Fransız İhtilali’ne yeni bir yorum: “Devrimci Mizaç”

VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), kültür tarihçiliğinin yaşayan en büyük isimlerinden Robert Darnton’un kaleme aldığı “Devrimci Mizaç” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Darnton, “devrimci mizaç” olarak isimlendirdiği olgunun tezahürünü anlamak için broşürler, kitaplar, yeraltı yayınları, müzikler, şiirler ve halka açık performanslar üzerine yaptığı araştırmalardan hareketle Paris’i bir bilgi toplumu olarak inceliyor. Monarşinin devrilmesi ve yeni bir toplumun doğuşuna dair değişik bir izah sunuyor. 1748-1789 yılları arasında Parislilerin zihniyet dünyasını ve ihtilale giden süreçte bir halkın mizacının nasıl şekillendiğini sürükleyici bir öyküye dönüştürüyor.

VakıfBank Kültür Yayınları’nın tarih kitaplığı dizisi, Robert Darnton’un kaleme aldığı ve Oğuzhan Şahin’in Türkçeye kazandırdığı “Devrimci Mizaç” adlı çalışmayla genişlemeye devam ediyor. Temmuz 1789’da Parisli bir kalabalığın Bastille’i basması, global sonuçlar doğuracak bir süreci tetikledi: monarşinin devrilmesi ve yeni bir toplumun doğuşu. Pek çok tarihçi bu olayı ve Fransız Devrimi’ni; ekonomik kriz, toplumsal sınıf çatışmaları ya da Aydınlanma niyeti üzere tarihî dinamiklerin bir sonucu olarak kıymetlendirir. Kültür tarihçiliğinin değerli isimlerinden Robert Darnton ise farklı bir bakış açısı sunuyor: Devrim’in merkezindeki Parislilerin, olaylar öncesinde ve sonrasında yaşananlara dair kanıları, inançları ve zihniyetleri, bu dönüşümün yönünü belirleyen temel ögelerden biriydi.

Darnton, “devrimci mizaç” olarak isimlendirdiği olgunun izlerini sürmek için broşürler, kitaplar, yeraltı yayınları, müzikler, şiirler ve halka açık performanslar üzerine yaptığı araştırmalardan hareketle Paris’i bir bilgi toplumu olarak inceliyor. Kentin haber ağları; kafelerde, pazar yerlerinde, park banklarında ve dedikodunun merkezi sayılan Palais-Royal’deki Krakow Ağacı’nın altında şekilleniyordu. Darnton; başarısızlıkla sonuçlanan memleketler arası antlaşmalardan yolsuzluklara, kraliyet skandallarından dikkat cazip sıcak hava balonu şovlarına ve yeni bir ulus anlayışının doğuşuna uzanan kırk yıllık sürecin, sıradan Parislilerin kolektif şuurunda nasıl yer ettiğini ortaya koyuyor. Haberler ve fikirler, derin eşitsizliklerle şekillenen toplum içinde yayılırken Kral’ın otoritesine duyulan inanç aşındı, monarşinin meşruiyeti sarsıldı ve toplumsal sistem çözülmeye başladı. Tarihin görünmeyen dinamiklerini büyük dönüşümlerin açıklayıcısı olarak ele alan Darnton, renkli anlatımıyla okuru Paris sokaklarında bir seyahate çıkarıyor.

Kitaptan:

“Paris 18. yüzyıl boyunca nüfusu, coğrafyası ve fiziki görünümü açısından birçok değişim geçirdi. Yeni jenerasyon toplumsal ve ekonomik tarihçilerin araştırmaları sayesinde artık Parislilerin gündelik ortamlarında –hatta beslenmelerinde, giyim­lerinde, mobilyalarında, alışverişlerinde, eğlencelerinde ve okuma alışkanlıkların­da– yaşanan değişimleri takip edebiliyoruz. Ömür şartları onların genel olarak hayata bakışını etkilemiş olsa da kamu işlerinin gidişatıyla ilgili algıları direkt etraflarından ya da okudukları kitaplardan kaynaklanmıyordu. Bu algı, aldıkları haberlere verdikleri yansılar doğrultusunda şekilleniyordu. Edebiyat ve sosyoeko­nomik şartlar anlatının seyrini etkileyebilecek ögeler olsa da ben sokak düze­yinde haberin yayılışına yani devrin medyası tarafından iletilen biçimiyle olayla­rın ve bu olaylara verilen yansıların kayıtlarına odaklanacağım. Devrim’den evvelki kırk yıl içinde o kadar çok şey yaşandı ki, okuyucuyu ay­rıntılar arasında boğmamak ismine seçici davranmak zorundayım. Kesintisiz bir olay dizisi anlatmak yerine, bilhassa yoğun dört dönemi (1748–1754, 1762–1764, 1770–1775, 1781–1786) ele almayı tercih ettim ve akabinde 1787’den Bastille’in basılmasına kadar olan olaylara odaklandım. Bu anlatı biçiminin, Parislileri 1789’da bir ihtilale sürük­leyen olaylar dizisini onların nasıl algıladığını ortaya koyması beklenmektedir.” 

Yazar Hakkında; 

Harvard Üniversitesi (1960) ve Rhodes bursiyeri olduğu Oxford Üniversitesinde (1962, 1964) eğitim gördü. The New York Times’ta kısa bir müddet muhabirlik yaptıktan sonra Harvard’da araştırmacı olarak misyon aldı. 1968’den 2007’ye kadar Princeton Üniversitesinde ders veren Darnton, 2007’de Harvard Üniversitesi’nde Carl H. Pforzheimer Üniversitesi Profesörü ve Üniversite Kütüphanesi Direktörü oldu. Amerikan Tarih Derneği üzere pek çok idari vazifede de bulunan müellif; MacArthur Ödülü, Ulusal Kitap Eleştirmenleri Birliği Ödülü, Fransız Légion d’Honneur nişanı ve 2012 Ulusal Beşerî Bilimler Madalyası dâhil birçok itibarlı mükafata layık görüldü. Aralarında 18 lisana çevrilen ünlü eseri Büyük Kedi Katliamı (1984), The Business of Enlightenment (1979), Berlin Journal, 1989-1990 (1991) ve The Forbidden Best-Sellers of Prerevolutionary France (1995) üzere çalışmaların bulunduğu çok sayıda kitabın müellifi ve editörüdür. Son yayımlanan yapıtları arasında The Case for Books (2009), The Devil in the Holy Water (2009) ve Poetry and the Police (2010) yer almaktadır.

KÜNYE

Yayınevi: VBKY

Kitabın ismi: Devrimci Mizaç

Yazar: Robert Darnton

Kategori: Tarih

Son Okuma: Efecan İrfan Alca

Kitap Editörü: Fatma Betül Uğur

Çevirmen: Oğuzhan Şahin

Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut

Sayfa Uygulama: Yümna Sarıkaya  

Kapak Görseli: Faruk Özcan

Sayfa Sayısı: 528

 

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı