Bayan Kalbini Anlamak İçin Erkek Kalbi Yetmiyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Kalp ve damar hastalıkları dendiğinde akla birden fazla vakit erkek hasta profili geliyor. Meğer bayanların kalbi ve damar sistemi, hastalıkların ortaya çıkışı, belirtilerin seyri ve tedaviye cevap açısından erkeklerden kıymetli farklılıklar gösterebiliyor. Bir bayanın kalp kıssası, sadece bugünkü tansiyon ve kolesterol kıymetlerinden ibaret değil; gebelik geçmişi, ömür uzunluğu sıhhat hikayesi, kalbindeki farklı sistemler da bu kıssanın bir modülü.

Bilim dünyasında son yıllarda bayan kalbi üzerine araştırmalar sürat kazansa da, bayanlar hâlâ kardiyovasküler araştırmalarda gereğince temsil edilmiş değil. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Süha Çetin, “Kadınlarla ilgili tıbbi araştırmalar son yıllarda artsa da çağdaş tıpta erkekler hâlâ ön planda. Birçok kalp ve damar hastalığının teşhis ve tedavisine ait bilgilerimiz, yüklü olarak erkek hastalarda yürütülen çalışmalara dayanıyor. Bu durum bayanlarda hastalıkların fark edilmesini, hakikat teşhisin konmasını ve en uygun tedavinin seçilmesini zorlaştırabiliyor” diyor.

“Kadın kalbi, erkek kalbinin küçültülmüş bir versiyonu değil”

Prof. Dr. Süha Çetin, kadınlarda kalp hastalıklarının sırf belirtilerinin değil, hastalığın ortaya çıkma biçiminin de farklı olabildiğini söylüyor. Bilhassa küçük damar hastalığı, damar spazmı ve spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) üzere düzenekler bayanlarda daha fazla değer taşıyor. Bu farklılıklar, standart tetkiklerin kimi hastalarda kâfi bilgi vermemesine ve teşhis süreçlerinin uzamasına sebep olabiliyor. 2026 yılında yayımlanan Avrupa Kardiyoloji Derneği bilimsel bildirisi de bayanlarda mikrovasküler hastalık, damar spazmı, koroner diseksiyon ve tanısal yaklaşımlardaki cinsiyet farklılıklarına dikkat çekiyor. Prof. Dr. Çetin’e göre bayanların kalp sıhhati konusunda bilinmesi gereken 5 kritik nokta var:  

1. En büyük riskiniz yalnızca tansiyon ve kolesterol değil 

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara, hareketsiz hayat ve aile hikayesi bayanlarda da değerli kardiyovasküler risk faktörleri. Fakat bayanlar açısından öbür faktörler de var. Gebelik sırasında yaşanan preeklampsi ve gestasyonel diyabet (geçici diyabet) üzere komplikasyonlar, ilerleyen yıllarda kalp ve damar hastalığı riskinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Polikistik over sendromu (yeni adıyla Poliendokrin Metabolik Over Sendromu – PMOS), lupus ve romatoid artrit üzere kimi hastalıklar da kardiyovasküler risk açısından dikkate alınması gereken tablolardan. 

2. Kritik dönüm noktası: Menopoz

Menopoz geçişi, bayanların kalp sıhhatinin tekrar kıymetlendirilmesi gereken kıymetli bir devir. Zira menopozla birlikte bayanların kardiyovasküler risk profili de kıymetli ölçüde değişebiliyor. Menopoz geçişi sırasında tansiyon, kolesterol ve metabolik risk faktörlerinde olumsuz değişiklikler görülebiliyor. Bu sebeple 40’lı ve 50’li yaşlarda ortaya çıkan yeni kardiyovasküler risklerin sadece “yaşın ilerlemesine” bağlanmaması gerekiyor.

3. Bayanlarda kalp krizi belirtileri farklı olabilir 

Kalp krizinin klasik belirtileri arasında göğüste şiddetli baskı yahut ağrı birinci sırada geliyor. Fakat bayanlarda tablo daha farklı seyredebilir. Göğüs ağrısının yanı sıra nefes darlığı, bulantı, soğuk terleme, alışılmadık yahut yoğun yorgunluk üzere belirtiler de görülebilir. Münasebetiyle yorgunluk, gerilim, mide rahatsızlığı denilerek geçiştirilen birtakım belirtiler aslında kalbin alarmı olabilir. Bu belirtilerin kalp kaynaklı olduğunun fark edilmemesi ise teşhisin gecikmesi demek. Bayanlarda kalp hastalığının belirtilerinin erkeklerden farklılaşabileceği ve bayanların ispata dayalı tedavilere daha az ulaşabildiği, yeni bilimsel değerlendirmelerde de vurgulanıyor.

4. Hastalığın arkasında farklı düzenekler bulunabilir

Kalp krizlerinin değerli bir kısmı erkeklerde olduğu üzere bayanlarda da kalbi besleyen damarlardaki aterosklerotik plakların yırtılması ve pıhtı oluşması sonucu ortaya çıkıyor. Lakin bayanlarda bunun dışında öbür sistemler da mevcut. Küçük damar hastalığı, koroner damar spazmı ve spontan koroner arter diseksiyonu (SCAD) bunlar arasında yer alıyor. Bilhassa genç ve orta yaşlı bayanlarda kalp krizi değerlendirilirken bu düzeneklerin göz önünde bulundurulması çok değerli. Bir öbür dikkat alımlı tablo ise Takotsubo kardiyomiyopatisi, öteki ismiyle “kırık kalp sendromu.” Çoğunlukla yoğun fizikî yahut duygusal gerilim sonrasında ortaya çıkabilen bu durum, bilhassa menopoz sonrası bayanlarda görülür ve kimi hastalarda kalp işlevleri vakit içinde yine toparlanabilir.

5. “Anjiyoda damarlar pak çıktı” demek her vakit kalp sorunu yok demek değildir

Kadınlarda küçük damar hastalığı ve damar spazmı üzere durumlar, klasik koroner anjiyografide her vakit açık biçimde görüntülenemeyebilir. Bu sebeple şikâyetleri devam eden birtakım bayanlarda sırf büyük damarlara bakılarak sonuca varılması yetersiz kalır. Hastanın durumuna nazaran daha ileri ve özellikli testlere muhtaçlık duyulabileceği unutulmamalı. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı