan ibaret olmadığına dikkat çeken Dr. Hajiyeva, “Kronolojik yaş, takvim üzerindeki yaşımızı tabir ederken; biyolojik yaş vücudumuzun fizikî durumunu gösterir. Bir de ruhsal yaş vardır. Ruhsal yaş, kişinin kendisini duygusal ve zihinsel olarak nasıl hissettiğiyle ilgilidir. İnsan zihni, kendisine daima anlatılan kıssalara inanma eğilimindedir. ‘Artık çok yaşlandım’, ‘benden geçti’, ‘geç kaldım’ üzere fikirler zihni geri çekerken; ‘hâlâ öğrenebilirim’, ‘hayatımda yeni başlangıçlar olabilir’, ‘önümde hoş yıllar var’ niyetleri zihinsel canlılığı dayanaklar.” formunda konuştu.

Zihin yaş aldığı için değil; durağanlaştığı için yaşlanır! 

Zihnin yaş aldığı için değil; durağanlaştığı için yaşlandığını lisana getiren Dr. Günay Hajiyeva, “Öğrenme isteğinin kaybolması, merak hissinin azalması, heyecan hissinin yok olması zihinsel yaşlanmayı hızlandıran değerli etkenlerdir.” dedi.

Tekdüze ömür biçiminin de bu süreci desteklediğini söz eden Dr. Hajiyeva, şöyle devam etti:

“Her günün bir evvelkinin tekrarı hâline gelmesi, zihni ‘otomatik pilot’ sistemine geçirir. Otomatik pilot kısa vadede itimat hissi verse de uzun vadede ömür sevincini azaltabilir. Zira zihin yenilik ister; yeni tecrübeler karşısında uyarılır, öğrenir ve canlı kalır.

Birçok insanın ‘yılların nasıl geçtiğini anlamadım’ demesinin nedeni de budur. Beyin, yeni olmayan bilgileri kaydetme gereksinimi duymaz. Günler birbirinin birebir hâline geldiğinde vakit algısı silikleşir. Bu durum vakitle kronik gerilim, tükenmişlik ve duygusal donukluk hissine yol açabilir.”

İnsanın her yaşta yeni başlangıçlar yapabilmesi mümkün! 

Toplumda yaşla ilgili kalıplaşmış birçok iletinin da ruhsal yaşlanmayı hızlandırabildiğine işaret eden Dr. Günay Hajiyeva, “‘Artık bu yaştan sonra olmaz’, ‘senin yaşın geçti’ üzere telaffuzlar insanların ömürle bağını zayıflatabiliyor.” dedi.

Oysa insanın her yaşta yeni başlangıçlar yapabileceğini kaydeden Dr. Hajiyeva, “40 yaşında yeni bir meslek öğrenmek, 50 yaşında yine âşık olmak, 60 yaşında üniversite okumak ya da 70 yaşında yeni bir projeye başlamak mümkündür. Ruhsal yaşımızı takvim yaşımızdan biraz daha genç tutabilmek, hayat gücümüzü korumamıza yardımcı olur.” açıklamasını yaptı.

Hangi yaşta olursak olalım, merak ettiğimiz şeyleri denemekten vazgeçmemek gerekir!

Ruhsal olarak genç kalmanın en değerli yollarından birinin yeni tecrübelere açık olmak olduğunu vurgulayan Dr. Günay Hajiyeva, “Bu tecrübelerin büyük ve hayat değiştirici olması gerekmez. Daha evvel gidilmemiş bir yerde kahvaltı yapmak, farklı bir yoldan yürümek, yeni beşerlerle tanışmak ya da yeni bir hobi edinmek bile zihni canlandırır. Zira beyin her yeni tecrübede dopamin salgılar. Dopamin sırf memnunlukla bağlı değildir; birebir vakitte ömür gücünü ve motivasyonu destekleyen kıymetli bir nörotransmitterdir.” dedi.

İlk sefer yaşanan hislerin da insanı canlı tuttuğu bilgisini veren Dr. Hajiyeva, şunları söyledi:

“Gençlik devrindeki heyecanların unutulmamasının nedeni de budur. Birinci kere yapılan şeyler zihinde daha güçlü iz bırakır. Bu nedenle hangi yaşta olursak olalım, merak ettiğimiz şeyleri denemekten vazgeçmemek gerekir.

İç konuşmalarımız da ruhsal yaşımız üzerinde güçlü bir tesire sahiptir. Zihin en çok kendi iç sesimizi dinler. Daima yorgunluk, tükenmişlik ve ümitsizlik bildirileri veren bir iç ses vakitle zihni buna inandırır. Buna karşılık ‘henüz bitmedi’, ‘hâlâ öğrenebilirim’, ‘yeni bir devir başlayabilir’ üzere fikirler zihinsel dayanıklılığı artırır. Yapılan birtakım araştırmalar da kendisini kronolojik yaşından daha genç hisseden bireylerin uzun vadede hastalıklara yakalanma riskinin daha düşük olabileceğini gösteriyor.”

İnsanları hayatımızdan çıkarmak yerine münasebetleri müdafaaya çalışmak daha sağlıklı olabilir! 

İnsan zihninin yalnız yaşamak için tasarlanmadığını hatırlatan Dr. Günay Hajiyeva, “Sosyal bağlantılar, aidiyet hissini güçlendirir ve kişinin ömürle bağını canlı meblağ. Günümüzde kişiselleşme ve yalnızlaşma giderek artıyor olsa da kaliteli bağlar ruh sıhhati açısından büyük ehemmiyet taşır. Bir kahkaha, bir sohbet, bir anı paylaşımı ya da bir göz teması bile kişinin kendisini canlı hissetmesine katkı sağlar. Bu nedenle insanları hayatımızdan süratlice çıkarmak yerine alakaları onarmaya ve bağları muhafazaya çalışmak daha sağlıklı olabilir.” dedi.

Fiziksel hareketin ruhsal gençliğin değerli bir kesimi olduğuna değinen Dr. Hajiyeva, “Spor yapmak, dans etmek, yürümek ya da vücudu hareket ettiren rastgele bir aktivite hem zihinsel hem duygusal sıhhati dayanaklar. Hareket sayesinde telaş seviyesi azalır, depresif belirtiler hafifler ve zihinsel esneklik artar. İnsan hareket ettikçe yaşadığını daha güçlü hisseder.” sözlerini kullandı.

İnsanın gerçek yaşı, ruhunun hissettiği yaştır!

Bir öteki kıymetli noktanın ise gelecekle bağ kurabilmek olduğuna vurgu yapan Dr. Günay Hajiyeva, “İnsan, geleceğe dair planları olduğu sürece ömür gücünü korur. Bu planların büyük olması gerekmez. Bir arkadaş buluşması, torunla yapılacak bir seyahat, başlanacak bir kurs ya da izlenecek bir sinema bile zihni canlı tutabilir. Gelecek hissini kaybetmemek, ruhsal olarak genç kalmanın temel ögelerinden biridir.” dedi.

Genç hissetmenin, yaşın gerçekliğini inkâr etmek manasına gelmediğinin altını çizen Dr. Hajiyeva, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Elbette herkesin bir biyolojik ve kronolojik yaşı vardır. Yaş almak birebir vakitte tecrübe, olgunluk ve deneyim kazandırır. Lakin ruhsal yaşlanma farklı bir kavramdır. Ruhsal yaşlanma; hayata karşı merakın, heyecanın ve umudun kaybolmasıdır.

Beden vakitle yaş alır; bunu durdurmak mümkün değildir. Fakat ruh, merak ettiği, öğrendiği, heyecan duyduğu ve beşerlerle bağ kurmaya devam ettiği sürece genç kalabilir. Bu nedenle ruhsal yaşımızı genç tutmak için hayatın içinde kalmaya, yeni tecrübelere açık olmaya, toplumsal bağlarımızı güçlendirmeye ve zihnimize umut veren iletiler göndermeye devam etmeliyiz. Zira insanın gerçek yaşı, ruhunun hissettiği yaştır.”

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı