40. Genç Günler Söyleşilerine Şahika Tekand ve Verda Habif Konuk Oldular

Türkiye’nin en uzun soluklu gençlik şenliği “Hazır mıyız?” mottosuyla düzenlenen 40. Genç Günler’de, Müze Gazhane Meydan Sahnesi’nde moderatörlüğünü Aslı Aybars’ın yaptığı söyleşinin konuğu Şahika Tekand ve Verda Habif’ti. Müze Gazhane Meydan Sahnesi, tiyatro dünyasının usta isimlerinin ağırlandığı ilham verici bir söyleşiye konut sahipliği yaptı.

40. Genç Günler kapsamında Kent Tiyatroları’nda konuk ettiğimiz oyuncu, direktör ve muharrir Şahika Tekand ile oyuncu, dramaturg ve akademisyen Verda Habif gençlerle oyunculuk üzerine keyifli bir söyleşide buluştu. Sahne, oyunculuk ve performans kavramları üzerine gerçekleşen sohbet, iştirakçilerin ağır ilgisiyle gerçekleşti.

Moderatörün “Stüdyo Oyuncuları’nı kurmaktaki maksadın ve motivasyonun neydi?” sorusu üzerine:

Şahika Tekand cevaben “Biz Stüdyo Oyuncuları’nı kurduğumuzda şimdi Berlin Duvarı yıkılmamıştı lakin işler değişmeye başlamıştı. 80-85 ortası bu değişikliklerin birinci nüvelerini yaşadık.

Mezun olup hayata atıldığımda para kazanmak için sinema, televizyon ve dizi yaptım. Meslekte ilerledikçe tiyatroya olan merakım arttı. Araştırmaya devam ederken performans art’a merak sardım. Burayı birinci kurduğumda anladım ki muhalefet yapmıyoruz, muhalifçilik oynuyoruz. 1988’de Stüdyo’yu kurdum ve küçük bir topluluk yetişti. 1990’da bugünün dünyasına müdahale edecek, dürüstçe muhalefet edecek artistik bir lisan bulmamız lazım diye düşündük. Objektif şartlar nedir ve sanatkarlar olarak bu hayata neyle karşılık veriyoruz?

İyi oyuncu olmak bu mesleğin olmazsa olmazı. Seyirciyle hayatı değiştirme teklifini paylaştık. Artistik bir lisanla, ne söylediğiniz değil de nasıl söylediğinizle ilgilendik daima.

Tiyatro, eserini alıcısıyla anında paylaştıran tek sanat kolu. Öteki sanat kısımları eseri geçmişte oluşturuyor ve sonra sunuyor. 

90’larda beşerler madem hayatı değiştiremiyoruz, öyleyse oyun oynayalım dediler. Her şey bir oyuna dönüştü. Yaptığımız her şey bir oyun masasındaki oyunun piyonları üzere. Sanatın işi buna uyanık olmaktır. Oyun yaratmak evet eğlenceli fakat sorumluluk ister.” dedi.

Moderatörün “senin oyunların klasik sahnelenme biçiminden farklı, sen tiyatroda bu sahneleme biçimini neden seçtin?” sorusuna:

“Performatif dediğimiz şey, konuşulabilir olanı bulmaya çalışmak. Yapılabilir olanı bulmaya çalışıyoruz. Performans bugün içi boşaltılmış bir söz. Performatif olması için nesnellikten hikayeye gitmesi lazım. Oyuncu bu yolda yaptığını hissediyor. Hissettiğini yapmıyor. Oyunculuk dünya ile nasıl baş edilebileceğini gösteren harika bir meslek.” Dedi.

Sonrasında kelam alan Verda Habif:

“Şahika’nın birinci oyununu gördüğümde İstanbul Üniversitesi’nde yüksek lisans yapıyordum. Tiyatroya dair sorgulamalar içerisindeydim. Oyunu gördüğümde tiyatronun bu türlü bir şey olduğunu bilmiyordum, dediğimi hatırlıyorum. Şahika’nın oyununda biçimin manası üreten şey olduğunu gördüm. Oyun, söylediği şeyi yapıyor, yaptığı şeyi söylüyor dedim. Duyumsadığım şeyden çok heyecanlandığımı, kendimi bir konserde üzere hissettiğimi hatırlıyorum. Tam sorularıma karşılık veren şey bu demiştim” dedi.

Söyleşinin en dikkat alımlı kısımlarından biri ise tiyatronun geleceği ve günümüz dünyasındaki dijitalleşme üzerine oldu. Moderatör Aslı Aybars’ın tiyatrodaki "insansızlaşma çabası" üzerine yönelttiği “Günümüzde her alanda olduğu üzere tiyatroda da insansızlaşma gayreti var. Sen tiyatronun geleceğini nasıl görüyorsun?” sorusuna her iki sanatçı da çarpıcı tespitlerle karşılık verdi.

Şahika Tekand: “Tiyatro büyük kalabalıkların alıcısı olduğu bir sanat kolu olmaktan çıkacak. Örneğin Roma’da sahnede gerçekler vardı. Yalnızca tüketici ve kullanıcı olduğumuz bir dünyanın içinde yaşıyoruz. İnsansızlaşma bir kavram olmaktan çıktı, hayat pratiğimiz haline geldi. Sanatta tanrısal olanla, sistemsel olanla, doğal olanla çeliştiğiniz yer pahalıdır. Ben yalnızca kullanıcı değilim, insanoğlu diye bir şey var. Ben her şeyden evvel beşerim ve ben bunu kimsenin yok farz etmesine müsaade vermeyeceğim.” Dedi.

Aynı soruya cevaben Verda Habif:

“Yapay zeka ötekiyle ilgiyi ortadan kaldırıyor. Kendini kendine geri veriyor. Öteki yoksa, çelişki yoksa, insanın üretim kapasitesi diye bir şey kalmıyor.” Dedi.

Söyleşi seyirci sorularıyla devam etti. Seyircinin “sizce, bir direktör olarak uygun oyuncu kimdir? sorusu üzerine Şahika Tekand:

“Yapmayı küçümsemeyen, kendisinin yaratıcılığının kaynağının yapma bilgisi olduğunu aklından çıkarmayan, yapamazlıklarıyla baş etme noktasındaysa, o yapamazlıklarını yaratıcılık kaynağı haline getiren aktör âlâ aktördür.

Sahnede dürüst olmamız gerekiyor. Hislerinizden yola çıkılmaz. Travmalardan yola çıkılarak oyunculuk yapılmaz.” Dedi.

Gençlerin tiyatroya ve oyunculuk kuramlarına dair merak ettikleri pek çok soruya karşılık bulduğu bu öğretici söyleşi, Kent Tiyatroları ismine konuklara takdim edilen teşekkür plaketleri ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.

 

 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı