Çocuklarda Lenf Bezi Büyümesinin İşaretlerine Dikkat!

Çocuklarda lenf bezi büyümesi, ailelerin en sık telaş yaşadığı sıhhat meselelerinden biridir. Lenf bezleri bağışıklık sisteminin doğal bir kesimidir ve çocukluk çağında sık olarak büyüyebilir. Birçok vakit bu durum kolay enfeksiyonlara bağlıdır ve resen düzelir. Lakin kimi durumlarda lenf bezi büyümeleri önemli hastalıkların habercisi olabilir ve daha dikkatli değerlendirme gerektirebilir. Memorial Ataşehir Hastanesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Gül Nihal Özdemir, çocuklarda lenf bezi büyümelerinin nedenleri ve hangi durumlara dikkat edilmesi gerektiği konusunda bilgilendirmede bulundu. 

Lenf bezleri neden büyür?

Lenf bezleri, bağışıklık sisteminin kıymetli bir modülüdür. Bedende çok sayıda lenf nodu bulunur ve bu yapılar lenfatik damarlar aracılığıyla birbirine bağlıdır. Lenfadenopati, lenf düğümlerinin olağandan büyük hale gelmesi olarak tanımlanır. Çocuklarda lenf bezi büyümesi sık görülür ve birçok vakit yeterli huyludur. Enfeksiyonlardan bağışıklık sistemi hastalıklarına, ilaçlara ve nadiren kansere kadar çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Sadece tek bir bölgede sonlu olabileceği üzere, bedenin farklı bölgelerinde yaygın olarak da görülebilir. Tek bir lenf nodunun ya da tıpkı bölgedeki birkaç lenf nodunun büyümesi bölgesel lenfadenopati, komşu olmayan ikiden fazla bölgede lenf nodu büyümesi ise yaygın lenfadenopati olarak tanımlanır.

Lenf bezi büyümesinin en sık nedeni enfeksiyonlar

Çocuklarda lenf bezi büyümesinin en sık nedeni enfeksiyonlardır. Viral enfeksiyonlar (Epstein-Barr virüsü gibi), bakteriyel enfeksiyonlar (streptokok ve stafilokok enfeksiyonları), mikobakteriyel enfeksiyonlar (tüberküloz gibi) ve fungal enfeksiyonlar lenf bezi büyümesine yol açabilir. Enfeksiyona bağlı lenf bezi büyümelerinde çoklukla lenf bezlerinde ağrı, kızarıklık ve ısı artışı görülür. Buna ateş, boğaz ağrısı ve halsizlik üzere enfeksiyona ilişkin belirtiler eşlik edebilir. Tüberküloz lenfadenitlerinde ise çoğunlukla tek taraflı ve ağrısız lenf bezi büyümesi dikkat çekerken, tifo üzere kimi enfeksiyonlarda yaygın lenfadenopati ortaya çıkabilir.

Diş çürükleri ve diş eti hastalıkları boyun ve çene altındaki lenf bezlerinde büyümeye neden olabilir. Saçlı deri enfeksiyonlarında baş derisinde, göz ve kulak enfeksiyonlarında kulak etrafında, üst teneffüs yolu enfeksiyonlarında uzunluğunda, kedi tırmığı hastalığında koltuk altında, küçük bebeklerde bez bölgesi enfeksiyonlarında ise kasık lenf bezlerinde büyüme görülebilir. Mide ve bağırsak enfeksiyonları ile apandisit üzere durumlarda karın içi lenf bezleri de etkilenebilir.

Ne vakit kanserden şüphelenilmeli?

Daha ender olmakla birlikte, çocukluk çağı kanserlerinde lenf bezi büyümesi görülebilir. Lösemi (kan kanseri) ve lenfomalar (lenf bezi kanserleri) başta olmak üzere kimi kanser cinslerinde lenf bezi büyümesine aşağıdaki belirtiler eşlik edebilir:

Kanserle bağlantılı lenf bezi büyümelerinde lenf nodları çoklukla sert, hareketsiz ve ağrısızdır. Kızarıklık ve ısı artışı üzere enfeksiyon bulguları çoğunlukla görülmez. Lösemi kuşkusunda kan sayımı ve periferik yayma kıymetli ipuçları verirken, kesin teşhis için kemik iliği aspirasyonu ve/veya biyopsi gerekebilir.

İlaçlar ve aşılar da lenf bezi büyümesine yol olabilir

Bazı ilaçlar, aşılar ve bağışıklık sistemi bozuklukları da lenf bezi büyümesine neden olabili. Bilhassa BCG(tüberküloza karşı) aşısı sonrası koltuk altı lenf bezlerinde büyüme görülebilir. Bu durum çoğunlukla geçicidir, lakin kesinlikle takip edilmelidir.

Bu 4 işaret varsa çabucak doktora başvurmalı!

Lenf bezi şişliğinin mühleti, vakit içinde büyüyüp büyümediği ve uygulanan tedavilere karşılık verip vermediği büyük ehemmiyet taşır. Bölgesel lenf bezi büyümelerinde ilgili bölgede enfeksiyon bulguları değerlendirilmelidir. Bu durumlarda kesinlikle tabibe başvurulmalıdır:

  1. Lenf bezinin süratle büyümesi
  2. 6 haftadan uzun süren lenfe bezinde şişlik
  3. Ateş, kilo kaybı ve gece terlemesinin eşlik etmesi
  4. Yorgunluk, eklem ağrısı yahut döküntü görülmesi
Seyahat hikayesi, hayvan teması, böcek ısırıkları, beslenme alışkanlıkları, ilaç kullanımı, aşı hikayesi ve kronik hastalık varlığı detaylı halde sorgulanmalıdır. Ergen çocuklarda ise cinsel hikaye ve husus kullanımı da değerlendirmeye dahil edilmelidir.

Lenf bezi büyümesinde teşhis süreci

Öncelikle lenf bezlerinin yeri, boyutu, kıvamı, hareketliliği, hassasiyeti ve büyüme suratı kıymetlendirilir. Çocuklarda boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde küçük lenf nodlarının hissedilmesi olağan kabul edilebilir. Lakin çoklukla 2,5 cm’nin üzerindeki lenf bezleri olağandışı olarak kıymetlendirilir. Enfeksiyona bağlı lenfadenopatiler çoğunlukla 4-6 hafta içinde resen ya da uygun tedaviyle geriler. Bilhassa 6 haftadan uzun süren, sert, hareketsiz ve ağrısız lenf bezleri ise kanser açısından araştırılmalıdır.

Tanısal testler klinik bulgulara nazaran planlanır. Kan sayımı ve periferik yayma birinci değerlendirmede değerlidir. Gerekli durumlarda ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve biyopsi üzere ileri tetkiklere başvurulabilir. Kanser yahut atipik enfeksiyon kuşkusunda lenf nodunun çıkarılarak incelenmesi gerekebilir.

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı