Çocuklar pahaları müşahede ve tecrübe yoluyla öğreniyor!

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, bayramlarda çocuklara kültürel pahaların, toplumsal maharetlerin ve aidiyet hissinin nasıl aktarıldığı hakkında açıklamalarda bulundu.

Bayramlar, pahaların somutlaştığı toplumsal alanlar!

Bayramların, bireyleri ortak kıymetler etrafında bir ortaya getirerek toplumsal bağları güçlendiren ve kültürel mirasın kuşaktan nesile aktarılmasına katkı sağlayan özel vakitler olduğunu söz eden Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, “Çocuk gelişimi açısından değerlendirildiğinde, çocuklar bilhassa erken yaşlarda müşahede ve model alma yoluyla öğrenirler. Bu noktada bayramlar; sevgi, hürmet, empati, paylaşma, dayanışma ve yardımlaşma temelli bağlantıların somut hale geldiği kıymetli toplumsal alanlardır.” dedi.

Bayram öncesinde yapılan hazırlıklara değinen Aytop, “Aile bireylerinin bayramlaşması, çocukların büyüklerinin elini öpüp bayram harçlığı alması, ailece yapılan kahvaltılar ve akraba ziyaretleri; çocuğun kendisini ailesine ve kültürüne ilişkin hissetmesini destekleyen değerli toplumsal yaşantılar ortasında yer alır.” formunda konuştu.

Gelenekler bireylere kimlik ve aidiyet duygusu kazandırıyor! 

Geleneklerin çocukluk devrinde öğrenilmesinin kıymetli olduğunu aktaran Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, “Gelenek, bir toplumda nesilden jenerasyona aktarılan pahalar, alışkanlıklar ve davranış kalıpları bütünüdür. Gelenekler bireylere kimlik ve aidiyet duygusu kazandırır, toplumsal nizamın sürdürülmesine katkı sağlar.” dedi.

Çocukluk periyodunun, kimlik gelişiminin ve toplumsal öğrenmenin ağır olduğu devirlerden biri olduğunu hatırlatan Aytop, “Tekrarlayan aile ritüelleri ve kültürel uygulamalar; çocuğun hayatı daha sistemli ve öngörülebilir algılamasına katkı sağlar. Bu öngörülebilirlik, çocuğun duygusal güvenlik geliştirmesini dayanaklar. Ayrıyeten gelenekler; çocukların sevgi, hürmet, empati, paylaşma, dayanışma ve bağlantı üzere toplumsal marifetleri müşahede ve tecrübe yoluyla içselleştirmesine katkı sağlar. Geleneklerin hiç ya da yetersiz aktarılması durumunda çocukta toplumsal kimlik gelişimi ve duygusal itimat üzere alanlarda sonluluklar görülebileceği dikkate alınmalıdır.” sözlerini kullandı.

Çocuklar toplumsal davranışları müşahede ve ilişkisel etkileşim yoluyla öğreniyor!

Büyüklerle geçirilen vaktin, çocukların toplumsal marifetlerinin gelişiminde değerli bir rol oynadığına işaret eden Aytop, şöyle devam etti:

“Çocuklar toplumsal davranışları müşahede ve ilişkisel etkileşim yoluyla öğrenirler. Bu süreçte ebeveynler ve aile büyükleri güçlü toplumsal modeller olarak fonksiyon görür. Çocuğun gelişim seviyesine uygun formda mesken içi sorumluluklara katılması da kıymetlidir. Sofra hazırlığına yardım etme ve günlük rutinleri birlikte yürütme üzere tecrübeler; sorumluluk şuurunun gelişmesini takviyeler. Aynı zamanda iş birliği yapma ve aidiyet geliştirme marifetlerine katkı sağlar. Büyüklerle kurulan sağlıklı ilgiler, bağlantı marifetlerinin gelişimini takviyeler. Yüz yüze etkileşimler söz dağarcığını genişletir, kendini tabir etme marifetini güçlendirir ve toplumsal bağlantı kurallarının öğrenilmesine katkı sağlar.

Kuşaklararası etkileşimler empati ve his düzenleme açısından da değer taşır. Farklı yaş kümelerindeki bireylerin hayat tecrübelerini gözlemlemek, çocuğun bakış açısı geliştirmesine yardımcı olur. Aile büyüklerinden dinlenen hayat tecrübeleri ve gelenekler çocuğun aidiyet hissini ve kimlik gelişimini dayanaklar.”

Bayramlar, direkt insan temasıyla kurulan etkileşimlerin öne çıktığı değerli vakit dilimleri!

Dijitalleşmenin arttığı günümüzde, çocukların etkileşimlerinin giderek daha fazla ekranlar üzerinden gerçekleştiğini lisana getiren Klinik Psikolog Emine Akın Aytop, “Bu durum, yüz yüze etkileşimlerin azalmasına yol açabiliyor.” dedi.

Kuşaklararası temasın azalmasının toplumsal bağların çeşitliliğini sınırlayabileceği ihtarını yapan Aytop, “Bu noktada bayramlar, direkt insan temasıyla kurulan etkileşimlerin öne çıktığı değerli vakit dilimlerinden biri olarak kıymetlendirilebilir. Aile bireyleriyle fizikî bir ortaya gelme, ziyaretleşme ve birlikte vakit geçirme; çocukların toplumsal etkileşim repertuvarını zenginleştiren özel bir alan sunar. Bu tecrübelerin hudutlu kalması ise aidiyet hissi açısından birtakım gelişimsel alanların daha zayıf deneyimlenmesine yol açabilir.” açıklamasını yaptı.

Anlatımlar, çocuğun tecrübesi anlamlandırmasına yardımcı olur fakat tek başına kâfi değil!

Ebeveynlerin bayram kültürünü çocuklara aktarırken en tesirli yaklaşımın, yaşantısal tecrübesi merkeze alan bir tavır olduğunu vurgulayan Emine Akın Aytop, “Çocuklar pahaları ve kültürel ritüelleri çoğunlukla müşahede ve tekrar eden tecrübeler yoluyla öğrenirler. Bu noktada bayramın; ziyaretleşme, bayramlaşma, paylaşma ve aile büyükleriyle bir ortaya gelme üzere boyutlarına çocuğun dahil edilmesi değer taşır.” dedi.

Anlatımın ise bu yaşantıyı manalandıran tamamlayıcı bir öge olduğu bilgisini veren Aytop, “Ebeveynin bayramın manasını açıklaması ve geleneklerin neden kıymetli olduğunu sade bir lisanla tabir etmesi, çocuğun tecrübesi anlamlandırmasına yardımcı olur. Lakin tek başına anlatım çoklukla sonlu kalır. Aile içi bağlar açısından bayram tecrübeleri, kaliteli ortak vakit geçirme ve yüz yüze etkileşim yoluyla ilişkisel yakınlığın güçlenmesine katkı sağlar. Birlikte geçirilen bu vakitler, aile bireyleri ortasında aidiyet hissinin pekişmesine imkan tanır.” diye konuştu.

Yüz yüze etkileşimin azalması, klâsik kıymetlerin tecrübe yoluyla öğrenilmesini sınırlandırabilir!

Bayramların ‘tatile dönüşmesi’nin kültürel açıdan çağdaş ömrün getirdiği bir dönüşüm olarak ele alınabileceğini tabir eden Aytop, “Bu süreç, bir yandan bayramların klasik ritüellerinden uzaklaşma eğilimini beraberinde getirirken, öteki yandan aileyle bir ortaya gelme ve dinlenme gereksinimine da karşılık verebilir.” dedi.

Kültürel açıdan en bariz sınırlılığın, bayramın sırf bir tatil vaktine indirgenmesiyle birlikte yüz yüze etkileşim boyutunun zayıflaması olduğunu aktaran Aytop, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Özellikle çocuklar açısından bu durum, klasik pahaların tecrübe yoluyla öğrenilmesini sonlandırabilir. Bayram vesilesiyle çocuklara aktarılması gereken en değerli gelenekler, bayramlaşma, akraba ziyaretleri ve paylaşma kültürüdür. Çocuğun büyüklerle yüz yüze bağlantı kurması; nezaket, hürmet ve toplumsal bağlantı maharetlerinin gelişmesine katkı sağlar. Paylaşma ve ikram kültürü ise çocukta cömertlik, empati ve toplumsal karşılıklılık hissinin gelişmesini dayanaklar. Aile içi birlikte vakit geçirme ve ritüeller de çocuğun aidiyet hissini güçlendirir. Bu geleneklerin korunmasının temel nedeni, çocukların bu pahaları çoğunlukla yaşantı içinden öğreniyor olmasıdır. Bayramlar bu açıdan, kültürel kıymetlerin davranışa dönüştüğü doğal toplumsal öğrenme alanlarından biridir.” 

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı