Çocukluk tecrübeleri kıskançlığı şekillendiriyor!

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Cumali Aydın, 26 Nisan Dünya Kıskançlık Günü kapsamında, kıskançlığın ruhsal kökenleri, ortaya çıkış nedenleri, davranışlara yansımaları ve gerçek yönetildiğinde nasıl sağlıklı bir duyguya dönüşebileceği hakkında bilgi verdi.

Kıskançlık doğuştan gelen, olağan bir duygu!

Kıskançlığın psikolojide kişinin paha verdiği bir ilgiyi, statüyü ya da sahip olmak istediği bir şeyi kaybetme ihtimali karşısında ortaya çıkan karmaşık bir duygusal reaksiyon olarak tanımlandığını tabir eden Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Çoğu zaman dehşet, öfke, yetersizlik ve tasa ile birlikte yaşanır. Burada değerli bir ayrım vardır: kıskançlık daha çok bir ilgiyi kaybetme tehdidiyle ilgiliyken, haset oburunun sahip olduklarına odaklanır.” dedi.

Bilimsel çalışmaların, kıskançlık hissinin evrimsel olarak münasebetleri müdafaaya ve toplumsal bağları sürdürmeye hizmet ettiğini gösterdiğini lisana getiren Aydın, “Bu nedenle kıskançlık her beşerde görülebilen, doğuştan gelen ve temelde olağan bir histir; fakat sağlıklı ya da problemli hale gelmesi, bu hissin yoğunluğu ve tabir ediliş biçimiyle ilgilidir.” biçiminde konuştu.

Güvensizlik, özsaygı düşüklüğü ve toplumsal medya kıskançlığı artırıyor!

Kıskançlığın ömrün farklı devirlerinde görülse de birtakım süreçlerde daha besbelli hale geldiğine dikkat çeken Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Çocuklukta kardeş rekabetiyle, ergenlikte kimlik gelişimi ve toplumsal karşılaştırmalarla, yetişkinlikte ise romantik bağlantılar ve meslek alanıyla daha sık ortaya çıkar.” dedi.

Özellikle belirsizlik, güvensizlik ve özsaygı düşüklüğü üzere durumların kıskançlığı artıran değerli faktörler olduğunu aktaran Aydın, “Günümüzde toplumsal medya da bu duyguyu tetikleyen güçlü bir ortam haline geldi; zira beşerler diğerlerinin hayatlarının çoklukla en yeterli ve filtrelenmiş anlarını görerek kendi gerçek ömürleriyle kıyaslama yapma eğilimine girer.” diye konuştu.

İnsanlar kendilerinden daha düzgün durumda olanlarla kıyaslama yapar ve eksiklere odaklanır!

İnsan zihninin kendini değerlendirebilmek için diğerlerini referans alma eğiliminde olduğuna işaret eden Klinik Psikolog Cumali Aydın, şunları söyledi:

“Bu durum psikolojide toplumsal karşılaştırma olarak isimlendirilir ve Leon Festinger tarafından açıklanmıştır. Beşerler bilhassa kendilerinden daha düzgün durumda olduğunu düşündükleri şahıslarla kıyaslama yapmaya daha yatkındır ve bu da birden fazla vakit eksiklere odaklanmayı beraberinde getirir. Evrimsel açıdan bu sistem gelişim için fonksiyonel olsa da günümüzde bilhassa toplumsal medya tesiriyle gerçekçi olmayan standartlara nazaran yapılan karşılaştırmalar, bireyde yetersizlik hissini ve kıskançlığı artırabilmektedir.”

Çocukluk tecrübeleri, bireyin ilerleyen hayatta kıskançlık eğilimini güçlü biçimde etkiliyor!

Çocukluk tecrübelerinin kıskançlık eğilimini güçlü biçimde etkilediğine vurgu yapan Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Özellikle bağlanma kuramı kapsamında ortaya konan çalışmalar, erken devir alakaların duygusal yansılar üzerinde belirleyici olduğunu gösteriyor.” dedi.

Güvenli bağlanma geliştiren bireylerin bağlarda daha az tehdit algılarken, telaşlı ya da inançsız bağlanma yaşayan bireylerin ilerleyen ömürde terk edilme korkusu nedeniyle daha ağır kıskançlık yaşayabileceklerini aktaran Aydın, ayrıyeten çocuklukta sık sık karşılaştırılan, eleştirilen ya da duygusal olarak ihmal edilen bireylerin yetişkinlikte kendilerini diğerleriyle kıyaslamaya daha yatkın olduğunun görüldüğünü söyledi.

Kıskançlık birden fazla vakit, dolaylı ve fark edilmesi güç davranışlarla ortaya çıkar!

Kıskançlık birden fazla vakit direkt tabir edilmediğini, daha çok dolaylı ve fark edilmesi sıkıntı davranışlarla ortaya çıktığını lisana getiren Aydın, “Örneğin diğerlerinin muvaffakiyetlerini küçümsemek, daima eleştirmek, alaycı ya da ima içeren yorumlar yapmak, başarıyı talihe bağlamak, aralık koymak ya da görmezden gelmek bu davranışlar ortasında sayılabilir. Bilhassa alakalarda çok denetim etme, sorgulama ya da pasif-agresif yansılar de fark edilmeyen kıskançlık göstergeleridir. Kişi birçok vakit bu davranışların altında yatan hissin kıskançlık olduğunu fark etmez ve bunu daha çok ‘haklı eleştiri’ ya da ‘gerçekçi değerlendirme’ olarak yorumlayabilir.” açıklamasını yaptı.

Gerçeklikle bağın zayıflamasına yol açan kıskançlık ruhsal dayanak gerektirir!

Kıskançlığın, süreklilik kazandığında, yoğunluğu arttığında ve kişinin niyet dünyasını daima meşgul etmeye başladığında artık fonksiyonel olmaktan çıktığına değinen Klinik Psikolog Cumali Aydın, “Özellikle ilişkileri zedeleyen, denetim davranışlarına, öfke patlamalarına ya da temelsiz suçlamalara yol açan, hatta gerçeklikle bağın zayıfladığı durumlarda bu his ruhsal takviye gerektiren bir hal alır.” dedi.

Aydın, ortada somut bir delil yokken daima aldatılma kanısıyla hareket etmenin ya da karşı tarafın ömür alanını kısıtlayacak seviyede denetimci davranmanın, kıskançlığın artık bir his olmaktan çıkıp bir sorun haline geldiğini gösterdiğini söz etti.

Kıskançlık birden fazla vakit bize aslında neyi arzuladığımızı gösterir!

Kıskançlığın, hakikat formda ele alındığında ilhama dönüşebilecek bir his olduğuna vurgu yapan Aydın, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Kıskançlık birden fazla vakit bize aslında neyi arzuladığımızı gösterir. Bu dönüşüm için öncelikle duyguyu fark etmek ve isimlendirmek, akabinde karşılaştırmayı tekrar çerçevelemek gerekir; ‘Neden onda var?’ yerine ‘O bunu nasıl başardı ve ben ne öğrenebilirim?’ sorusunu sormak bu noktada kritik bir adımdır. Kendi pahalarını netleştirmek, ulaşılabilir maksatlar belirlemek ve sahip olunanları fark etmeye yönelik şükran pratiği yapmak da bu süreci takviyeler. Bu yaklaşım sayesinde kıskançlık, kişiyi tüketen bir histen çıkıp gelişim ve motivasyon sağlayan bir iç kaynağa dönüşebilir.” 

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı