Akran zorbalığı yaygınlaşıyor!

Son yıllarda akran zorbalığının yaygınlaşması telaşları artırıyor. Yapılan araştırmalar; ülkemizde her 3 çocuktan 1’inin akran zorbalığına uğradığını gösteriyor. Zorbalık; fizikî şiddet, dışlama, alay etme, küçük düşürme, tehdit, toplumsal medyada ifşa ve dijital taciz üzere farklı formlarda ortaya çıkabiliyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak “Son yıllarda dijital ortamın da yaygınlaşmasıyla akran zorbalığı çok daha sık görülmektedir. Akran zorbalığını “çocuklar ortasında olur bu türlü şeyler” diyerek görmezden gelmek sorunu küçültmez, büyütür; çocuğun ruh sıhhatini ve akademik geleceğini son derece olumsuz tesirler. Erken fark edilip yanlışsız biçimde müdahale edildiğinde, çocuğa birtakım tedbirler öğretildiğinde önlenebilir” diyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak, akran zorbalığına uğrayan çocuklarda 7 değerli belirtiyi sıraladı, akran zorbalığına karşı alınabilecek 9 tesirli tedbiri anlattı, kıymetli ikazlar ve tekliflerde bulundu.  

Zorbalığın çoklukla içe kapanık, toplumsal olarak izole edilmiş ve yalnız görülen çocukları amaç aldığını belirten Dr. Barış Sancak “Grup içindeki bir çocuğa yönelme ihtimali bariz formda azalır. Bilhassa teneffüslerde, okul çıkışlarında ve servis beklerken çocuğun tek başına olmaması esirgeyici bir tedbirdir. Bir arkadaşla olmak hem caydırıcıdır hem de güç verir. Bu nedenle inançlı bir arkadaş edinmek tesirli bir savunma mekanizmasıdır” diyor. 

Zorbalık karşısında uzun açıklama yapmak ya da tartışmaya girmek birçok defa işe yaramaz. Tersine zorbanın ilgisini artırır. Kararlı bir vücut lisanı ve göz temasıyla “Bunu istemiyorum”, “Dur” ya da “Bana bu türlü seslenmeni istemiyorum” üzere kısa ve net cümleyle hudut koymak, oradan uzaklaşıp bir yetişkine (öğretmen, okul idaresi) başvurmak ve aileye anlatmak en tesirli sistemdir. Yardım istemenin ‘şikayet’ değil, güvenlik talebi olduğu çocuğa öğretilmelidir.  

Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Ne yazık ki birçok çocuk; utandığı, daha fazla amaç alınmaktan korktuğu, ailesini üzmek istemediği ya da kendisinin başa çıkacağını düşündüğü için yaşadığı zorbalığı kimseye anlatmıyor. Birçoğu da ‘abartıyorum sanırlar’ niyetine kapılabiliyor. Halbuki bir zorbalığa maruz kaldığınızda bunu ailenizle ve okul yöneticilerinizle kesinlikle paylaşın. Yaşadıklarınızı içinize atmayın. Böylelikle sorun daha fazla büyümeden çözülebilir” diyor.  

Ailelere, çocuklarıyla kesinlikle nizamlı irtibat kurmalarını ve sıkıntılarını küçümsememelerini öneren Dr. Barış Sancak şöyle konuşuyor: “Çocuğunuza ‘ne olursa olsun bana anlatabilirsin, seni suçlamam, yanında olurum’ diyerek yaklaşın. ‘Arkadaşın latife yapmıştır’, ‘çocukça atışma, halledersiniz’ üzere normalleştirici sözlerle yaklaşmayın. Baskı yapmadan, yargılamadan dinleyin. Size her şeyi anlatabileceğini hissetmesi son derece değerlidir.”

Çocuğunuza  ‘Bugün okul nasıldı’ yerine, ‘bugün seni en çok memnun eden şey neydi’, ‘seni zorlayan bir an oldu mu’ üzere açık uçlu sorular sorun. “Bir şey yok” diyorsa çabucak vazgeçmeyin. Akşam yatmadan evvel sakin bir ortamda, göz teması kurarak konuşmayı deneyin. Meseleye çabucak tahlil üretmek yerine evvel hissini anlamaya çalışın. Konuşmak, dinlemek ve işbirliği yapmak en güçlü tahlildir. 

Birçok çocuk maruz kaldığı davranışın zorbalık olduğunu fark etmeyebilir. Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak “Çocuğa şunu öğretmek değerlidir: “Bir davranış seni incitiyorsa, tekrar ediyorsa ve dur demene karşın devam ediyorsa bu zorbalıktır.” Örneğin; daima lakap takılması “şaka” değildir. Birçok defa kümeye alınmamak “arkadaş seçimi” değil, sistematik dışlama olabilir. 

Zorbalık kişisel değil, sistemsel bir problem olduğundan öğretmen, rehberlik servisi ve okul idaresiyle kesinlikle bağlantıya geçin. Sorunu dramatize etmeden lakin net halde tabir edin. Olayların tarihini ve içeriğini not almak süreci kolaylaştırır. Örnek: “Çocuğum arkadaşları tarafından dışlanıyor” demek yerine, “Son üç haftadır teneffüslerde birebir üç öğrenci tarafından oyuna alınmadığını ve alay edildiğini söylüyor” üzere somut bilgi verin. 

Psikiyatri Uzmanı Dr. Sancak “Zorbalık sadece mağdur ve zorba ortasında değildir; izleyiciler de sürecin parçasıdır” derken, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Çocuğunuza şunu öğretin: “Birine yapılan haksızlığa sessiz kalmak, o davranışı güçlendirebilir. Meğer, zorbalığa maruz kalan arkadaşının yanına oturmak, öğretmene haber vermek, “Bence sana yapılan bu davranış hakikat değil” demek bile zorbalığı azaltabilir.”

Günümüzde whatsapp kümeleri, toplumsal medya paylaşımları ve çevrim içi oyunlar üzerinden zorbalığın 7/24 devam edebildiğini, bu durumun çocukta çaresizlik hissini artırdığını belirten Dr. Sancak “Özellikle dijital zorbalıkta delil saklamak (ekran imajı almak) değerlidir. Zorbalık durumunda çocuğa karşılık vermek yerine delil saklamayı, kişiyi engellemeyi ve bir yetişkine bildirmeyi öğretmek gerekir. En kıymetlisi, çocuk yaşadığının kendi hatası olmadığını ve ailesinin yanında olduğunu net biçimde hissetmelidir” diyor.

xxxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxx

Çocuğunuzda bu 7 belirti varsa!

Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, çocuklarda akran zorbalığına maruz kalındığına işaret eden, ailelerin dikkat etmesi gereken 7 değerli belirtiyi şöyle sıralıyor; 

 

xxxxxxx Kutu Bilgisi xxxxxxxxx

Zorbalık yapan çocuğa ailesi nasıl yaklaşmalı?

Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak şöyle diyor: “En değerli nokta, davranışının yanlış olduğunu çok net tabir etmek lakin çocuğu ‘kötü’ olarak etiketlememektir. “Sen kötüsün” değil, “Bu yaptığın kabul edilemez” denilmelidir. Bu çocukların bir kısmı empati marifeti zayıf, dürtü denetiminde zorlanan ya da kendisi de farklı biçimlerde zorlanmış çocuklardır. Bu nedenle sebebini anlamak değerlidir. Yalnızca nasihatle değil, dengeli sonlar konularak ve empati eğitimiyle çocuğa davranışının karşı tarafta nasıl bir tesir yarattığı gösterilmeli, alternatif davranış yolları öğretilmeli ve tekrar etmemesi için somut bir plan uygulanmalıdır. Okulla işbirliği yapılmalı, gerekirse profesyonel dayanak alınmalıdır.”

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı